Γιατί ανησυχούμε για την Ομικρον

Υψηλές ταχύτητες ανέπτυξε το νέο στέλεχος Ομικρον, έχοντας ήδη περάσει τα σύνορα της Νότιας Αφρικής πριν αυτά «σφραγιστούν». Η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα βρίσκεται επί ποδός επιχειρώντας να αποκωδικοποιήσει τη νέα απειλή και να διαπιστώσει εάν ναρκοθετεί τα «τείχη ανοσίας» που σηκώνονται επιμηκύνοντας την πανδημία του SARS-CoV-2, διάρκειας ήδη δύο ετών.

Υπό τις εξελίξεις αυτές, «ΤΑ ΝΕΑ» αντλώντας πληροφορίες από έγκριτες πηγές αναζητούν απαντήσεις σε ερωτήματα που αναδύονται σχετικά με το νέο στέλεχος, την ώρα που οι ειδικοί κάνουν εκκλήσεις για την επίσπευση των προγραμμάτων εμβολιασμού και υπογραμμίζουν ότι δεν υπάρχουν περιθώρια χαλάρωσης στα μέτρα ατομικής προστασίας.

1.Πού και πότε ταυτοποιήθηκε αρχικά το νέο στέλεχος;

Οι γιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Γιάννης Ντάνασης, Πάνος Μαλανδράκης και Θάνος Δημόπουλος (πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζοντας τα νεότερα δεδομένα εξηγούν ότι το νέο στέλεχος ταυτοποιήθηκε για πρώτη φορά σε δείγματα ασθενών με Covid-19 που συνελέχθησαν στις 11 Νοεμβρίου 2021 στην Μποτσουάνα, ενώ πολύ σύντομα ταυτοποιήθηκε και στη Νότια Αφρική.

2.Εκτοτε σε ποιες χώρες έχει εντοπιστεί;

Σε Χονγκ Κονγκ, Ισραήλ, Βέλγιο, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία, Γερμανία, Δανία, Ολλανδία και Τσεχία έχουν εντοπιστεί ή ελέγχονται μεμονωμένα κρούσματα, τα οποία στην πλειονότητά τους σχετίζονται με ταξίδι από τη Νότια Αφρική.

3.Εχει περάσει τα σύνορα της χώρα μας;

Προς το παρόν δεν έχει εντοπιστεί κρούσμα στην Ελλάδα. Σημειώνεται δε πως οι επιστήμονες του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ) είχαν ήδη ολοκληρώσει νωρίς το απόγευμα της Παρασκευής την επανασύγκριση του γονιδιώματος στις πιο πρόσφατες βάσεις δεδομένων, χωρίς όμως να σημάνει σχετικός συναγερμός κατά τον έλεγχο.

4.Γιατί  ο ΠΟΥ το χαρακτήρισε ταχύτατα «στέλεχος ανησυχίας»;

Το νέο στέλεχος Β.1.1.529 εμφανίζει ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό προφίλ 32 μεταλλάξεων στα γονίδια της πρωτεΐνης-ακίδας S που χρησιμοποιεί ο ιός προκειμένου να εισβάλει στα ανθρώπινα κύτταρα. Ο αριθμός και το είδος των μεταλλαγών προκαλούν προβληματισμό στη διεθνή επιστημονική κοινότητα, με τους επιστήμονες του ΠΟΥ να υπογραμμίζουν την Παρασκευή μετά από μια μαραθώνια συνεδρίαση ότι η παραλλαγή είναι πιθανό να έχει ένα μεγαλύτερο πλεονέκτημα σε ό,τι αφορά τη δυνατότητα να αναπτύσσεται.

5.Ποιος ο λόγος που η Ν. Αφρική δέχτηκε συγχαρητήρια από τις ΗΠΑ;

Για τη «διαφάνεια» που επέδειξε στη δημοσιοποίηση των πληροφοριών που αφορούν το νέο στέλεχος, αποτελώντας «παράδειγμα για τον κόσμο».

6.Οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί μπορούν να… σβήσουν την Ομικρον;

Οπως διαπιστώθηκε, ο ιός SARS-CoV-2 και οι μεταλλάξεις του δεν γνωρίζουν από σύνορα, με ολοένα περισσότερους επιστήμονες να προειδοποιούν πως πιθανόν να είναι αργά για να ανακοπεί η εξάπλωση της Ομικρον.

7.Ποια είναι τα ανησυχητικά συμπεράσματα των ιολόγων;

Το νέο στέλεχος Β.1.1.529 εμφανίζει ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό προφίλ 32 μεταλλάξεων στα γονίδια της πρωτεΐνης-ακίδας S που χρησιμοποιεί ο ιός προκειμένου να εισβάλει στα ανθρώπινα κύτταρα. Μάλιστα, ο ιολόγος Tom Peacock από το Imperial College London σημειώνει ότι είναι το πρώτο στέλεχος του SARS-CoV-2 με δύο μεταλλαγές που κωδικοποιούν για τη θέση διάσπασης της φουρίνης στην πρωτεΐνη S, τις P681H και N679K. Αυτές οι μεταλλαγές, μαζί με την H655Υ, σχετίζονται με βελτιωμένη ικανότητα του ιού να εισβάλλει στον οργανισμό και αυξημένο δυναμικό μετάδοσης.

8.Μπορεί η Ομικρον να προκαλέσει επαναλοίμωξη;

Οι μεταλλάξεις που ανιχνεύτηκαν στο νέο στέλεχος Ομικρον μπορεί, επίσης, να αυξάνουν τον κίνδυνο επαναλοίμωξης, παρατήρηση που επεσήμανε και ο ΠΟΥ.

9.Είναι πιο μεταδοτική η Ομικρον από τη Δέλτα;

Επιδημιολογικά μοντέλα εκτίμησης κινδύνου προβλέπουν ότι το στέλεχος Ομικρον έχει σαφές πλεονέκτημα ταχείας επικράτησης έναντι του στελέχους Δέλτα. Παρ’ όλα αυτά, πρόκειται για πρώτες εκτιμήσεις.

10.Μήπως προκαλεί πιο βαριά νόσηση;

Μια καλή είδηση των τελευταίων 24ώρων ήρθε διά στόματος της δρος Ανζελίκ Κέτζι, προέδρου της Νοτιοαφρικανικής Ιατρικής Ενωσης, η οποία βρίσκεται στο πλευρό ασθενών με λοίμωξη Covid έπειτα από μόλυνσή τους με στέλεχος Ομικρον. Με βάση την κλινική της εμπειρία επεσήμανε τα εξής: «Δεν λέω ότι δεν θα είναι μια σοβαρή νόσος», αλλά «προς το παρόν, ακόμη και οι ασθενείς που είδαμε και δεν ήταν εμβολιασμένοι είχαν ήπια συμπτώματα» επισημαίνει. Αναλυτικότερα, τα συμπτώματα φαίνεται να διαρκούν λίγα 24ωρα και συμπεριλαμβάνουν κόπωση, μυαλγίες, ξερόβηχα και χαμηλό πυρετό.

11.Πώς γίνεται η διάγνωση της Ομικρον;

«Φαίνεται πως δεν θα υπάρχει πρόβλημα ανίχνευσης με τα τωρινά rapid tests. Τα δε εργαστηριακά μοριακά τεστ έτσι κι αλλιώς τροποποιούνται πολύ εύκολα από τη στιγμή που έχουμε γνώση της γενετικής αλληλουχίας» υπογραμμίζει σε πρόσφατη ανάρτησή του ο καθηγητής Πολιτικής της Υγείας στο LSE, Ηλίας Μόσιαλος.

12.Πόσο αποτελεσματικά είναι τα εμβόλια έναντι της Ομικρον;

Οι εταιρείες Pfizer, Moderna και Novavax έχουν ήδη ανακοινώσει ότι εργάζονται ταχύτατα ώστε να εξακριβώσουν αφενός την αποτελεσματικότητα των εμβολίων τους έναντι του νέου στελέχους και αφετέρου να τα προσαρμόσουν κατάλληλα ώστε να προσφέρουν ισχυρή προστασία έναντι του νέου στελέχους.

13.Πόσος χρόνος χρειάζεται για επαναπροσαρμογή των εμβολίων, εφόσον χρειαστεί;

Θα χρειαστούν μερικές εβδομάδες (ίσως έξι-οκτώ) και μετά μαζική παραγωγή και διανομή. Και βέβαια θα πρέπει να ακολουθήσουν οι μαζικοί εμβολιασμοί. «Αρα μιλάμε για διαθεσιμότητα από την άνοιξη και μετά» συμπεραίνει ο Ηλίας Μόσιαλος.

14.Η τέταρτη δόση θεωρείται δεδομένη;

Πρόκειται για ακόμη ένα ερώτημα χωρίς απάντηση. Σύμφωνα με την καθηγήτρια Παιδιατρικής Λοιμωξιολογίας και μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Βάνα Παπαευαγγέλου, ερευνητές στο Ισραήλ αναφέρουν ότι πιθανόν η τρίτη δόση στο μέλλον να μη θεωρείται πια αναμνηστική αλλά μέρος του βασικού εμβολιασμού. Η πιθανότητα αυτή σε συνδυασμό με τις αναδυόμενες μεταλλάξεις κάνουν τους επιστήμονες να μην αποκλείουν το ενδεχόμενο της τέταρτης δόσης.

15.Πόσο κρίσιμο είναι να εμβολιαστούν οι πολίτες στις αναπτυσσόμενες χώρες;

Ο Σεθ Μπέρκλι, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του μηχανισμού GAVI, ο οποίος μαζί με τον ΠΟΥ έχει ξεκινήσει την πρωτοβουλία COVAX με στόχο να υπάρξει πιο δίκαιη κατανομή των εμβολίων της Covid-19, δήλωσε ότι η πρόσβαση στα εμβόλια είναι ζωτικής σημασίας για να αποφευχθεί η εμφάνιση νέων παραλλαγμένων στελεχών του κορωνοϊού.

Ανησυχία από τον υψηλό αριθμό θανάτων και διασωληνωμένων
Χαμηλός αριθμός κρουσμάτων – κάτω από 4.000 – αλλά υψηλός αριθμός θανάτων και διασωληνωμένων είναι τα δεδομένα που συνοψίζουν τη χθεσινή ημερήσια έκθεση του ΕΟΔΥ. Πιο συγκεκριμένα, εντοπίστηκαν 2.823 νέες λοιμώξεις, εκ των οποίων 973 στην Αττική και 703 στη Θεσσαλονίκη. Ο αριθμός των ασθενών που νοσηλεύονται διασωληνωμένοι είναι 647, εκ των οποίων το 80,68% είναι ανεμβολίαστοι και το 19,32% πλήρως ή μερικώς εμβολιασμένοι. Επιπλέον, οι νέοι θάνατοι ασθενών ανέρχονται σε 96, ενώ από την έναρξη της επιδημίας έχουν καταγραφεί συνολικά 17.959 θάνατοι.Το 95,4% είχευποκείμενο νόσημα ή/και ηλικία 70 ετών και άνω. Τέλος, είναι σημαντικό να σημειωθεί πως οι νέες εισαγωγές στα νοσοκομεία το τελευταίο 24ωρο ανήλθαν σε 502.