Αθηναϊκά

Η καθηγήτρια Φώνη Σκορίνη-Παπαρρηγοπούλου, φίλη της στήλης, μου ζήτησε μετά το οδός Μάρνη (και όχι Μάρνης), να σχολιάσω και το πλατεία Βάθη (αντί Βάθης). Οι απόψεις, ωστόσο, για το ποιο είναι το σωστό διίστανται. Ορισμένοι υποστηρίζουν πως η ονομασία προέρχεται από κάποιον Βάθη, που είχε σπίτι ή κτήματα εκεί κοντά. Σε αυτήν την περίπτωση, το ορθό είναι πλατεία Βάθη. Αλλοι πάλι ισχυρίζονται πως η πλατεία οφείλει το όνομά της στο ότι η εν λόγω περιοχή της Αθήνας, όπου λίμναζαν τα νερά του χείμαρρου Κυκλοβόρου, είναι «χωμένη» (γούπατο, όπως έλεγαν οι παλαιότεροι), και επομένως το σωστό είναι πλατεία Βάθης. Ετσι ή αλλιώς πάντως, η επίσημη ονομασία είναι πλατεία Ανεξαρτησίας.

Μιας και πιάσαμε τα «βάθη» και τα «γούπατα», αξίζει επίσης να θυμίσω ότι η περιοχή που σήμερα αρχαιοπρεπώς ονομάζεται Ακαδημία Πλάτωνος ήταν παλαιότερα γνωστή ως Βύθουλας (ή Μπύθουλας, ή Μπούθουλας), προφανώς επειδή ήταν επίσης γούπατο, καθώς κι εκεί λίμναζαν νερά. Τον Βύθουλα, παρεμπιπτόντως, είχε κάνει σχετικά διάσημο κατά τον μεσοπόλεμο ο Δημήτρης Ψαθάς, τοποθετώντας εκεί την αρχική κατοικία της Μαντάμ Σουσού, πριν γίνει πλούσια και μετακομίσει στο Κολωνάκι.

Μια άλλη γλωσσικά αμφιλεγόμενη αθηναϊκή συνοικία είναι το Γουδί/Γουδή. Μέχρι πριν από μερικά χρόνια, όλοι λέγαμε το Γουδί, εξού και το κίνημα στο Γουδί (τον Αύγουστο του 1909), αλλά και η εκτέλεση των Εξι στο Γουδί (τον Νοέμβριο του 1922), μήτρα εκτός των άλλων και του συνθήματος «οι προδότες στο Γουδί», το οποίο έχει κατά καιρούς ακουστεί. Εδώ και μερικά χρόνια, ωστόσο, άρχισε να γίνεται «διορθωτικά» λόγος για του Γουδή (όπως του Ζωγράφου), από το όνομα της σπετσιώτικης οικογένειας Γουδή στην οποία είχαν παραχωρηθεί εκεί εκτάσεις γης. Τι να σας πω; Διαλέξτε ό,τι προτιμάτε. Προσωπικά, θα συνεχίσω να λέω και να γράφω «στο Γουδί» για δύο λόγους. Πρώτον, επειδή έτσι έμαθα να το λέω παιδιόθεν και I am too old για να αλλάξω συνήθειες. Δεύτερον, επειδή είμαι κατά του να αναθεωρούνται (να «πειράζονται») ονομασίες δρόμων και περιοχών, κυρίως όταν αυτές έχουν ιστορικό βάρος. Η φράση «οι προδότες στου Γουδή», λόγου χάριν, μου δίνει προσωπικά την αίσθηση όχι τόπου εκτέλεσης, αλλά ταβέρνας στην οποία συνδιασκεδάζουν «οι προδότες» (όπως λέμε «στην ταβέρνα του Τζουτζούρη»).

ΥΓ: Στο Βιβλιοδρόμιο του προηγούμενου Σαββάτου, το κείμενο «Το θέατρο της ζωής της», με θέμα το πρόσφατο βιβλίο της Ελένης Βαροπούλου, που εμφανιζόταν ως… ανώνυμο, ήταν γραμμένο από την αφεντιά μου.

Εμμηνος ρήση

Ακόμα και η αρετή έχει ανάγκη από όρια.

Μοντεσκιέ