Πλήγμα για τις ελευθερίες{CR}

Το 2013, η χώρα καιγόταν αλλά η ΔΗΜΑΡ, αριστερή εταίρος στην τρικομματική κυβέρνηση Σαμαρά, διά του τότε υπουργού Δικαιοσύνης, Αντώνη Ρουπακιώτη, κατέθεσε ένα πλήρες αντιρατσιστικό νομοσχέδιο. Ηταν ζωτικής σημασίας για την πιο προοδευτική συνιστώσα της τότε κυβέρνησης να δείξει ότι αντιμετωπίζει τον ρατσισμό – κι ας αλώνιζε, προτάσσοντας το βίαιο ρατσιστικό μίσος, η Χρυσή Αυγή. Η ΔΗΜΑΡ αποχώρησε από την κυβέρνηση εκείνη πριν ψηφιστεί ο νόμος, ο οποίος πάντως και ψηφίστηκε λίγο μετά, το 2014, και δοκιμάστηκε.

Μεταξύ των διατάξεων αυτού του νόμου υπάρχει και η εξής: «Οποιος με πρόθεση, δημόσια, προφορικά ή διά του Τύπου, μέσω του Διαδικτύου ή με οποιοδήποτε άλλο μέσο ή τρόπο, παροτρύνει, προκαλεί ή διεγείρει σε βιαιοπραγίες ή μίσος, κατά προσώπου ή ομάδας προσώπων, που προσδιορίζονται με βάση τη φυλή, το χρώμα, τη θρησκεία, τις γενεαλογικές καταβολές, την εθνική ή εθνοτική καταγωγή, τον γενετήσιο προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου, τιμωρείται…». Θυμάμαι, εκείνα τα χρόνια, επισήμαινα ότι το χωρίον αυτό είναι περιττό, επειδή είναι τόσο γενικόλογο ώστε να επιτρέπει τον καταχρηστικό προσδιορισμό πολλών κειμένων δημοκρατικής κριτικής, από την πλευρά της ανοιχτής κοινωνίας, ως ρατσιστικά. Οπερ και εγένετο. Στην πορεία, μάλιστα, βρέθηκε γνωστός και μη εξαιρετέος αυτόκλητος ερμηνευτής συγγραφέων και δημοσιογράφων ως ρατσιστών που τους σέρνει, με βάση αυτόν τον νόμο, στα δικαστήρια. Ο προοδευτισμός ενίκησεν. Τέλος της πρώτης πράξης.

Πριν από μερικές ημέρες, η κυβέρνηση της ΝΔ, διά του υπουργού Δικαιοσύνης Κώστα Τσιάρα, αναθεωρώντας εκ νέου τον Ποινικό Κώδικα αναθεώρησε και το άρθρο 191, σύμφωνα με το οποίο κάθε πολίτης που γράφει, και ιδίως κάθε δημοσιογράφος, κινδυνεύει να σέρνεται στα δικαστήρια επειδή διασπείρει ψευδείς ειδήσεις «ικανές να προκαλέσουν ανησυχίες ή φόβο στους πολίτες ή να κλονίσουν την εμπιστοσύνη του κοινού στην εθνική οικονομία, την αμυντική ικανότητα της χώρας ή τη δημόσια υγεία». Η διάταξη είναι ανάλογη της αντιρατσιστικής: εμπνέεται ασφαλώς από έναν προοδευτισμό, δεν χωράει αμφιβολία ότι ο υπουργός Τσιάρας είναι ο ιδεότυπος της νεωτερικότητας, αλλά δίνει τη δυνατότητα σε οποιονδήποτε περίεργο να σέρνει στο δικαστήριο ως διασπορείς fake news όποιους αντιπαθεί. Και στο μεταξύ, τα πραγματικά fake news, και ο ρατσιστικός λόγος, κυκλοφορούν ανεμπόδιστα στο Διαδίκτυο.

Ο Λίντον Τζόνσον έχει πει ότι «δεν πρέπει να εξετάζουμε τη νομοθεσία υπό το πρίσμα των καλών που θα επιφέρει αν εφαρμοστεί σωστά, αλλά υπό το πρίσμα των δεινών που θα επιφέρει αν εφαρμοστεί λάθος». Οι νομοθέτες και των δυο προαναφερθεισών διατάξεων είχαν, αναμφισβήτητα, καλές προθέσεις – με τις οποίες ως γνωστόν είναι στρωμένος ο δρόμος προς την κόλαση ή, στην απτή πραγματικότητα, ο δρόμος προς την ποινικοποίηση του λόγου και του φρονήματος.