Οι 10 πρωταγωνιστές της Συνόδου της Γλασκώβης

Θα μπορούσε να θεωρηθεί και ως μια προειδοποίηση της φύσης: ένα δένδρο που έπεσε εξαιτίας ισχυρής καταιγίδας πάνω σε μια αλυσοειδή γραμμή επαφής κράτησε χθες στον σιδηροδρομικό σταθμό Γιούστον του Λονδίνου πολλούς δημοσιογράφους και απεσταλμένους ξένων χωρών που ήθελαν να μεταβούν με τρένο στη Γλασκώβη για την έναρξη της COP26, της διεθνούς συνόδου του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή. «Η κλιματική κρίση επηρεάζει τη σύνοδο από την πρώτη της μέρα» σχολίαζαν πολλοί. Συνολικά 120 ηγέτες, και δεκάδες χιλιάδες απεσταλμένοι 196 χωρών, συν της ΕΕ, συμμετέχουν σε αυτό που ο βρετανός πρόεδρος της συνόδου, Αλοκ Σάρμα, χαρακτήρισε ως «την τελευταία και καλύτερη ελπίδα» να επιτευχθεί ο πιο φιλόδοξος στόχος που έθεσε το 2015 η Συμφωνία του Παρισιού: να συγκρατηθεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη στον 1,5◦C σε σχέση με την προβιομηχανική περίοδο.

Οι ηγέτες των χωρών της G20 δεν ταξίδεψαν χθες από τη Ρώμη στη Γλασκώβη με άδεια τα χέρια, πήραν μαζί τους μια συλλογική συμφωνία να εργασθούν προς αυτή την κατεύθυνση, δεν τη συνόδευσαν όμως με συγκεκριμένες δεσμεύσεις, απογοητεύοντας και τους ακτιβιστές και τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ. Είναι πολλά τα ρήγματα που θα πρέπει να γεφυρωθούν σε αυτή τη σύνοδο – ανάμεσα στις πλούσιες και τις φτωχότερες χώρες, με τις πρώτες να αναγνωρίζουν πρόσφατα ότι απέτυχαν να εκπληρώσουν δέσμευση που είχαν αναλάβει από το 2009 να προσφέρουν από το 2020 και για μια πενταετία 100 δισ. δολάρια ετησίως στις δεύτερες για την κλιματική τους μετάβαση, ανάμεσα στα αραβικά κράτη, που θέλουν να συνεχίσουν τις γεωτρήσεις πετρελαίου εσαεί, και τα κράτη του Ειρηνικού Ωκεανού, που μπορεί να εξαφανιστούν σύντομα από την άνοδο της στάθμης των θαλασσών, ανάμεσα στην παγκόσμια ενεργειακή κρίση που βιώνουμε σήμερα και την παγκόσμια κλιματική καταστροφή που κινδυνεύουμε να βιώσουμε αύριο – ο τελικός απολογισμός, σε περίπου δύο εβδομάδες, θα εξαρτηθεί από το πόσες μικρές νίκες θα επιτευχθούν, και τον ρόλο που θα παίξουν οι πρωταγωνιστές της συνόδου.

Σι Τζινπίνγκ

Η χώρα του είναι υπεύθυνη για σχεδόν το ένα τρίτο των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Αλλά ο κινέζος πρόεδρος δεν θα παραστεί στη σύνοδο, θα παρέμβει απλώς μέσω βιντεοσύνδεσης. Την περασμένη Πέμπτη η Κίνα υπέβαλε στον ΟΗΕ τις νέες δεσμεύσεις της για το κλίμα, υποσχόμενη να φτάσει στην κορύφωση των εκπομπών της «πριν από το 2030» και να επιτύχει ουδετερότητα άνθρακα «πριν από το 2060». Αυτό το αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα, ωστόσο, χαρακτηρίστηκε ευρέως ως μια χαμένη ευκαιρία.

Τζο Μπάιντεν

«Δεν θέλω οι επόμενες γενιές να αναφερθούν στη σύνοδο αυτή και να σκεφτούν: έτσι αποτύχαμε. Πρέπει να σκεφτούν: για αυτό τα καταφέραμε» δήλωσε ο αμερικανός πρόεδρος από τη Ρώμη. Ο Μπάιντεν επανέφερε τις ΗΠΑ στη συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα – είχαν αποχωρήσει επί Τραμπ – και φιλοδοξεί να καταστήσει τις ΗΠΑ «ηγέτη της δημόσιας χρηματοδότησης του κλίματος». Οπως και πολλοί άλλοι ηγέτες, ωστόσο, έφτασε στη Γλασκώβη χωρίς συγκεκριμένη νομοθεσία για να τηρήσει η χώρα του τους κλιματικούς της στόχους.

Ναρέντρα Μόντι

O πρωθυπουργός της Ινδίας, του τρίτου μεγαλύτερου παγκόσμιου ρυπαντή μετά την Κίνα και τις ΗΠΑ, επιβεβαίωσε μόλις στις 24 Οκτωβρίου τη συμμετοχή του στην COP26. Την Παρασκευή, ωστόσο, και παρά την εντεινόμενη πίεση, ο υπουργός Περιβάλλοντος της χώρας του αρνήθηκε να ανακοινώσει έναν νέο στόχο μηδενικών καθαρών εκπομπών, υποστηρίζοντας πως δεν είναι αυτή η λύση στην κλιματική κρίση και ότι πιο σημαντικό «είναι το πόσο διοξείδιο του άνθρακα βάζεις στην ατμόσφαιρα πριν φτάσεις εκεί».

Μπόρις Τζόνσον

Ως ένα «σημείο καμπής» για την ανθρωπότητα έχει χαρακτηρίσει ο βρετανός πρωθυπουργός τη σύνοδο που φιλοξενεί στη Γλασκώβη. Από σκεπτικιστής, άλλοτε, του κλίματος, ο Τζόνσον έχει μετατραπεί επισήμως σε eco-warrior, επικρίνεται εν τούτοις για τη διατήρηση αρκετών σχεδίων σχετιζομένων με τα ορυκτά καύσιμα. Ο ίδιος περιέγραψε τις προκλήσεις της COP26, κάνοντας και ιστορικές («η πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας μάς διδάσκει ότι όταν ξεκινά η κατάρρευση όλα συμβαίνουν πολύ γρήγορα») και ποδοσφαιρικές αναφορές («η ανθρωπότητα στο σύνολό της είναι περίπου 5-1 στο ημίχρονο»).

Βλαντίμιρ Πούτιν

Ο ρώσος πρόεδρος ανακοίνωσε στις 20 Οκτωβρίου πως δεν θα δώσει το «παρών» στη Γλασκώβη (θα συμμετάσχει μέσω βιντεοσύνδεσης), αν και το Κρεμλίνο διαβεβαιώνει πως το θέμα του κλίματος παραμένει «προτεραιότητα» για τη Ρωσία. Αφού υποβάθμιζε για καιρό τον ρόλο της ανθρώπινης δραστηριότητας στην κλιματική αλλαγή, ο Πούτιν εμφανίζεται τελευταία πιο ευαισθητοποιημένος – πιθανότατα λόγω του πολλαπλασιασμού των κλιματικών καταστροφών στη χώρα του. Μέσα Οκτωβρίου έθεσε ως στόχο για τη Ρωσία την κλιματική ουδετερότητα ως το 2060.

Γκρέτα Τούνμπεργκ

Η 18χρονη σουηδέζα ακτιβίστρια που εμπνεύστηκε το κίνημα «Παρασκευές για το Μέλλον» έτυχε ενθουσιώδους υποδοχής φτάνοντας το Σάββατο στη Γλασκώβη με τρένο από το Λονδίνο – αν και η ίδια αποκάλυψε πως δεν προσκλήθηκε «επισήμως» στην COP26. Δυναμικό «παρών» στη Γλασκώβη δίνουν και θα δώσουν χιλιάδες ακόμα ακτιβιστές, από ολόκληρη την Ευρώπη, πολλοί από τους οποίους μεταβαίνουν στην πόλη πεζή από το Λονδίνο, το Εδιμβούργο, το Μπρίστολ, το Πόρτσμουθ, το Ντάνμπαρ, την Κορνουάλη…

Αλοκ Σάρμα

Να αφήσουν πίσω τους «τα φαντάσματα του παρελθόντος» και να «επικεντρωθούν στο μέλλον ενώνοντας τις δυνάμεις τους» κατά της κλιματικής αλλαγής κάλεσε τους παγκόσμιους ηγέτες που συμμετέχουν στην COP26 o βρετανός πρόεδρος της συνόδου – ο ίδιος ωστόσο έχει αναγνωρίσει επανειλημμένως πως θα είναι «δύσκολο» να στεφθεί με επιτυχία η σύνοδος, να μείνει δηλαδή «ζωντανή η ελπίδα» συγκράτησης της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5◦C. Προτεραιότητά του, να τηρήσουν οι αναπτυγμένες χώρες τις δεσμεύσεις κλιματικής χρηματοδότησης των φτωχότερων κρατών.

Αντόνιο Γκουτέρες

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ απευθύνει τακτικά προειδοποιήσεις στις χώρες-μέλη του Οργανισμού για την άμεση απειλή της κλιματικής αλλαγής, ενθαρρύνοντας παράλληλα τις κινητοποιήσεις και την άσκηση πίεσης από τους νέους. «Ας είμαστε ξεκάθαροι, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να μην αποφέρει η Γλασκώβη τα επιθυμητά αποτελέσματα» δήλωσε την περασμένη εβδομάδα. «Ακόμα και αν οι πρόσφατες δεσμεύσεις ήταν ξεκάθαρες και αξιόπιστες – και υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα για κάποιες από αυτές -, εξακολουθούμε να οδεύουμε προς την κλιματική καταστροφή».

Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν

Πρωτεργάτρια της Green Deal, η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Κομισιόν φιλοδοξεί να συγκεντρώσει ένα τρισεκατομμύριο ευρώ εντός της δεκαετίας, θέτοντας την ΕΕ στην αιχμή της οικολογικής μετάβασης. Στόχος της Πράσινης Συμφωνίας; Να γίνει η ΕΕ η πρώτη «κλιματικά ουδέτερη» ήπειρος ως το 2050, μειώνοντας τις εκπομπές της κατά τουλάχιστον 55% μέχρι το 2030. Τον Ιούνιο του 2021, τα κράτη-μέλη υιοθέτησαν έναν «ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα» που καθιστά τη φιλοδοξία αυτή νομική υποχρέωση.

Τίνα Στιτζ

Εκπρόσωπος των νησιών Μάρσαλ, η Τίνα Στιτζ έπαιξε κρίσιμο ρόλο στην υιοθέτηση του στόχου συγκράτησης της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5◦C στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού, το 2015. Μικρό νησιωτικό κράτος του Ειρηνικού, τα νησιά Μάρσαλ βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του κινδύνου όσον αφορά την κλιματική απορρύθμιση και την άνοδο της στάθμης των θαλασσών. Είναι επίσης η πρώτη χώρα που έκανε πιο φιλόδοξους τους κλιματικούς της στόχους για το 2030.