Το τέλος της αισιοδοξίας

Τις τελευταίες εβδομάδες, ιδίως μετά τον θάνατο της Φώφης Γεννηματά και ενόψει της προεδρικής εκλογής, το ΚΙΝΑΛ (ως πολιτικό εργαστήρι αναβίωσης του ΠΑΣΟΚ) μετριέται υψηλότερα στις δημοσκοπήσεις, φαίνεται να αγγίζει το 10%. Δεν είναι λόγος έπαρσης για κανέναν, είναι η φωτογραφία της στιγμής. Η πιθανή ανάκαμψη μιας δημοκρατικής αντιπολίτευσης, που δεν είναι απροϋπόθετη, αναζωπυρώνει τις ελπίδες οπαδών οι οποίοι εγκατέλειψαν το ΠΑΣΟΚ σε συνθήκες κρίσης, είτε παρασυρμένοι από τη γοητεία του αντιμνημονιακού λαϊκισμού είτε αντίθετα έχοντας ρεαλιστικά συμβάλει συνειδητά στις δύσκολες επιλογές των πρώτων μνημονιακών χρόνων, που όμως κράτησαν τη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ενωση και στην ΟΝΕ – και ουσιαστικά στον ανεπτυγμένο κόσμο.

Ο Γιώργος Παπανδρέου μπήκε στην κούρσα μετά την παραίτηση της Φώφης Γεννηματά. Τα επιχειρήματά του, ως σήμερα, είναι γενικόλογα και ασαφή. Υποτίθεται ότι το όνομά του, ως διαδόχου ιστορικού ονόματος, ως πρίγκιπα δηλαδή του ΠΑΣΟΚ, εγγυάται την ενότητα. Αλλά είναι ο άνθρωπος που υπονόμευσε την ενότητα, όταν ίδρυσε το ΚΙΔΗΣΟ παραμονές των εκλογών του Ιανουαρίου 2015, ψαλιδίζοντας το κόμμα που σήμερα επιδιώκει να εκφράσει και συμβάλλοντας στην εκλογική υπεροχή του ΣΥΡΙΖΑ. Οι επιλογές εκείνες του παρελθόντος δεν διαγράφονται στο μέλλον. Και η αποφυγή, χθες, του ντιμπέιτ από τον Γιώργο Παπανδρέου γεννά εύλογα ερωτήματα: τι είδους δημοκρατικό πνεύμα κομίζει ένας που αρνείται τον δημοκρατικό διάλογο; Και δικαιώνει τους κακόπιστους που ισχυρίζονται ότι αδυνατεί να δικαιολογήσει πειστικά τις επιλογές του παρελθόντος.

Αλλά ούτε στο παρόν μπορεί να εμβαθύνει. Βρίσκεται εγκλωβισμένος σε ένα αφελές σχήμα περί προοδευτικότητας. Ισχυρίζεται ότι είναι προοδευτικός, κάτι που τον διαχωρίζει από τη ΝΔ (η οποία, όμως, συμπορεύτηκε με το ΠΑΣΟΚ τα δύσκολα μνημονιακά χρόνια, και μετά την πτώση του ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβε το δύσκολο έργο της ανάκαμψης της χώρας ως ευρωπαϊκής δύναμης σταθερότητας), αλλά και από τον ΣΥΡΙΖΑ. Ταυτόχρονα, θεωρεί ότι μπορεί, έπειτα από εκλογές απλής αναλογικής, να αποτελέσει συνιστώσα μιας «προοδευτικής», όπως την αποκαλεί, διακυβέρνησης, που όμως είναι ανέφικτη χωρίς τη σύμπραξη είτε της ΝΔ είτε του ΣΥΡΙΖΑ. Παραδοξολογεί – ή έχει κρυφή εκλογική ατζέντα που τώρα αποφεύγει να αποκαλύψει;

Αλλά εκτός από την εκλογική ατζέντα, υπάρχουν και οι πολιτικές ταυτότητες. Και πολύ φοβάμαι ότι όχι μόνο ο Γιώργος Παπανδρέου αλλά και οι υπόλοιποι υποψήφιοι, έχουν οχυρωθεί σε μια ταυτότητα πασοκικού προοδευτισμού, που είναι η κυρίαρχη ταυτότητα της μεταπολίτευσης. Για την ταυτότητα αυτή, ιδιωτικά πανεπιστήμια, εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, πανεπιστημιακή αστυνομία, αξιολόγηση στην εκπαίδευση και ιδιαίτερα στο Δημόσιο, μείωση του δημόσιου τομέα, ασφαλιστική μεταρρύθμιση με έμφαση σε ένα κεφαλαιοποιητικό σύστημα, κατασταλτική αντιμετώπιση της οργανωμένης πολιτικής βίας κ.τ.τ. θεωρούνται δεξιές, άρα απορριπτέες πολιτικές. Κι ας ξέρουμε από τα χρόνια των μνημονίων ότι, αν δεν προαχθούν τέτοιες μεταρρυθμίσεις, αν δηλαδή δεν πολεμηθούν οι αιτίες που οδήγησαν τη μεταπολίτευση στη χρεοκοπία, ο κρατισμός θα συνεχίσει να απειλεί τις ζωές μας.

Πολύ φοβάμαι, λοιπόν, ότι ο βασικός κίνδυνος για το ΠΑΣΟΚ είναι η πολιτική στασιμότητα του λόγου του, άρα των προθέσεων και των δυνατοτήτων του. Δεν θέλω να γίνω μάντης κακών, αλλά αυτό δεν δικαιολογεί καμία αισιοδοξία.

Συγκρότηση, δυναμισμός, ηθικό βάθος

Ο Παύλος Μαρινάκης είναι ένας από τους σοβαρότερους σημερινούς πολιτικούς. Σοβαρός, όχι πομπώδης. Γνωρίζει την ατζέντα, γνωρίζει πρόσωπα και πράγματα, είναι λαϊκός αλλά αποφεύγει την ευκολία του λαϊκισμού και της δημαγωγίας. Είναι εργατικός και, το σημαντικότερο, είναι καταρτισμένος. Ιδεολόγος του φιλελευθερισμού, δεν είναι ούτε δογματικός ούτε αρνητής του αναγκαίου στην πολιτική πραγματισμού. Η θητεία του στην ΟΝΝΕΔ απάλλαξε τη νεολαία του κυβερνώντος κόμματος από την επιπολαιότητα του παρελθόντος της μεταμορφώνοντάς τη σε ουσιαστική τροφοδότρια στελεχών του κόμματος.

Μόνο σε περιβάλλοντα νεποτισμού και πρόταξης άλλων υποχρεώσεων δεν θα αξιοποιούνταν όταν τελείωνε η θητεία του στη νεολαία. Αλλά ως φαίνεται η σημερινή ΝΔ το λέει και το εννοεί ότι έχει πάρει σοβαρά διαζύγιο από κακοδαιμονίες του παρελθόντος της. Το αποδεικνύει η επιλογή του από τον Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, να του αναθέσει ουσιαστικό οργανωτικό ρόλο στο κόμμα, στη θέση του νέου γραμματέα.

Οχι, απλώς, επειδή ο Πρωθυπουργός εμπιστεύεται γενικώς τα νιάτα. Αλλά διότι επέλεξε μια προσωπικότητα της νεότερης γενιάς άξια σεβασμού: με ηθικό βάθος, συγκρότηση και δυναμισμό, που μπορεί να εμπνεύσει. Παρακολουθώντας τον Παύλο Μαρινάκη, χρόνια τώρα, στην πολιτική ήξερα ότι με όρους αξιοκρατίας συγκαταλέγεται στους αρίστους. Σημασία βεβαίως έχει ότι τη θέση αυτή είχε και ο Πρωθυπουργός…

****

Οσο αυξάνονται ξανά οι θάνατοι από την πανδημία, τόσο αναζωπυρώνεται μια τάση εμπιστοσύνης στο εμβόλιο, με αποτέλεσμα σε λίγες μέρες οι εμβολιασμένοι, έστω με μία δόση, να έχουν φτάσει από 65% σε 75%. Είναι, βεβαίως, εμφατικό το αντιεμβολιαστικό ρεύμα και παίζει ουσιαστικό ρόλο στη δυσοίωνη σημερινή πραγματικότητα. Παρ’ όλα αυτά, επιμένω να αναρωτιέμαι τι θα κάναμε με την πανδημία του κορωνοϊού αν ήμασταν εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης και τα εμβόλια θα τα έφτιαχνε ο στρατός του Καμμένου. Ηρεμώ όταν αναλογίζομαι τι έχουμε γλιτώσει.