Η Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει να ηγηθεί στη Γλασκώβη

Εως σήμερα, η ιστορία των διεθνών διαπραγματεύσεων για το κλίμα, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, εκτυλίσσεται σε δύο ευρωπαϊκές πόλεις: την Κοπεγχάγη και το Παρίσι.

Το 2009, οι ηγέτες του κόσμου και οι εθνικοί διαπραγματευτές τους συγκεντρώθηκαν στην Κοπεγχάγη προκειμένου να καταλήξουν σε μια ολοκληρωμένη συνθήκη, η οποία θα δέσμευε ολόκληρο τον κόσμο σε αποφασιστική και μακροπρόθεσμη δράση ώστε να αποτραπούν οι χειρότερες επιπτώσεις της υπερθέρμανσης. Αυτό όμως δεν συνέβη.

Η ΕΕ όμως έμαθε από την εμπειρία της. Το 2011, στην COP17 που πραγματοποιήθηκε στο Ντέρμπαν της Νότιας Αφρικής, η ΕΕ ηγήθηκε της προσπάθειας, μέσω ενός οδικού χάρτη, προκειμένου να διασφαλίσει μια φωνή για εκείνους που βρίσκονται περισσότερο σε κίνδυνο. Αυτή η πρωτοβουλία είχε ως αποτέλεσμα να υπογραφεί η Συνθήκη του Παρισιού για το κλίμα, τέσσερα χρόνια αργότερα, στην COP21.

Το 2015, λοιπόν, όταν οι ηγέτες βρέθηκαν στο Παρίσι, οι Ευρωπαίοι διαδραμάτισαν πάλι ηγετικό ρόλο. Εκείνη δε τη φορά, ΗΠΑ και Κίνα έστειλαν μήνυμα ότι κατανοούν πως υπάρχει ενδιαφέρον για κοινή δράση στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Ετσι, υπογράφηκε η συμφωνία και ξαφνικά, το μέλλον άρχισε να φαντάζει πιο φωτεινό. Ομως, στα έξι χρόνια που πέρασαν από τότε, οι συνολικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου συνέχισαν να αυξάνονται, ακόμη και κατά το έτος της πανδημίας, το 2020. Τα μοντέλα πρόγνωσης για το κλίμα αποδείχθηκαν καταστροφικά ακριβή, καθώς πλημμύρες, κυκλώνες, δασικές πυρκαγιές και θανατηφόρα κύματα καύσωνα ήταν φαινόμενα που πολλαπλασιάστηκαν και έγιναν πιο έντονα. Κι αυτό, όπως γνωρίζουμε ήδη, είναι μόνο η αρχή.

Κάπως έτσι, φτάνουμε στη Γλασκώβη. Είναι η χρονιά κατά την οποία όλοι όσοι έχουν υπογράψει τη Συνθήκη του Παρισιού, έχοντας αποτιμήσει τη δράση τους, υποτίθεται πως θα επέστρεφαν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων έτοιμοι να θέσουν πιο φιλόδοξους στόχους όσον αφορά το εσωτερικό τους και, ειδικά όσον αφορά τις πιο πλούσιες χώρες, να βοηθήσουν τους πιο φτωχούς.

Πού είναι, όμως, οι Ευρωπαίοι; Λίγες, στην καλύτερη περίπτωση, κυβερνήσεις της ΕΕ έχουν εμπλακεί σε σοβαρή διπλωματία προκειμένου να ξαναστήσουν τη συμμαχία η οποία αποδείχθηκε κρίσιμη για την επιτυχία της διάσκεψης των Παρισίων, ενώ η ΕΕ δεν ασκεί ουσιαστικές πιέσεις στις ΗΠΑ για να διαθέσουν το μερίδιό τους από τα 100 δισ. ετησίως που οι πλούσιοι έχουν υποσχεθεί στις φτωχές χώρες για να τις βοηθήσουν να προσαρμοστούν και να φέρουν αποτελέσματα.

Εάν η διάσκεψη COP26 πρόκειται να λάβει στην ιστορία τη θέση που της αρμόζει, ως η στιγμή που ο κόσμος αποφάσισε πραγματικά να συνεργαστεί προκειμένου να αντιμετωπίσει τη μεγαλύτερη απειλή που έχει υπάρξει, η ΕΕ πρέπει να εγερθεί. Η ΕΕ αντιπροσωπεύει την πιο πλούσια εμπορική ένωση του πλανήτη, μια κατοχυρωμένη διπλωματική δύναμη και ένα παράδειγμα προς μίμηση όσον αφορά τη δύναμη της ανοχής και της δικαιοσύνης. Εάν δεν παίξει καθοριστικό ρόλο, η COP26 θα αποτύχει.

Ολοι, παντού, θα ωφεληθούν στην περίπτωση που η ΕΕ, οι ηγέτες της και ο διπλωματικός της μηχανισμός κινηθούν τώρα για να αποτρέψουν την καταστροφή και να διασφαλίσουν τη νίκη για την παγκόσμια, ολοκληρωμένη και φιλόδοξη προσπάθεια απέναντι στην κλιματική κρίση. Πραγματικά χρήματα, πραγματική δράση και πραγματικές μειώσεις εκπομπών απαιτούνται – σε διαφορετική περίπτωση, η Γλασκώβη θα μπορούσε να αποδειχθεί μια ακόμη αποτυχημένη συνάντηση για το κλίμα. Ακριβώς αυτό που δεν μπορεί να αντέξει ο πλανήτης.

Η Κόνι Χέντεγκααρντ είναι πρώην επίτροπος της ΕΕ για την Κλιματική Δράση (2010-2014) και υπουργός Περιβάλλοντος (2004-2007) και Κλίματος και Ενέργειας (2007-2009) της Δανίας.