Τι ήταν πράγματι και τι θα μπορούσε να ξαναγίνει το ΠΑΣΟΚ

Το εγχείρημα αναβίωσης του ΠΑΣΟΚ σε νέα μορφή δεν μπορεί να παρακάμψει τη «συνταγή» που κατέστησε πανίσχυρο και κυρίαρχο το κόμμα που ίδρυσε ο Ανδρέας Παπανδρέου το 1974: τον ακαταμάχητο συνδυασμό πατριωτισμού και σοσιαλισμού. Η στρατηγική της εθνικής ανεξαρτησίας σε συνδυασμό με τη σκληρή στάση στα ελληνοτουρκικά και στο Μακεδονικό βρήκαν κατά το τελευταίο τέταρτο του 20ού αιώνα τεράστια ανταπόκριση στην ελληνική κοινωνία. Ταυτόχρονα, η εκτεταμένη κοινωνική πολιτική, ακόμα και αν αυτή στηρίχθηκε σε (υπονομευτικό της δημοσιονομικής ευστάθειας αλλά όχι μεγαλύτερο του σημερινού) εξωτερικό δανεισμό δημιούργησε ερείσματα ακλόνητα επί δεκαετίες.

Η προσχώρηση στον «εκσυγχρονισμό» του Σημίτη και μετά στον «κοσμοπολιτισμό» του Γιώργου Παπανδρέου σε συνδυασμό με τα Μνημόνια και την αποδοχή της ευρωγερμανικής δημοσιονομικής αντίληψης οδήγησαν στην απώλεια της ιδεολογικής ηγεμονίας και τη συρρίκνωση. Το επίτευγμα της Φώφης Γεννηματά είναι ότι απέτρεψε την οριστική διάλυση. Σήμερα, το τέλμα του ΣΥΡΙΖΑ και η εμφανής αδυναμία του να απορροφήσει τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους της ΝΔ δημιουργούν ένα παράθυρο ευκαιρίας στο ΠΑΣΟΚ, εάν αυτό διδαχθεί από το εκλογικά επιτυχημένο παρελθόν του.

Υπάρχει σήμερα στην ελληνική κοινωνία μια μεγάλη πολιτικά ανέκφραστη δεξαμενή ψηφοφόρων που βδελύσσονται το «σύστημα». Υπενθυμίζουμε ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου σε μια αντίστοιχη κοινωνική ομάδα απευθύνθηκε με ριζοσπαστικό τρόπο στην εποχή του. Οι ψηφοφόροι αυτοί είτε απέχουν συγκροτώντας το τεράστιο ποσοστό αποχής των τελευταίων εκλογικών αναμετρήσεων, που κυμαίνεται ανάμεσα σε 40% και 60%, είτε ψηφίζουν περιστασιακά διάφορα εφήμερα κόμματα, που εμφανίζονται ως αντισυστημικά για να απορροφηθούν στη συνέχεια από την κυρίαρχη λογική και να εξαερωθούν πολιτικά. Τα δύο κυρίαρχα ζητήματα που απασχολούν αυτούς τους ψηφοφόρους είναι το εθνικό και το κοινωνικό. Αυτοί οι δύο πυλώνες μπορούν να συγκροτήσουν πολιτική ηγεμονία στο σημερινό ρευστό πολιτικό τοπίο.

Η άλλη οδός είναι η οδός των τετριμμένων, της ξύλινης γλώσσας, των κομματικών μηχανισμών, της ανιαρής επανάληψης των γνωστών κοινοτοπιών. Είναι η οδός που υποδεικνύουν οι συντηρητικοί κονσιλιέροι και οι ψευδοτεχνοκράτες, δηλαδή η αναπαραγωγή του αποτυχημένου παρελθόντος και ο αέναος εγκλωβισμός στο αυτοαναφορικό παίγνιο της ύστερης Μεταπολίτευσης. Αυτή η οδός δεν ενδιαφέρει την κοινωνία, που θα παραμείνει παγερά αδιάφορη και θα τραβήξει τον δικό της δρόμο.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης. Από τις Εναλλακτικές Εκδόσεις κυκλοφορεί το βιβλίο του «Κοινοτισμός»