«Θα ζούμε με τον κορωνοϊό, αλλά μπορούμε να τον ελέγξουμε με περισσότερους εμβολιασμούς»

Για τους ειδήμονες της Ιολογίας ο Πίτερ Πιοτ δεν χρειάζεται συστάσεις. Αντιθέτως αποτελεί κορυφαία μορφή της ως μέλος της ομάδας επιστημόνων που ανακάλυψαν τον ιό Εμπολα, ως ιδρυτής της London School of Hygiene and Tropical Medicine, κ.λπ. Αν και Βέλγος, η Ευρώπη άρχισε να «γνωρίζει» καλύτερα τον Πίτερ Πιοτ όταν έγινε επιστημονικός σύμβουλος της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την πανδημία. Πριν από δύο μήνες, μάλιστα, εγκαταστάθηκε μόνιμα στις Βρυξέλλες. Στη συνέντευξή του με «ΤΑ ΝΕΑ» μιλάει εκτενώς για την Covid-19, για το τέταρτο κύμα, τα εμβόλια, για την ευαλωτότητα της Ελλάδας σε νέες επιδημίες.

Οι εμβολιασμοί κατά της Covid-19 στην ΕΕ ξεπέρασαν το 70%. Γιατί βρισκόμαστε ενώπιον νέου κύματος;

Υπάρχουν ακόμη χώρες με χαμηλό ποσοστό εμβολιασμών. Ρουμανία, Βουλγαρία, Κροατία, παρότι υπάρχουν διαθέσιμα εμβόλια. Παράλληλα, έχουμε χώρες, όπως το Βέλγιο, όπου υπάρχει αύξηση κρουσμάτων, που οδηγείται από νέους ή παιδιά, καθώς σε αυτούς τα ποσοστά εμβολιασμού είναι χαμηλά ή ανύπαρκτα, ενώ ταυτόχρονα υπάρχει χαλάρωση μέτρων και λόγω εποχής βρισκόμαστε σε εσωτερικούς χώρους. Αλλά οι νοσηλείες αυξάνονται με χαμηλότερους ρυθμούς, αφορούν κυρίως ανθρώπους που δεν έχουν εμβολιαστεί ή μεγαλύτερους σε ηλικία όπου η εμβολιαστική κάλυψη έχει μειωθεί, ενώ οι θάνατοι περιορίζονται κυρίως σε ανεμβολίαστους ή όσους έχουν υποκείμενα νοσήματα. Θα έχουμε τέταρτο κύμα, αλλά δεν θα είναι τόσο δραματικό σε νοσηλείες και θανάτους τουλάχιστον σε χώρες με καλά ποσοστά εμβολιασμού. Χρειάζεται να αυξηθούν οι εμβολιασμοί, να δοθεί τρίτη δόση στους μεγαλύτερους και ευάλωτους, να τηρούμε βασικά μέτρα προστασίας.

Οσοι διστάζουν να εμβολιαστούν αναρωτιούνται για την ασφάλεια των εμβολίων, για την αποτελεσματικότητά τους.

Είναι βάσιμα ερωτήματα και καλώς αναρωτιούνται. Οι λόγοι για τον δισταγμό είναι πολλοί. Κάποιοι δεν εμπιστεύονται τις Αρχές, υπάρχει παραπληροφόρηση, πολιτικά χειραγωγημένη σε κάποιες περιπτώσεις. Το κλειδί είναι να ακούμε τα ερωτήματα και να προσαρμόζουμε το πρόγραμμα προσέγγισης αναλόγως. Το να λέμε ότι δεν καταλαβαίνουν, δεν βοηθά. Δεν είμαι υπέρ του υποχρεωτικού εμβολιασμού, αλλά χρειάζεται σε ορισμένες κατηγορίες, στους ανθρώπους που δουλεύουν στην υγεία, τα γηροκομεία.  Είναι σωστό να είναι υποχρεωτικά τα τεστ σε μαθητές και δασκάλους.

Τι προβλέπετε για την εξέλιξη της πανδημίας;

Δε νομίζω ότι είναι πιθανό να εξαφανίσουμε τον ιό στο προβλεπόμενο μέλλον. Θα ζούμε με τον ιό, αλλά μπορούμε να τον ελέγξουμε με περισσότερους εμβολιασμούς, με τρίτη δόση στη μεγαλύτερη ηλικία και τους ευάλωτους, ενώ ίσως θα χρειαστούμε να επαναλαμβάνουμε τον εμβολιασμό κάθε χρόνο. Ενδεχομένως θα μεταβούμε σε ενδημική κατάσταση. Στην εξέλιξη θα παίξουν ρόλο, πρώτον, ο ιός, αν θα υπάρχει νέο στέλεχος περισσότερο μεταδοτικό, ακάλυπτο από τα εμβόλια. Αρχικά εκτιμούσαμε ότι 70% εμβολιαστικής κάλυψης του πληθυσμού ήταν αρκετή. Με τον Δέλτα χρειαζόμαστε 85%. Δεύτερον, πόσο προστατεύουν τα εμβόλια, 90% βέβαια δεν είναι λίγο, και για πόση διάρκεια. Τρίτον, οι δημόσιες πολιτικές και, τέλος, η συμπεριφορά των ανθρώπων έναντι των μέτρων προστασίας. Το μέλλον μας δεν θα είναι χωρίς Covid. Χρειαζόμαστε ένα modus vivendi με τον ιό και είναι δυνατόν τουλάχιστον σε χώρες όπου έχουμε εμβόλια. Ομως, το πρόβλημα δεν θα επιλυθεί σε κανένα κράτος αν δεν αντιμετωπιστεί σε όλα.

Μπορεί να εγκλωβιστούμε σε φαύλο κύκλο όσο δεν προχωρούν οι εμβολιασμοί παντού;

Ναι, για αυτό πρέπει να στηρίξουμε την προμήθεια εμβολίων σε αναπτυσσόμενες χώρες. Είμαι πιο αισιόδοξος για το 2022, διότι η παραγωγή εμβολίων θα αυξηθεί σημαντικά. Είναι αγώνας μεταξύ αύξησης εμβολιασμών και μείωσης της διασποράς. Ο Δέλτα έκανε τη διαφορά. Αν είχαμε μόνο τον αρχικό ιό θα ήμασταν ίσως σε καλύτερη κατάσταση. Δεν γνωρίζουμε ακόμη τη διαφορά με τον Δέλτα+. Δεν έχει κυριαρχήσει ακόμη, αλλά ίσως δεν είναι αρκετά διαφορετικός.

Πώς αξιολογείτε την έρευνα για θεραπείες έναντι της Covid;

Οταν δίνεται μια θεραπεία είναι σημαντικό να δοθεί σε αρχικό στάδιο για να σκοτώσουμε τον ιό. Το φάρμακο της Merck φαίνεται πολλά υποσχόμενο. Αλλά πρέπει να ληφθεί σε αρχικό στάδιο. Επειτα από μια οξεία κατάσταση, ακόμη και αν σκοτωθεί ο ιός, η εξέλιξη της νόσου εξαρτάται από την αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος. Σε αυτό οφείλεται ενδεχομένως ο λεγόμενος long Covid. Για τον λόγο αυτό η δεξαμεθαζόνη έχει θετικά αποτελέσματα στη δεύτερη φάση της νόσου. Αναμένω ότι θα υπάρχει μεγαλύτερη ώθηση για ανάπτυξη φαρμάκων και ότι θα έχουμε μεγαλύτερη πρόοδο τους επόμενους δώδεκα μήνες. Και ελπίζω ότι μπορεί να κάνει η Covid ό,τι έκανε ο HIV για την ανάπτυξη φαρμάκων και έναντι άλλων νόσων.

Θα έχουμε περισσότερες πανδημίες;

Υπάρχει σταδιακή αύξηση των πανδημιών τις τελευταίες δεκαετίες. Περισσότεροι ιοί προέρχονται από ζώα, ενώ καθώς αυξάνονται οι πληθυσμιακές πιέσεις στη φύση, υπάρχει μείωση βιοποικιλότητας, κλιματική αλλαγή, λιγότερα δάση, θα ευνοείται η ανάπτυξη περισσότερων ιών.

Είμαστε προετοιμασμένοι;

Στην Ευρώπη δημιουργούμε την HERA για να προετοιμαστούμε καλύτερα έναντι του αγνώστου Χ. Η ανάπτυξη εμβολίων είναι καλό παράδειγμα. Χάρη στις επενδύσεις σε mRNA εδώ και 20 χρόνια, υπήρχε πλατφόρμα για να αναπτυχθεί το εμβόλιο κατά της Covid-19. Στις πανδημίες όσο νωρίτερα γνωρίζεις την κατάσταση, τόσο καλύτερα. Δεν φτιάχνεις πυροσβεστική όταν καίγεται το σπίτι. Την έχεις και ελπίζεις ότι δεν θα τη χρησιμοποιήσεις. Φυσικά ο τρόπος μετάδοσης ενός ιού παίζει κρίσιμο ρόλο. Οι πιο επικίνδυνοι είναι αυτοί που μεταδίδονται μέσω αναπνευστικού συστήματος, φαγητού, νερού, κουνουπιών. Η κλιματική αλλαγή θα ενισχύσει τη διάδοση μολύνσεων μέσω κουνουπιών. Μπορεί να υπάρξουν επιδημίες, όπως ο δάγκειος πυρετός, ο πυρετός chikungunya και χώρες στον ευρωπαϊκό Νότο, όπως η Ελλάδα, είναι ευάλωτες, διότι αρκετοί ιοί μεταδίδονται από κουνούπια. Απαιτούνται περιβαλλοντικός έλεγχος, επενδύσεις στην πρόληψη, κέντρο ελέγχου νοσημάτων σε κάθε κράτος, ανταλλαγή πληροφοριών.