Τι πρέπει να γνωρίζουμε για την «οφθαλμοπάθεια της ηλικίας»

Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας αποτελεί την κύρια αιτία μη αναστρέψιμης απώλειας της όρασης στα άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών. Υπάρχουν όμως «εργαλεία» πρόληψης για την προστασία της υγείας των ματιών, που πρέπει ωστόσο να χρησιμοποιούνται νωρίς στη ζωή. «Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι σοβαρή νόσος, καθώς αν δεν γίνει αντιληπτή εγκαίρως μπορεί να πλήξει ανεπανόρθωτα την όραση», λέει ο χειρουργός – οφθαλμίατρος και καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU Medical School) δρ Αναστάσιος Ι. Κανελλόπουλος. «Η προστασία από αυτήν πρέπει να αρχίζει νωρίς στη ζωή, ενώ ζωτική σημασία έχει να γνωρίζουν οι μεσήλικοι και ηλικιωμένοι τα συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν ότι έχει αρχίσει η ανάπτυξή της». Αλλωστε, στα αρχικά στάδιά της, η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς δεν προκαλεί εμφανείς αλλαγές στην όραση. Οταν εμφανιστούν διαταραχές, όπως παραμορφώσεις και σκοτεινά σημεία στο οπτικό πεδίο, η όραση έχει ήδη πληγεί. Για να διαγνωστεί εγκαίρως, ο καλύτερος τρόπος είναι ο τακτικός, προληπτικός έλεγχος των ματιών. Η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (ΑΑΟ) συνιστά στους υγιείς ανθρώπους να ελέγχονται προληπτικά κάθε 1-2 χρόνια, από την ηλικία των 40 ετών και μετά. Οσοι όμως αντιμετωπίζουν οφθαλμολογικά προβλήματα πρέπει να τηρούν τις οδηγίες του οφθαλμιάτρου τους για τον προληπτικό έλεγχο.

Ορισμένες βιταμίνες μπορεί να επιβραδύνουν τη νόσο

Ενας συνδυασμός αντιοξειδωτικών βιταμινών που ονομάζεται AREDS2 μπορεί να επιβραδύνει την απώλεια της όρασης σε πάσχοντες κυρίως από ξηρού τύπου εκφύλιση στο ένα μάτι. Οι βιταμίνες μπορεί επίσης να μειώσουν τον κίνδυνο να αναπτυχθεί υγρού τύπου ηλικιακή εκφύλιση και απώλεια όρασης στο άλλο μάτι. Ο συνδυασμός περιέχει βιταμίνες C και E, λουτεΐνη, ζεαξανθίνη, ψευδάργυρο και χαλκό. Ωστόσο δεν θεραπεύει την ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς, ούτε την αποτρέπει στους υγιείς.

Το κάπνισμα αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο

Το κάπνισμα είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς. Οι καπνιστές έχουν τρεις έως τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να την εκδηλώσουν, σε σύγκριση με τους μη καπνιστές. Μπορεί επίσης να την αναπτύξουν πέντε έως δέκα χρόνια νωρίτερα, ενώ το κάπνισμα επιταχύνει και την εξέλιξή της. Αν, μάλιστα, έχει κάποιος την υγρή μορφή και εξακολουθεί να καπνίζει, μπορεί να μην ανταποκρίνεται επαρκώς στη θεραπεία. Τα καλά νέα είναι πως σε όσους διακόπτουν το κάπνισμα ο αυξημένος κίνδυνος σταδιακά υποχωρεί. Χρειάζεται, όμως, μία 20ετία για να εξισωθεί με τον κίνδυνο που διατρέχουν όσοι δεν κάπνισαν ποτέ.

Η υγιεινή διατροφή μπορεί να δράσει προστατευτικά

Εχει βρεθεί ότι τρόφιμα πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα ωφελούν σημαντικά την υγεία των ματιών. Το ίδιο και όσα είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά συστατικά, όπως η βιταμίνη C, η λουτεΐνη, ο ψευδάργυρος κ.ά. Να τρώτε τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα λιπαρά ψάρια (π.χ. σαρδέλα, τόνο, σολομό κ.λπ.) και συχνά μέσα στην εβδομάδα εσπεριδοειδή (π.χ. πορτοκάλια, μανταρίνια), σπανάκι και άλλα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, μπρόκολο, καλαμπόκι, κολοκύθια.

Η γυμναστική μπορεί να προστατεύσει την όραση

Η άσκηση τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο εκδήλωσης υγρού τύπου ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς. Μπορεί επίσης να επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου. Υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να δράσει και προληπτικά, μειώνοντας ταυτοχρόνως τον κίνδυνο αναπτύξεως και άλλων οφθαλμοπαθειών, όπως το γλαύκωμα και η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.

Τα γυαλιά ηλίου είναι απαραίτητα από μικρή ηλικία

Η καθημερινή χρήση τους προστατεύει τα μάτια από την υπεριώδη ακτινοβολία του ηλίου και το μπλε φως, που μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στον αμφιβληστροειδή χιτώνα των ματιών, ανοίγοντας τον δρόμο στην ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς. Η πιο αποτελεσματική είναι η χρήση τους από την παιδική ηλικία.

«Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς οφείλεται σε συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων», τονίζει ο Αναστάσιος Ι. Κανελλόπουλος. «Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής σημαίνει πως ολοένα περισσότεροι άνθρωποι θα την παρουσιάζουν, με τις πρώτες ενδείξεις της να παρατηρούνται ακόμα και από τα 50 έτη. Επειδή προς το παρόν δεν μπορούμε να αλλάξουμε τα γονίδιά μας, έχει μεγάλη σημασία να κάνουμε τις απαιτούμενες τροποποιήσεις στον τρόπο ζωής που μπορεί να μας προστατεύσουν σε σημαντικό βαθμό από αυτήν».