Υπ’ αριθμόν {CR}ένα απειλή {LF}για την Ευρώπη {LF}οι πλημμύρες

Κατά 30 φορές έως το 2050 και κατά 700 έως το 2100 υπολογίζεται ότι μπορούν να αυξηθούν οι ζημιές από τις παράκτιες πλημμύρες. Την ίδια ώρα, σύμφωνα με την έκθεση της διακυβερνητικής επιτροπής για το κλίμα (2019), ο αριθμός των Ευρωπαίων που κάθε χρόνο θα είναι εκτεθειμένοι σε καταστροφικές παράκτιες πλημμύρες θα αυξηθεί από περίπου 102.000 που είναι σήμερα, σε 530.000 έως 740.000 μέχρι το 2050 και σε 1,52 έως 3,64 εκατομμύρια το 2100.

Οι ειδικοί προειδοποιούν πως ο αριθμός των πλημμυρών θα αυξηθεί τα επόμενα χρόνια εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Για τον λόγο αυτό, στέκονται ιδιαίτερα στο θέμα της πρόληψης και της προειδοποίησης. Οπως λένε, επειδή αντιπλημμυρική προστασία 100% δεν είναι εφικτή, είναι πολύ σημαντικό οι υπεύθυνοι να εστιάσουν στο κομμάτι της αξιολόγησης και της διαχείρισης της επικινδυνότητας των πλημμυρικών φαινομένων. Οπως αναφέρει σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στο τελευταίο newsletter του Εθνικού Δικτύου για την Κλιματική Αλλαγή – Climpact η καθηγήτρια και διευθύντρια του Εργαστηρίου Λιμενικών Εργων στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Βασιλική Τσουκαλά, οι πλημμύρες θεωρούνται από τις πιο επικίνδυνες και επιβλαβείς φυσικές καταστροφές που πλήττουν τις παράκτιες κοινότητες. Εδώ, όπως τονίζει, η ταχεία αστικοποίηση αλλά και η ενίοτε κακή διαχείριση τέτοιων κινδύνων οδηγούν σε δυσμενείς επιπτώσεις για τους κατοίκους των παράκτιων ζωνών. Και η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τη συχνότητα εμφάνισης και την ένταση της παράκτιας πλημμύρας, αυξάνοντας τη μέση στάθμη της θάλασσας, τη συχνότητα εμφάνισης και την ένταση των μετεωρολογικών παλιρροιών και των κυματικών χαρακτηριστικών.

Η στάθμη της θάλασσας. Μάλιστα, σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του IPCC (2019) που επικαλείται η καθηγήτρια, ακόμη και με την υιοθέτηση των πιο αισιόδοξων σεναρίων, η θαλάσσια στάθμη τις επόμενες δεκαετίες θα συνεχίσει να ανεβαίνει αυξάνοντας τους κινδύνους στη Μεσόγειο.

Για τον λόγο αυτό, υποστηρίζει πως για τον βραχυπρόθεσμο σχεδιασμό τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης παράκτιων πλημμυρών αποτελούν απαραίτητο εργαλείο για την ενημέρωση, τον σχεδιασμό και τη λήψη μέτρων, για την προστασία των παράκτιων δημόσιων και ιδιωτικών υποδομών αλλά και την προστασία και ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής.

Απώλειες. Σύμφωνα με το άρθρο του καθηγητή στη Σχολή Χημικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος στο Πολυτεχνείο της Κρήτης Γιώργου Καρατζά (που δημοσιεύτηκε στο τελευταίο newsletter), η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας οδηγεί σε ακραία φαινόμενα, οι επιπτώσεις των οποίων αντανακλώνται τόσο σε ανθρώπινο επίπεδο (θάνατοι) όσο και σε οικονομικό (ζημιές). Οπως επισημαίνει, στην Ευρώπη, κατά την περίοδο 1980-2016, οι συνολικές οικονομικές απώλειες που προκληθήκαν από ακραίες καιρικές και κλιματικές συνθήκες ανήλθαν σε πάνω από 450 δισ. ευρώ. Ειδικότερα, παρατηρήθηκε πως το μεγαλύτερο μερίδιο των οικονομικών επιπτώσεων κατέχουν οι πλημμύρες (περίπου 40%), ακολουθούμενες από τις καταιγίδες (25%), τις ξηρασίες (περίπου 10%) και τα κύματα καύσωνα (περίπου 5%). Σε ό,τι αφορά τον αριθμό θανάτων ανά εκατομμύριο κατοίκων στην Ευρώπη, από την επεξεργασία των στοιχείων για την περίοδο 1991-2015 παρατηρείται πως ανά περιοχές είναι δυνατό να υπερβληθούν 10 θάνατοι ανά εκατομμύριο…

Οι αιτίες. Οπως τονίζει ο καθηγητής, οι αιτίες των πλημμυρών είναι: η κλιματική αλλαγή και οι αλλαγές στις χρήσεις γης, η αστική ανάπτυξη και η στεγανοποίηση της επιφάνειας του εδάφους, η μερική ή ολική κάλυψη των κοιτών των χειμάρρων, οι διαστάσεις και το μικρό ύψος των γεφυρών, η αποψίλωση των δασών από τις πυρκαγιές και η κατασκευή μεγάλων έργων – κυρίως οδικών – εγκάρσια προς την κοίτη. Κατά τον Αριστείδη Κουτρούλη από τη Σχολή Χημικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος στο Πολυτεχνείο Κρήτης (η δημοσίευσή του έχει τίτλο «Ιχνηλατώντας τις πλημμύρες»), «οι φυσικές καταστροφές που συνδέονται με τις πλημμύρες αναμένεται να αυξηθούν σε ένα κλίμα κατά 2 βαθμούς Κελσίου θερμότερο σχετικά με 1,5 βαθμό πάνω από τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία της προβιομηχανικής περιόδου».