«Να ξέρετε ότι σκάβουμε τον τάφο μας»

^«Ή θα το σταματήσουμε ή θα μας σταματήσει. Να ξέρετε ότι σκάβουμε τον τάφο μας». Με αυτή την προειδοποίηση κήρυξε χθες την έναρξη των εργασιών της  διεθνούς διάσκεψης Cop26 για το κλίμα στη Γλασκώβη, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. Ο οποίος δεν έκρυψε την ιδιαίτερα ανησυχητική κατάσταση και άσκησε κριτική στις προσπάθειες που έχουν γίνει μέχρι τώρα από τους ηγέτες σε όλο τον κόσμο για περιορισμό των ρύπων. Κάλεσε τους περισσότερους από 120 αρχηγούς κυβερνήσεων που παραβρίσκονται στη Σκωτία «να επιλέξουν να προστατεύσουν το μέλλον και να σώσουν την ανθρωπότητα» αντί να συνεχίσουν με τον εθισμό στα ορυκτά καύσιμα. Φωνή αγωνίας ύψωσε και ο 24χρονος Τσι Σουρούι, από το δάσος του Αμαζονίου: «Σήμερα η θερμοκρασία ανεβαίνει, τα ζώα εξαφανίζονται, τα ποτάμια στερεύουν και τα φυτά μας δεν ανθίζουν όπως πριν. Η Γη μας μιλά. Και μας λέει ότι δεν έχουμε άλλο χρόνο».

Σκοπός της διάσκεψης είναι να εμποδιστεί να ανέβει κατά μέσο όρο η παγκόσμια θερμοκρασία άνω του 1,5 βαθμού Κελσίου σε σύγκριση με τα επίπεδα που υπήρχαν πριν από τη Βιομηχανική Επανάσταση. Αυτό είναι το όριο πέραν του οποίου οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αυξάνονται πολύ οι κίνδυνοι από την υπερθέρμανση του πλανήτη – όπως οι θανατηφόροι καύσωνες, η ανυδρία, η καταστροφή των καλλιεργειών και η κατάρρευση των οικοσυστημάτων.

Χιλιάδες συμμετέχοντες – από ηγέτες έως επιστήμονες και ακτιβιστές – βρίσκονται στη σκωτσέζικη πόλη, σε μια προσπάθεια να ληφθούν αποφάσεις που θα σώσουν τον πλανήτη. Ο Γκουτέρες προειδοποίησε ότι «πρόσφατες ανακοινώσεις για τη λήψη δράσεων σχετικά με το κλίμα ίσως δίνουν την εντύπωση ότι έχουμε αρχίσει να αντιστρέφουμε την πορεία της κλιματικής αλλαγής. Πρόκειται για ψευδαίσθηση», τόνισε λέγοντας ότι μια αποτυχία σε αυτή τη διάσκεψη θα σημαίνει ότι κάθε χρόνο θα πρέπει να επιστρέφουν με μεγαλύτερες δεσμεύσεις αντί να συμφωνήσουν στο πενταετές πλάνο που ισχύει σήμερα. Στηλίτευσε, αυτό που είναι κοινό μυστικό. Οτι, δηλαδή, συχνά παρατηρείται «έλλειμμα αξιοπιστίας και πλεόνασμα σύγχυσης σχετικά με τη μείωση των ρύπων και τους μηδενικους στόχους».

Ο Τζόνσον και ο… 007. Ο βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον καλωσόρισε τους χιλιάδες συνέδρους στη χώρα του τονίζοντας: «Η ανθρωπότητα παρακολουθεί εδώ και χρόνια την αντίστροφη μέτρηση για την κλιματική αλλαγή. Βρισκόμαστε σήμερα ένα λεπτό πριν από τα μεσάνυχτα στο ρολόι της Αποκάλυψης και χρειάζεται να δράσουμε τώρα». Μάλιστα σύγκρινε τις προσπάθειες να αντιμετωπιστεί η κλιματική αλλαγή με την προσπάθεια του Τζέιμς Μποντ να εξουδετερώσει μια μηχανή που θα κατέστρεφε τον πλανήτη. O ίδιος δέχθηκε όμως έντονη κριτική για την απόφασή του να επιστρέψει σήμερα στο Λονδίνο με αεροπλάνο, και όχι με τρένο.

Ο Μπάιντεν και η διαδήλωση. Ο αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν παραδέχθηκε ότι η κλιματική αλλαγή καταστρέφει ανθρώπινες ζωές σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη. «Μπορούμε να επιτύχουμε τον στόχο τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου εάν συνεργαστούμε ως έθνη και κάνουμε αυτό που πρέπει», ανέφερε. Πρόσθεσε ότι οι υψηλές τιμές της ενέργειας αποτελούν κάλεσμα για δράση και ενισχύουν την άμεση ανάγκη να χρησιμοποιούνται και άλλες πηγές ενέργειας, πιο καθαρές. Τελείωσε την ομιλία του τονίζοντας ότι η κυβέρνησή του προσπαθεί να επανακτήσει την εμπιστοσύνη στην αφοσίωση των ΗΠΑ στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, μια έμμεση αναφορά στην απόφαση που είχε πάρει ο Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει τη χώρα από την κλιματική συνθήκη του Παρισιού του 2019. «Φαντάζομαι ότι δεν θα έπρεπε να απολογούμαι, απολογούμαι όμως για το γεγονός ότι οι ΗΠΑ, υπό την προηγούμενη κυβέρνηση, αποσύρθηκαν από τη συμφωνία του Παρισιού», δήλωσε σε μία ξεχωριστή εκδήλωση της COP26.

Ομως την ώρα που μιλούσε ο αμερικανός πρόεδρος, έξω από το κτίριο όπου φιλοξενείται το συνέδριο είχαν συγκεντρωθεί αμερικανοί διαδηλωτές ζητώντας από την κυβέρνησή του να σταματήσει την έγκριση σχεδίων για ορυκτά καύσιμα και να κηρύξει τη χώρα του σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω κλίματος. Οι συγκεντρωμένοι εξέφραζαν την οργή τους κατηγορώντας τον Μπάιντεν ότι υπαναχώρησε από τις προεκλογικές του υποσχέσεις, μια και τους πρώτους έξι μήνες του στον Λευκό Οίκο εκδόθηκαν 2.500 νέες άδειες για εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου – η κυβέρνηση Τραμπ είχε χρειασθεί ένα χρόνο για να εκδώσει αυτό τον αριθμό.

Ο Μακρόν. Στο βήμα των ομιλητών ακολούθησε ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος παραδέχθηκε ότι πολλοί «από εμάς αναλαμβάνουμε υποχρεώσεις για την προστασία του πλανήτη και κατόπιν υπογράφουμε εμπορικές συμφωνίες σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση». Ζήτησε να συντονιστούν οι ατζέντες διαφορετικών κρατών όσον αφορά το κλίμα, τη βιοποικιλότητα και την προστασία των ωκεανών. Να τιμολογήσουν τις εκπομπές CO2 κάλεσε από την πλευρά της τις χώρες η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ξεχωρίζοντας «επιπλέον πέντε δισεκατομμύρια δολάρια» από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για τη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής.

Προβληματισμός. Πολλές χώρες πιέζουν εναντίον συγκεκριμένων μέτρων, ενώ η απουσία των ηγετών της Ρωσίας και της Κίνας από τη συνάντηση δημιουργεί βάσιμες αμφιβολίες για το πόσο ενωμένος μπορεί να είναι ο κόσμος στον αγώνα αυτό. Η Κίνα, η χώρα που εκπέμπει τους περισσότερους ρύπους από οποιαδήποτε άλλη, πρότεινε έναν νέο στόχο εκπομπών που δεν διαφέρει όμως από εκείνο που είχε προτείνει πριν από έξι χρόνια.

Οσον αφορά τις ΗΠΑ, άλλον έναν μεγάλο παραγωγό ρύπων, η κυβέρνηση Μπάιντεν έχει μεν ένα φιλόδοξο στόχο, όμως δεν έχει μπορέσει μέχρι στιγμής, να εγκρίνει οποιαδήποτε σχετική νομοθεσία στο Κογκρέσο. Η Αυστραλία και η Ρωσία δεν έχουν κάνει νέες δεσμεύσεις για τη μείωση της κλιματικής ρύπανσης αυτή τη δεκαετία, ενώ ο ινδός πρωθυπουργός δεσμεύτηκε χθες γενικόλογα να περιορίσει η χώρα του τις εκπομπές CO2 κατά ένα εκατομμύριο τόνους και να αυξήσει το μερίδιο των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στο 50% ως το 2030, θέτοντας ως στόχο την κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2070.  Εν τω μεταξύ, μόνο λίγες πλούσιες χώρες έχουν διαθέσει χρήματα για να βοηθήσουν τα φτωχά και ευάλωτα έθνη να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις των κλιματικών καταστροφών. Αυτοί οι δύο παράγοντες καθιστούν αβέβαιη την πιθανότητα επιτυχίας του συνεδρίου, σύμφωνα με τους αναλυτές.