Η Ελλάδα από τα «θα» στα «να»

Το ΠΑΣΟΚ επιστρέφει. Με τον τρόπο του. Η φασαρία που έγινε υπήρξε δυσανάλογη του σημερινού μεγέθους του κόμματος, αλλά το παρελθόν φυγείν αδύνατον σε όλες του τις εκφάνσεις. Είτε όταν πριμοδοτεί θετικά τη συζήτηση, είτε όταν το κάνει όπως το έκανε ο Γιώργος Παπανδρέου από την ημέρα της κατάθεσης της υποψηφιότητάς του και μετά. Για να μην αναφερθεί κανείς ξανά στο πώς το έκανε ως πρωθυπουργός παλαιότερα. Η ουσία είναι ότι από εδώ και στο εξής, θα έπρεπε λογικά να ισχύσει το «κάθε κατεργάρης στον πάγκο του» – όχι πως υπάρχουν καλά σημάδια προς αυτή την κατεύθυνση… Το αντίθετο μάλιστα. Και αυτό δεν έχει τόσο το νόημα αν θα συνεχίσουν να τσακώνονται μεταξύ τους στη Χαριλάου Τρικούπη. Δική τους είναι, ό,τι θέλουν ας κάνουν. Κυρίως, έχει το νόημα το «ρολόι της ιστορίας», που θα έλεγε και ο ιδρυτής τους, να μη γυρίσει πίσω. Γιατί, όπως και να το κάνει κανείς, εκεί υπάρχει παρελθόν.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου υπήρξε (μεταξύ πολλών άλλων βεβαίως) ο πατέρας και της εισαγωγής του «θα» στην ελληνική πραγματικότητα. Πριν, τα λόγια ήταν πολύ λιγότερα σε αναλογία προς τις πράξεις: ο Καραμανλής που δεν φλυαρούσε, αλλά έκανε, ακολούθησε αυτή τη γραμμή απαράβατα και στις δύο μακρές κυβερνητικές θητείες του. Και πριν από τη χούντα και μετά από αυτή. Αντιθέτως προς ό,τι ακολούθησε, η συνέπεια ήταν κορυφαίας σημασίας.

Ομως, ήρθε κάποτε η στιγμή που η Ελλάδα πέρασε σε ένα ακόμα πιο χαμηλό στάδιο από εκείνο της επικράτησης του «θα», επί του σαθρού εδάφους του οποίου φύτρωσαν τόσα πολλά. Πέρασε στην εποχή του «να». Στην εποχή που πολλοί πολιτικοί πλέον δεν υπόσχονται, όχι όμως επειδή δεν θέλουν να αποκλίνουν από την αλήθεια και από σεβασμό στη νοημοσύνη των πολιτών, αλλά για έναν εντελώς διαφορετικό και καθόλου ευγενή λόγο. Επειδή αποποιούνται, ουσιαστικά, την ευθύνη του ρόλου τους. Θέλουν τον ρόλο, με όλα τα ωραία γύρω γύρω που τον συνοδεύουν, αλλά δεν θέλουν να πάρουν και την ευθύνη – είναι ψευτοπαρατηρητές αντί να ενεργούν, ως θα όφειλαν. Αλλά δεν θέλουν και να εκτίθενται για όσα δεν είναι εις θέση, ή, επίσης, δεν επιθυμούν πραγματικά να κάνουν ακόμα κι αν λένε το αντίθετο. Οπότε τι καλύτερο από το «να»; Κατά βάθος, είναι ιδιοφυές. Τόσο, που ενώ ακούγεται κάθε μέρα περίπου από παντού δεν κάνει την παραμικρή εντύπωση. Η δε Αριστερά το τερμάτισε.

«Πρέπει να στηρίξουμε την παραγωγή», «πρέπει να έχουμε κορυφαία περίθαλψη για όλους», «πρέπει να δώσουμε ευκαιρίες στους νέους»: να, να, να, όλη την ώρα. Η κατάχρηση του διαπιστωτικού «να», ιδίως στα αυτονόητα, έχει καταστεί κυρίαρχη. Ομως, συνιστά ό,τι πιο παλαιοκομματικό υπάρχει. Και ίσως είναι η ριζικότερη μεταβολή αλλαγής τακτικής στην ελληνική πολιτική ζωή μετά από την εισαγωγή του «θα». Και ό,τι πιο πονηρό πολιτικά. Επειδή αν και έχει επικρατήσει οριζόντια ουδείς σχεδόν την αντιλαμβάνεται ως φαινόμενο. Μεγάλη επιτυχία. Αν όμως είναι ένας υπουργός να λέει όλη την ώρα «πρέπει να», δεν χρειάζεται να είναι υπουργός. Το λέει ωραιότατα και ως ιδιώτης. Δεν είναι νοητό όμως να το κάνει, και μάλιστα κατά σύστημα, κάποιος που ασκεί δημόσια εξουσία και αντί να πράττει, διαπιστώνει, συνήθως δε ρηχά, πολιτικώς ορθά και, φυσικά, εκ του ασφαλούς.

Τώρα λοιπόν που το ΠΑΣΟΚ επιστέφει, ας θυμηθεί ότι χρωστάει στην ελληνική κοινωνία ότι της φόρεσε το «θα». Αν θέλει να… καθαρίσει την τιμή του, καλό θα είναι να φροντίσει να κάνει πλέον το αντίστροφο: όχι απλώς να μην ξαναρχίσει τα «θα», αλλά να καταργήσει και τα «να». Ας κάνει την αρχή, όπως τότε. Αλλά, αυτή τη φορά, προς τη σωστή κατεύθυνση.