Τι πρέπει να κάνει το ΠΑΣΟΚ (Ι)

Συνήθως, μετά την επιτυχία και τον ενθουσιασμό έρχεται η ξεκούραση. Στην περίπτωση του ΠΑΣΟΚ και του Νίκου Ανδρουλάκη έρχεται η δουλειά. Πράγματι, αν το ΠΑΣΟΚ θέλει να αξιοποιήσει το momentum που έχει αποκτήσει με την επιτυχή διαδικασία εκλογής του νέου προέδρου πρέπει να ανασκουμπωθεί και να αναλάβει έργο σε τρία διαφορετικά, αλλά συγγενή πεδία: (α) την αφύπνιση του κομματικού μηχανισμού, (β) την επεξεργασία και διατύπωση κυβερνητικού προγράμματος και (γ) το πλαίσιο της αντιπολιτευτικής πολιτικής που θα ακολουθήσει μέχρι τις επόμενες εκλογές. Το παρόν άρθρο αφορά το πρώτο πεδίο δράσης, δηλαδή την αφύπνιση ή αναδιοργάνωση του κομματικού μηχανισμού. Η εντυπωσιακή ανάπτυξη του ΠΑΣΟΚ μετά το 1974 οφείλεται σε σημαντικό βαθμό, πέραν της ισχυρής προσωπικότητας του Ανδρέα Παπανδρέου, των σοσιαλιστικών υποσχέσεων και της πολιτικής συγκυρίας, στην ταχύτατη δημιουργία των τοπικών οργανώσεων σε όλες τις πόλεις και των εργατικών ενώσεων σε όλους σχεδόν τους κλάδους. Σε κάθε πλατεία της χώρας κυμάτιζε η σημαία με τον πράσινο ήλιο υποσχόμενη σιωπηρά αλλά έντονα ένα καλύτερο μέλλον για όλους. Οι τοπικές οργανώσεις δρούσαν ως πόλος έλξης για πολλές ομάδες πολιτών, όπως π.χ. κεντρώων που έβλεπαν την Ενωση Κέντρου να φθίνει, κομμουνιστών που είχαν κουραστεί να περιμένουν τη βελτίωση των συνθηκών της ζωής τους, της ανυπόμονης νεολαίας αλλά και ιδεολόγων διανοουμένων διαφόρων κλάδων.

Οι τοπικές οργανώσεις έγιναν πόλος έλξης ατόμων με πολιτικές φιλοδοξίες σε τοπικό ή εθνικό πλαίσιο, ενώ παράλληλα με διάφορες πολιτικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις έγιναν σιγά σιγά παράγοντες διαμόρφωσης της κοινής γνώμης. Ηταν σημαντικό εκείνη την εποχή διακεκριμένα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, πολλές φορές μαζί με γνωστά πρόσωπα της τοπικής κοινωνίας (γιατρούς, καθηγητές, δικηγόρους, αρχιτέκτονες κ.λπ.), να ενημερώνουν τους πολίτες, με ομιλίες και άλλες εκδηλώσεις, για την κατάσταση της χώρας και να προωθούν τις θέσεις του ΠΑΣΟΚ.

Φυσικά, η δημιουργία και η ανάπτυξη των τοπικών οργανώσεων δεν ήταν χωρίς προβλήματα διαχείρισης και ιδεολογίας. Σε αρκετές περιπτώσεις η ανταπόκριση των κεντρικών επιτροπών ήταν ανεπαρκής ή/και εσφαλμένη, σε πολλές περιπτώσεις οι πολίτες αντιμετώπιζαν τις τοπικές οργανώσεις με δυσπιστία ή φόβο και όχι σπανίως οι εσωτερικοί ανταγωνισμοί ήταν έντονοι και αντίθετοι προς την έννοια της πολιτικής συντροφικότητας.

Ενα παλιό και γνωστό πρόβλημα των πολιτικών οργανώσεων είναι ο εισοδισμός, δηλαδή η είσοδος και ένταξη στην οργάνωση ατόμων από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους με προφανείς σκοπούς. Σε μερικές περιπτώσεις η είσοδος τροτσκιστών απείλησε προσωρινά την ομαλή λειτουργία των τοπικών οργανώσεων, αλλά όχι την ύπαρξή τους.

Τα παραπάνω δεν αποτελούν ούτε εγκώμιο των τοπικών οργανώσεων ούτε συμβολή στην ιστορία τους. Σκοπός μου είναι να υπενθυμίσω ότι το ΠΑΣΟΚ χρειάζεται να αποκαταστήσει και να διατηρήσει την επαφή του με τους πολίτες και ότι οι τοπικές οργανώσεις είναι ο καλύτερος και ο πλέον άμεσος τρόπος. Η τηλεόραση, οι εφημερίδες και τα άλλα μέσα, ηλεκτρονικά και μη, παίζουν τον ρόλο τους, αλλά δεν έχουν την αμεσότητα που μπορεί να έχει το μέλος της τοπικής οργάνωσης το οποίο έχει καθημερινή επαφή με συγγενείς, με φίλους, με συνεργάτες, με συμφοιτητές κ.λπ. Εν συμπεράσματι, το ΠΑΣΟΚ με τη νέα ηγεσία του πρέπει να αφυπνίσει και να ανανεώσει τον κομματικό μηχανισμό, κεντρικό μέρος του οποίου πρέπει να είναι οι τοπικές οργανώσεις. Δεν αναφέρω τον συνδικαλιστικό κλάδο διότι αυτό είναι άλλου παπά ευαγγέλιο.

Ο Θεόδωρος Λιανός είναι ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Υπήρξε στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και γραμματέας τοπικής οργάνωσης