Περίοδος προσαρμογής με την κυβέρνηση Μπένετ – Λαπίντ

Η τριμερής διάσκεψη πολιτικών αρχηγών Ελλάδας, Ισραήλ και Κύπρου στην Ιερουσαλήμ στις 7 Δεκεμβρίου 2021 σηματοδότησε – και τυπικά πια – το τέλος της μακράς «εποχής Νετανιάχου», κατά τη διάρκεια της οποίας τέθηκαν οι βάσεις μιας διακρατικής συνεργασίας που άλλοτε φάνταζε σχεδόν αδύνατη.

Ενώ κατά τα προηγούμενα χρόνια η ισραηλινή και η κυπριακή πλευρά καλούνταν να προσαρμοστούν στις μεταβολές προσώπων και επιτελείων που προέκυπταν από τις κυβερνητικές αλλαγές στην Ελλάδα, αυτή τη φορά Αθήνα και Λευκωσία κλήθηκαν «να πιάσουν το νήμα» των σχέσεών τους με την Ιερουσαλήμ, υπενθυμίζοντας σε ισραηλινούς αξιωματούχους, που μέχρι πρότινος δεν γνώριζαν, περί των όσων πολλών επιτεύχθηκαν και όσων άλλων απομένουν να γίνουν.

Ωστόσο, Ελληνες και Κύπριοι οφείλουν να προσαρμοστούν σε ένα δεδομένο ασυνήθιστο για τα δικά τους πολιτικά ειωθότα: Συνομιλώντας με τον νυν ισραηλινό υπουργό Εξωτερικών Γιαΐρ Λαπίντ, δεν πρέπει να ξεχνούν ότι από τις 27 Αυγούστου 2023 πρόκειται να αναλάβει καθήκοντα πρωθυπουργού. Υπό αυτή την έννοια, η τριμερής συνάντηση μεταξύ των ΥΠΕΞ Δένδια, Χριστοδουλίδη και Λαπίντ τον περασμένο Αύγουστο δεν υπολείπεται σε σημασία συγκρινόμενη με την τριμερή της περασμένης εβδομάδας.

ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΝΕΤΑΝΙΑΧΟΥ. Ο Μπένετ, παρότι λακωνικότερος στις δημόσιες δηλώσεις του, εν πολλοίς θεωρείται περισσότερο προβλέψιμος ως προς τον τρόπο διαχείρισης της ισραηλινής περιφερειακής πολιτικής, μια και προέρχεται ιδεολογικά από τον ίδιο χώρο με τον προκάτοχό του Νετανιάχου.

Από την άλλη, ο Λαπίντ μοιραία θα συγκριθεί με τον πληθωρικό Νετανιάχου – ο οποίος είχε αναλάβει προσωπικά τη διαχείριση της εξωτερικής πολιτικής – και θέλει να αποδείξει ότι είναι και αυτός σε θέση να δώσει το δικό του στίγμα.

Κατά τη «σχολή Λαπίντ», η νέα κυβέρνηση, πέραν του ότι οφείλει να εμβαθύνει το κλίμα ευφορίας των «Συμφωνιών Αβραάμ», θα πρέπει να διορθώσει τα λάθη που άφησε ο Νετανιάχου: Συγκεκριμένα, να εξομαλυνθούν οι σχέσεις με την Ιορδανία – οι οποίες επλήγησαν σημαντικά επί Νετανιάχου -, να διευθετηθεί η οριοθέτηση με την ΑΟΖ του Λιβάνου και (γιατί όχι;) να λήξει η διπλωματική κρίση με την Τουρκία, χωρίς όμως να πληγούν οι σχεσεις με Αθήνα και Λευκωσία.

Το τελευταίο δίμηνο, Ισραήλ και Ιορδανία υπέγραψαν συμφωνία συνεργασίας για ζητήματα ηλεκτρικής ενέργειας και νερού, δίνοντας ανάσα στις ταλαιπωρημένες ισραηλινοϊορδανικές σχέσεις.

Προ δεκαημέρου ο σιίτης πρόεδρος του Λιβανικού Κοινοβουλίου Ναμπίχ Μπέρι αποκρίθηκε θετικά στις αμερικανικές παροτρύνσεις για επανέναρξη των συνομιλιών με το Ισραήλ για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών. Και ενόσω τα τουρκικά κατασκοπικά σενάρια συζητούνται ακόμα, ο Λαπίντ καλεί την Αγκυρα να διακόψει κάθε σχέση με τη Χαμάς, επιδιώκοντας να προβληθεί το αίτημα αυτό ως «προϋπόθεση» βελτίωσης των ισραηλινοτουρκικών σχέσεων.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΤΡΙΜΕΡΟΥΣ. Με την κυβερνητική αλλαγή στο Ισραήλ, Αθήνα και Λευκωσία καλούνται να συνειδητοποιήσουν ότι η ισραηλινή διπλωματία, παρότι αντιλαμβάνεται τη σημασία της τριμερούς συνεργασίας και όχι μόνο, δεν προτίθεται να την υποβαθμίσει, αλλά αντιθέτως θέλει να την αναβαθμίσει – εντούτοις δεν επιθυμεί να αισθάνεται υπέρμετρα εγκλωβισμένη λόγω των δυσεπίλυτων ελληνοτουρκικών διαφορών.

Οσο για το Κυπριακό, οι ισραηλινές θέσεις δεν κολακεύουν την Αγκυρα επ’ ουδενί. Ορθά λοιπόν οι Μητσοτάκης και Αναστασιάδης τόνισαν όσα πολλά θετικά πραγματώθηκαν και όσα άλλα πρόκειται να γίνουν, υπενθυμίζοντας στον Ναφτάλι Μπένετ ότι το ποτάμι δεν πρέπει να γυρίσει πίσω.

Αλλωστε τα σημαντικά ειπώθηκαν με τον ΥΠΕΞ Λαπίντ τον περασμένο Αύγουστο και άλλα σημαντικότερα υπεγράφησαν μεταξύ των υπουργείων Αμύνης στο δίμηνο που πέρασε.

Ο δρ Γαβριήλ Χαρίτος είναι ερευνητής στο Ινστιτούτο Μπεν-Γκουριόν (Παν/μιο Μπεν-Γκουριόν, Ισραήλ) και επισκέπτης καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, όπου διδάσκει Ιστορία των Πολιτικών Σχέσεων Ελλάδας – Ισραήλ – Κύπρου.