Ηχοδύναμα

Χάιντν, Μότσαρτ, Μπετόβεν, Μπραμς: Ορχήστρα Δωματίου της Ευρώπης, Νικολάους Αρνονκούρτ, 4 CD, ICA CLASSICS

Μία ακόμα πολύτιμη πηγή για τη δισκογραφία κάνει με αυτή την έκδοση τη δεύτερη εμφάνισή της: είναι οι συναυλίες του Νικολάους Αρνονκούρτ με την Ορχήστρα Δωματίου της Ευρώπης από το Φεστιβάλ Styriarte στο Graz της Αυστρίας. Δεύτερη, καθώς έχει προηγηθεί η έκδοση με τις πλήρεις ηχογραφήσεις των συμφωνιών του Σούμπερτ από τις ίδιες δυνάμεις, στο ίδιο φεστιβάλ – ένας εξαιρετικός κύκλος που ήταν ευτύχημα ότι καταγράφηκε και τελικά εκδόθηκε.

Τώρα, η επιστροφή γίνεται με έργα που περιλαμβάνονται όλα στον σκληρό πυρήνα της μουσικής: οι Συμφωνίες 100 και 101 του Χάιντν, η 29η και η Σερενάτα «Posthorn» του Μότσαρτ, η Πέμπτη και η Εβδομη του Μπετόβεν και τέλος η Τραγική Εισαγωγή και η Τέταρτη Συμφωνία του Μπραμς. Το αποτέλεσμα είναι εξίσου πρώτης γραμμής, όπως και το προηγούμενο. Από κάθε άποψη.

Ο Νικολάους Αρνονκούρτ υπήρξε μια πατριαρχική μορφή στον χώρο της ερμηνευτικής των λεγόμενων οργάνων εποχής, καθώς και στην αναζήτηση της «αυθεντικότητας» που αυτή συνεπάγεται τόσο για τα ίδια τα όργανα όσο και για τον τρόπο παιξίματος, αλλά, εξίσου, αν όχι και περισσότερο, για την αναζήτηση της «καθαρής» παρτιτούρας, της αυθεντικής μουσικής όπως την αποτύπωσαν οι συνθέτες, χωρίς τις όποιες μεταγενέστερες προσμείξεις που ήρθαν από την ανάγκη είτε να καλυφθούν πραγματολογικά κενά, είτε επειδή μεταγενέστερες τάσεις επιβλήθηκαν ερμηνευτικά σε παλαιότερα έργα. Η σημασία του Αρνονκούρτ γι’ αυτό το κίνημα είναι θεμελιώδης – τόσο πολύ έχει ταυτιστεί μαζί του, ώστε πολλοί νομίζουν, λανθασμένα όμως, ότι ήταν και ο πρώτος που στράφηκε σε αυτή την κατεύθυνση, ενώ υπήρξαν άλλοι πριν από αυτόν, εξαιρετικά σπουδαίοι επίσης μουσικοί. Ομως ο Αρνονκούρτ ήταν αυτός που το επέβαλε.

Η ορχήστρα που υπήρξε το εργαλείο του γι’ αυτόν τον σκοπό ήταν η Concentus Musicus της Βιέννης που ίδρυσε ήδη το 1953. Αλλά σταδιακά, από τα τέλη ιδίως της δεκαετίας του ’70, η φήμη του τον οδήγησε στο πόντιουμ πολλών μεγάλων «συμβατικών» ορχηστρών με τις οποίες συνδέθηκε λιγότερο ή περισσότερο. Με καμία όμως όπως με την Ορχήστρα Δωματίου της Ευρώπης: ήταν, κατά κάποιο τρόπο, ένα ορχηστρικό alter ego του που ξεπερνούσε τα όρια του ίδιου του δικού του κινήματος και τον έφερνε σε επαφή με τη δική του εκδοχή πέρα από αυτό. Η σχέση αυτή μαέστρου και Ορχήστρας γέννησε τα δικά της θαύματα. Αρκετά εξ αυτών είχαν ήδη αποτυπωθεί στη δισκογραφία. Ομως, τώρα, αυτές οι συναυλίες από το Graz προσφέρουν ένα υλικό με μοναδική δύναμη, ορμή και ενάργεια. Η «διαφορά» σε σχέση με τους Concentus Musicus είναι ότι εδώ ο Αρνονκούρτ απελευθερώνεται από την ίδια την «ορθοδοξία» του στη σκληρή εκδοχή της, ενώ παράλληλα παραμένει ο ίδιος – και η διάδρασή του με την Ορχήστρα γίνεται καθηλωτική. Πιθανότατα στον ίδιο τον μεγάλο μουσικό, που έφυγε από τη ζωή πριν από πέντε χρόνια σε ηλικία 86 ετών, δεν θα άρεσε κάτι τέτοιο, όμως ίσως εδώ το αποτέλεσμα είναι πιο αυθόρμητο, πιο πηγαίο, πιο άμεσο – και, ασφαλώς, πολύ πιο «φιλικό» για όσους δεν αγαπούν εκείνο το κίνημα…