Τουρκία – Ρωσία, τα ετερώνυμα που έλκονται, αλλά και απωθούνται

Το 2019, η Ουκρανία αγόρασε από την Τουρκία 6 μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα γνωστά πλέον παγκοσμίως Bayraktar TB2. Τον περασμένο Σεπτέμβριο, τα χρησιμοποίησε για πρώτη φορά (τουλάχιστον επισήμως), καταστρέφοντας πυροβολαρχίες των φιλορώσων αυτονομιστών οι οποίοι ελέγχουν την επαρχία Ντονμπάς, στο ανατολικό τμήμα της χώρας.

Μετά και από αυτή την επιτυχία, η Ουκρανία αποφάσισε να αγοράσει μια ακόμη «παρτίδα» των συγκεκριμένων drones, τα οποία αποδεικνύονται εξαιρετικά αποτελεσματικά και, γι’ αυτό, περιζήτητα. Και χθες, ο πρόεδρός της, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, στο φόντο της νέας όξυνσης στις σχέσεις Κιέβου και Μόσχας και της συγκέντρωσης ισχυρών ρωσικών δυνάμεων στην άλλη πλευρά των συνόρων, συνομίλησε με τον Ταγίπ Ερντογάν και χαιρέτισε την ενίσχυση των διμερών σχέσεων – μαζί και των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, που με την τουρκική βοήθεια μπορούν πλέον να είναι πιο αισιόδοξες για την έκβαση μιας σύγκρουσης με τους αυτονομιστές, οι οποίοι εξοπλίζονται από τη Μόσχα.

Εξοπλισμοί, ενέργεια, τουρισμός. Οι εξελίξεις αυτές, που έχουν προκαλέσει την έντονη δυσφορία και την αντίδραση του Κρεμλίνου και του Βλαντίμιρ Πούτιν, φαντάζουν, αν μη τι άλλο, παράδοξες. Κι αυτό διότι την ίδια στιγμή, εμβαθύνεται και η συνεργασία Ρωσίας και Τουρκίας σε επίπεδο εξοπλισμών. Είναι γνωστό, εξάλλου, ότι εκτός από την αγορά του συστήματος πυραυλικής αεράμυνας S-400, που έχει φέρει την Αγκυρα στα πρόθυρα της ρήξης με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, η οριστική ακύρωση της προμήθειας των αεροσκαφών F-35 και η πιθανή απόρριψη του τουρκικού αιτήματος για αγορά και εκσυγχρονισμό δεκάδων F-16 ίσως οδηγήσουν σε νέα συμφωνία με τους Ρώσους, που θα αφορά ένα υπερσύγχρονο μαχητικό.

Ταυτόχρονα, όμως, οι ίδιες εξελίξεις αποτυπώνουν και την ιδιόμορφη σχέση που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στις δύο χώρες, αλλά και προσωπικά τους ηγέτες τους, Πούτιν και Ερντογάν. Μια σχέση η οποία τις φέρνει αλλού να συνεργάζονται στενά και αλλού να στέκονται η μία απέναντι στην άλλη, κυριολεκτικά με το δάχτυλο στη σκανδάλη – «μαζί δεν κάνουν και χώρια δεν μπορούν», όπως θα έλεγε και ο λαός.

Για του λόγου το αληθές, Τουρκία και Ρωσία συνεργάζονται στενά και σε ενεργειακό επίπεδο – τόσο με την ολοκλήρωση και λειτουργία του αγωγού φυσικού αερίου TurkStream όσο και με την κατασκευή από τη Rosatom των πρώτων πυρηνικών αντιδραστήρων της Τουρκίας για παραγωγή ενέργειας. Επίσης, οι δεσμοί τους είναι στενοί και σε επίπεδο εμπορίου και τουρισμού, με τους Ρώσους να συγκαταλέγονται ανάμεσα στους καλύτερους «πελάτες» των τουρκικών θερέτρων.

Συρία, Λιβύη και Καύκασος. Την ίδια στιγμή, όμως, οι δύο πλευρές βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση σε άλλα μέτωπα: Στη Συρία, όπου οι Ρώσοι πλήττουν κάθε τόσο τους υποστηριζόμενους από την Αγκυρα αντάρτες, αλλά και τις ίδιες τις τουρκικές δυνάμεις, υπενθυμίζοντάς τους διαρκώς ποιος έχει το πάνω χέρι, καθώς και ότι το καθεστώς του Μπασάρ αλ Ασαντ είναι ακλόνητο.

Στη Λιβύη, όπου οι «σύμβουλοι» και
οι μισθοφόροι των μεν και των δε έχουν παίξει και συνεχίζουν να παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εμφύλια διαμάχη – σε βαθμό που πολλοί να φοβούνται ότι θα τινάξουν στον αέρα και την εκλογική διαδικασία του Δεκεμβρίου.

Οσο για τον Καύκασο, η κατάσταση είναι κάπως ιδιόμορφη. Αν και η Αγκυρα βρίσκεται σαφώς στην πλευρά του Αζερμπαϊτζάν, η Μόσχα κάνει παιχνίδι και με τους (σαφώς πιο σημαντικούς, από κάθε άποψη) Αζέρους και με την όμορη θρησκευτικά και πολιτιστικά Αρμενία. Σίγουρα, πάντως, παρούσες είναι και οι δύο χώρες και μάλιστα σε όλα τα επίπεδα.

Οπως εύκολα καταλαβαίνει κανείς, η ισορροπία Ρωσίας – Τουρκίας είναι εξαιρετικά λεπτή και εύθραυστη. Μπορεί δε να καταρρεύσει ανά πάσα στιγμή.