Σήμα κινδύνου για τα ραντάρ της ΥΠΑ

Εντονο προβληματισμό προκαλεί στους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας της χώρας το νέο μπλακ άουτ διάρκειας 75 λεπτών που σημειώθηκε την περασμένη Πέμπτη στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ) της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) στο Ελληνικό.

Τη βλάβη στα ραντάρ που «έσβησε» από τις οθόνες της ΥΠΑ την κυκλοφορία των αεροσκαφών που βρίσκονταν στο FIR Αθηνών από τις 11.57 το πρωί έως τις 13.12, προκάλεσε ξαφνική πτώση του ηλεκτρικού ρεύματος. Η διακοπή του ηλεκτρικού ρεύματος στην «καρδιά» του συστήματος Ελέγχου της Εναέριας Κυκλοφορίας της χώρας δεν θα επηρέαζε τη λειτουργία των συστημάτων του ΚΕΠΑΘΜ, εάν λειτουργούσε κανονικά το εφεδρικό σύστημα αδιάλειπτης παροχής ενέργειας (UPS). Ομως, για άλλη μια φορά το UPS δεν ανταποκρίθηκε (παρέμεινε σε αδράνεια). Αντίστοιχο σοβαρό περιστατικό είχε καταγραφεί και πριν από επτά χρόνια.

Ειδικότερα, η βλάβη προήλθε από τις εργασίες συντήρησης και αναβάθμισης στις διατάξεις του UPS που υποστηρίζει το κεντρικό σύστημα ραντάρ Pallas. Το Pallas συνδυάζει πληροφορίες που έρχονται από ένα πλήθος ραντάρ ανά την Ελλάδα και προσφέρει στις οθόνες των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας μια ολοκληρωμένη-συγκεντρωτική απεικόνιση για το πού βρίσκεται ακριβώς κάθε αεροσκάφος εντός του FIR Αθηνών.

Αυτές ακριβώς οι οθόνες έγιναν ξαφνικά «λευκές», την ώρα που στα υπόγεια του κτιρίου του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών-Μακεδονίας, στο πρώην αεροδρόμιο Ελληνικού, γίνονταν εργασίες στο UPS από εξωτερικό εργολάβο. Ολες οι οθόνες έσβησαν, όπως και το κεντρικό κοντρόλ του προϊσταμένου που διαχωρίζει σε τμήματα τον εθνικό εναέριο χώρο και μοιράζει αρμοδιότητες.

Επικοινωνίες… μέσω ασυρμάτου. Δόθηκε αμέσως η εντολή «zero rate», που σημαίνει ότι ο εναέριος χώρος κλείνει ολοκληρωτικά για νέες προσγειώσεις και απογειώσεις. Αυτό συνέβη διότι δεν μπόρεσαν να λειτουργήσουν εφεδρικά συστήματα, τα οποία έχουν δημιουργηθεί για να δίνουν εικόνα όταν «πέφτει» το κεντρικό. Η μόνη λύση που είχαν να επιλέξουν οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας ήταν κάποια παλιότερα ραδιοβοηθήματα και επικοινωνίες… μέσω ασυρμάτου με τα πληρώματα των αεροσκαφών που πραγματοποιούσαν υπερπτήσεις πάνω από την Ελλάδα, μέχρι να βγουν από το ελληνικό FIR. Οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας χαρακτηρίζουν «απαρχαιωμένο» το βασικό σύστημα ραντάρ του 1999, λέγοντας ότι η διεθνής πρακτική επιβάλλει την αντικατάστασή του ανά 10-12 έτη. Μάλιστα, προειδοποιούν για καλοκαίρι γεμάτο καθυστερήσεις, εάν η κατάσταση δεν βελτιωθεί.

Η βλάβη της περασμένης Πέμπτης είχε επαναληφθεί και το 2014, όταν και πάλι τότε δεν είχε δουλέψει το UPS, υπενθυμίζουν οι εκπρόσωποι των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας, προσθέτοντας, ωστόσο, ότι η εκπαίδευσή τους είναι τέτοια ώστε να αντεπεξέρχονται σε αυτές τις δύσκολες καταστάσεις. «Δεν τίθεται ζήτημα ασφαλείας, καθώς οι ελεγκτές γνωρίζουμε καλά τα πλάνα έκτακτης ανάγκης. Ανανεώνουμε την εκπαίδευσή μας κάθε χρόνο. Ωστόσο, το Pallas είναι ένα κρίσιμο σύστημα, το οποίο είναι πλέον απαρχαιωμένο. Τι θα γίνει αν “πέσουν” σε αντίστοιχο περιστατικό οι οθόνες μας σε περίοδο με αυξημένη κίνηση όπως το καλοκαίρι; Οι ελεγκτές είναι άρτια εκπαιδευμένοι, αλλά είναι άνθρωποι», λένε χαρακτηριστικά.

Ομως, δεν είναι όμως μόνο το Pallas που αντιμετωπίζει προβλήματα. Αλλοι ελεγκτές, σημειώνουν ότι και τα συστήματα τηλεπικοινωνιών είναι σε οριακή κατάσταση και εμφανίζουν διαρκώς προβλήματα με αποτέλεσμα συχνά να δουλεύουν με παράσιτα. Υπογραμμίζουν δε πως σε μια χώρα που εξυπηρετεί εκατοντάδες χιλιάδες τουριστικών πτήσεων, δεν νοείται να μην ανανεώνει – εκσυγχρονίζει εγκαίρως τα συστήματα αεροναυτιλίας.

Πάντως, η ΥΠΑ σε ανακοίνωση που εξέδωσε για το συμβάν, επιχείρησε να υποβιβάσει τη σοβαρότητά του.