13 εγκλήματα που ζητούν τιμωρία

Η «μαύρη λίστα» των γυναικών που δολοφονήθηκαν από τον σύζυγό ή τον σύντροφό τους μόνο για το έτος 2021 αριθμεί στη χώρα μας 13 εγκλήματα που ζητούν τιμωρία. Οι γυναικοκτονίες δεν είναι νέο φαινόμενο. Ο όρος «femicide» εμφανίζεται από το 1976, προκειμένου να περιγράψει τα εγκλήματα αφαίρεσης ζωής γυναικών, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις είχε προηγηθεί μακρόχρονη κακοποιητική συμπεριφορά του δράστη με απειλές εκφοβισμούς και άσκηση βίας.

Η γυναικοκτονία που συντάραξε το πανελλήνιο ήταν αυτή της 20χρονης Καρολάιν Κράουτς, η οποία βρέθηκε στραγγαλισμένη τον Μάιο μέσα στο σπίτι της στα Γλυκά Νερά από τον ίδιο τον σύζυγό της, όπως εκείνος ομολόγησε, αφού προηγουμένως είχε επιχειρήσει να παραπλανήσει τις Αρχές στήνοντας σκηνικό ληστείας. Πριν από λίγες ημέρες μία 48χρονη, μητέρα τεσσάρων παιδιών, έπεσε νεκρή έπειτα από οκτώ μαχαιριές που δέχτηκε από τον εν διαστάσει σύζυγό της στην Ιεράπετρα, και είναι το τελευταίο θύμα που προστέθηκε στην ίδια μακάβρια λίστα.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που επιχειρώντας να προσεγγίσουν το φαινόμενο των γυναικοκτονιών, ιδιαίτερα εν μέσω κορωνοϊού, μιλούν για μία «κρυφή πανδημία», καθώς έχουν αυξηθεί οι καταγγελίες για την άσκηση έμφυλης βίας.

Οι αριθμοί που επικαλείται η Ελληνική Ενωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου μαρτυρούν χωρίς περιττά λόγια την κατάσταση σε διεθνές, μάλιστα, επίπεδο. Σύμφωνα με το γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Εγκλημα (UNODC), κάθε μέρα σε όλον τον κόσμο δολοφονούνται κατά μέσο όρο 137 γυναίκες από (πρώην και νυν) συζύγους ή συντρόφους ή από κάποιο μέλος της οικογένειάς τους. Εξίσου ανησυχητικά, αν και εξαιρετικά ελλιπή, είναι τα στοιχεία και για τη χώρα μας: Σύμφωνα με τη Γενική Γραμματεία Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας Φύλων τα έτη 2010-2019 ο αριθμός των γυναικών που δολοφονήθηκαν (στο πλαίσιο του Ν. 3500/2006 για την ενδοοικογενειακή βία) ανέρχεται σε 106.

Την ίδια στιγμή, στην πρώτη Ετήσια Εκθεση Απολογισμού Εργου του Τμήματος Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας της ΕΛ.ΑΣ. καταγράφονται για το έτος 2020 5.413 περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας (δηλαδή 450 ανά μήνα ή 15 την ημέρα). Από τα ίδια στοιχεία προκύπτει ότι το 73% των συνολικών περιστατικών αφορούν 4.243 γυναίκες. Αντίστοιχα, η πλειονότητα των δραστών (83%) είναι άντρες.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ. Η Ελληνική Ενωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου  ΕλΕΔΑ παρακολουθεί με ιδιαίτερη ανησυχία τον ολοένα αυξανόμενο αριθμό των δολοφονιών γυναικών στο στενό περιβάλλον τους, καθώς και την εν εξελίξει δημόσια συζήτηση. Και με επίκεντρο τα θύματα της έμφυλης βίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα της πρόληψης, διατυπώνει μία σειρά από προτάσεις:

• Ιδρυση εισαγγελικής Αρχής επιφορτισμένης με υποθέσεις έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας.
• Λειτουργία των ιατροδικαστικών υπηρεσιών του υπουργείου Δικαιοσύνης, των νοσοκομείων και των ΑΕΙ, σε 24ωρη βάση, επαρκή στελέχωσή τους και διασφάλιση του απαραίτητου υλικοτεχνικού εξοπλισμού.
• Δημιουργία ιατροδικαστικών υπηρεσιών στα νοσοκομεία όλων των περιφερειακών ενοτήτων της χώρας.
• Διασφάλιση της άμεσης παραπομπής από τις αρμόδιες εισαγγελικές Αρχές περιστατικών για τη διενέργεια ιατροδικαστικών πράξεων στην πλησιέστερη υπηρεσία. Η άμεση παραπομπή των περιστατικών κρίνεται ιδιαιτέρως κρίσιμη για λόγους αποτελεσματικής προστασίας του θύματος, ταχείας απονομή δικαιοσύνης και προστασίας του δημοσίου συμφέροντος.
• Σύσταση ειδικού επιχειρησιακού οργάνου της ΕΛ.ΑΣ., εξειδικευμένου και επιφορτισμένου αποκλειστικά με την άμεση αντιμετώπιση περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας.
• Ενίσχυση της ΕΛ.ΑΣ. με γυναίκες υπαλλήλους στις υπηρεσίες αντιμετώπισης της ενδοοικογενειακής βίας, στις υπηρεσίες άμεσης ανταπόκρισης, αλλά και σε θέσεις ευθύνης.

Η αύξηση των περιστατικών της έμφυλης βίας προκάλεσε πρόσφατα την ηχηρή παρέμβαση και του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασίλη Πλιώτα. Για πρώτη φορά η ανώτατη εισαγγελική Αρχή της χώρας άνοιξε το ζήτημα της τυποποίησης της «γυναικοκτονίας» ως ξεχωριστού αδικήματος στο κεφάλαιο δίωξης της ανθρωποκτονίας του Ποινικού Κώδικα: «Με αφορμή αυτές τις καταστάσεις και στη χώρα μας, ευρέως, οι περιπτώσεις αφαίρεσης της ζωής γυναίκας, ιδίως από σεξιστικά κίνητρα, “λόγους τιμής”, σκοπούς εμπορίας ανθρώπων και οικονομική εκμετάλλευση, αποδίδονται με τον όρο “γυναικοκτονία” και γίνεται λόγος για ανάγκη διακριτής τυποποιημένης ποινικής πρόβλεψης ή και για αναγωγή αυτής ως διακεκριμένης παραλλαγής της ανθρωποκτονίας του άρθρου 299 ΠΚ».