«Συνεχίστε να ασκείτε ολοένα και πιο έντονη πίεση»

«Γιατρεύτηκε ποτέ πληγή μεμιάς και όχι σταδιακά;»: αυτή την αναρώτηση του Ιάγου από τον «Οθέλλο» του Σαίξπηρ δανείστηκε χθες ο Μπαράκ Ομπάμα προκειμένου να περάσει από τη Γλασκώβη το μήνυμα που ήθελε «στους νέους, καθώς και εκείνους που νιώθουν μέσα τους νέοι» και αγωνιούν για την κλιματική αλλαγή. «Θέλω να μείνετε οργισμένοι», τους διαμήνυσε. «Θέλω να μείνετε απογοητευμένοι. Αλλά να αμφισβητήσετε αυτή την οργή και να χαλιναγωγήσετε αυτή την απογοήτευση. Συνεχίστε να ασκείτε ολοένα και πιο έντονη πίεση – γιατί αυτό χρειάζεται προκειμένου να ανταποκριθούμε σε αυτή την πρόκληση».

Η πρόκληση είναι – τι άλλο; – η ανάγκη συγκράτησης της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5 βαθμό Κελσίου σε σύγκριση με την προβιομηχανική περίοδο. Από το βήμα της COP26, της διεθνούς συνόδου του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή, μιλούσε ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ και ο σκοπός της παρουσίας του ήταν ξεκάθαρος: να πείσει τον κόσμο πως τώρα που «ξεμπέρδεψε» με τον Ντόναλντ Τραμπ η Αμερική πραγματικά σκοπεύει να πρωταγωνιστήσει στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Για αυτό έκανε ο Ομπάμα το ταξίδι στη Γλασκώβη, για αυτό απευθύνθηκε στη σύνοδο και συναντήθηκε με νέους ακτιβιστές ακριβώς μία εβδομάδα μετά την ομιλία που απηύθυνε εκεί ο Τζο Μπάιντεν. Υπάρχουν όμως και οι φήμες που τον θέλουν να αναλαμβάνει σύντομα πολύ πιο ενεργό ρόλο στο θέμα αυτό, να γίνεται ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου για το κλίμα, στη θέση του Τζον Κέρι, και τον τελευταίο να επιστρέφει στο πόστο που κατείχε επί προεδρίας Ομπάμα την περίοδο 2013-2017, στην κεφαλή του υπουργείου Εξωτερικών.

Θα ήταν βέβαια ασυνήθιστο ένας πρώην πρόεδρος να επιστρέψει σε τόσο ενεργό ρόλο. Δεν είναι όμως κάτι που δεν έχει ξαναγίνει – μία ειδική αποστολή είχε αναλάβει και ο Τζίμι Κάρτερ το 2010, να πείσει τον βορειοκορεάτη ηγέτη να διαπραγματευτεί τον τερματισμό του πυρηνικού του προγράμματος. Είναι γνωστό άλλωστε πως η κλιματική αλλαγή απασχολεί ιδιαίτερα τον Ομπάμα, επί προεδρίας του στις ΗΠΑ επιτεύχθηκε η Συμφωνία του Παρισιού. Και αν πάρει τη θέση του Κέρι, λένε οι φήμες, και σταλεί αυτός στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ προκειμένου να αναβαθμίσει με την εμπειρία του την αμερικανική διπλωματία μετά το φιάσκο του Αφγανιστάν, ίσως να μην το κάνει με τον τρόπο του Κέρι, ο οποίος διαθέτει γραφείο στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ και ταξιδεύει διαρκώς ανά τον κόσμο, αλλά αξιοποιηθεί ώστε να «επιταχύνει τα πράγματα» – λίγοι διαθέτουν άλλωστε τη ρητορική του δεινότητα και την ικανότητά του να επικοινωνεί με τους νέους.

Στη Γλασκώβη, όπου έτυχε θερμής υποδοχής, ο Ομπάμα κάλεσε τις πλούσιες χώρες σε πράξεις, και όχι λόγια, προκειμένου να βοηθήσουν τις φτωχότερες να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή – το ακτιβιστικό δίκτυο Avaaz βέβαια δημοσιοποίησε βίντεο που τον δείχνει να απευθύνει την ίδια έκκληση το… 2009. Ο Ομπάμα επεσήμανε πως η Συμφωνία του Παρισιού δημιούργησε ένα πλαίσιο αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής αλλά πως «ούτε καν πλησιάζουμε το σημείο όπου θα έπρεπε να βρισκόμαστε» και στηλίτευσε τους ηγέτες της Ρωσίας και της Κίνας για την ηχηρή απουσία τους από τη Γλασκώβη – ακόμα κάτι ασυνήθιστο για πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ, καθώς και η δημόσια κριτική του στον «διάδοχό» του, όπως αρκέστηκε να αποκαλέσει τον Τραμπ, για τη μονομερή απόσυρση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού. «Θα είναι δύσκολο», δήλωσε αναφερόμενος στον στόχο του +1,5 βαθμού Κελσίου. «Η διεθνής συνεργασία ήταν πάντα δύσκολη, έχει γίνει δυσκολότερη από την παραπληροφόρηση και την προπαγάνδα που πηγάζει από τα σόσιαλ μίντια… Αλλά αν εργαστούμε αρκετά σκληρά για αρκετό καιρό, αυτές οι μερικές νίκες θα αθροιστούν», διαβεβαίωσε.