Ο Μαυρίκιος, ο Μάρνης και οι μιντινέτες

Ακούω συχνά, ενίοτε και διαβάζω, ο τάδε «ταξίδεψε στον Αγιο Μαυρίκιο», «τι ωραία που είναι για διακοπές στον Αγιο Μαυρίκιο», κ.λπ. Ομως νησί, και κατ’ επέκταση κράτος, Αγιος Μαυρίκιος δεν υπάρχει. Υπάρχει Μαυρίκιος (έτσι σκέτο), στον Ινδικό Ωκεανό, κοντά στη Μαδαγασκάρη, από το όνομα του Μαυρίκιου, πρίγκιπα της Οράγγης και κόμη του Νασάου (1567-1625), κληρονομικού κυβερνήτη (stadhouder) των Κάτω Χωρών, μιας και αρχικά το νησί ήταν ολλανδική κτήση – οι Γάλλοι, που για έναν περίπου αιώνα (1715-1810) κατείχαν το νησί, το αποκαλούσαν Ιλ ντε Φρανς.

Και αν η χώρα Μαυρίκιος είναι αρκετά εξωτική και εν πολλοίς άγνωστη ώστε να «δικαιολογείται» κάπως η σύγχυση, δεν ισχύει βέβαια το ίδιο για την πασίγνωστη Μάχη του Μάρνη, που έκρινε ουσιαστικά την έκβαση του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Και όμως, οκτώ στους δέκα Αθηναίους και εννιάμιση στους δέκα ταξιτζήδες λένε «Από πού να πάμε; Από Μάρνης;». Παρεμπιπτόντως, υπήρξαν δύο μάχες του Μάρνη, σχεδόν εξίσου σημαντικές και οι δυο. Με την πρώτη, τον Σεπτέμβριο του 1914, λίγο αφότου είχε ξεκινήσει ο πόλεμος, ανακόπηκε η προέλαση των Γερμανών προς το Παρίσι. Με τη δεύτερη, τον Ιούλιο του 1918, αποκρούστηκε η γερμανική προέλαση και τέθηκαν οι βάσεις για τη Συμμαχική αντεπίθεση, η οποία μάλιστα (σε συνδυασμό με την κατάρρευση του «εσωτερικού μετώπου» και με τις ταραχές στη Γερμανία) οδήγησε στη γερμανική συνθηκολόγηση, τον Νοέμβριο του 1918. Προφανώς λοιπόν, το όνομα δόθηκε στον εν λόγω αθηναϊκό δρόμο στα χρόνια του μεσοπολέμου, όταν η νίκη των Αγγλογάλλων της Αντάντ, συμμάχων της Ελλάδας το 1916-18, ήταν σχετικά πρόσφατη.

Και από τις μάχες, στις πεταλουδίτσες. Η πολύ κοινή γαλλική λέξη midinette, με την οποία συνήθως δηλώνονται κοπέλες χωρίς ιδιαίτερη μόρφωση, λίγο απλοϊκές και κατά κανόνα λίγο πεταχτούλες, προέρχεται από το midi-dinette (=ελαφρύ γεύμα το μεσημέρι). Η σύνδεση είναι ότι συνήθως με αυτές τις κοπέλες οι ευκατάστατοι κύριοι έδιναν ραντεβού (για ό,τι κι αν ήθελε προκύψει) το απομεσήμερο/απόγευμα, και βέβαια όχι το βράδυ, οπότε κυκλοφορούσαν με τη σύζυγό τους, ή εν πάση περιπτώσει με κυρίες «της τάξεώς τους». Ο όρος πάντως μεταφράζεται κατά κανόνα ελληνικά (αρκετά ελεύθερα, αλλά όχι εντελώς αυθαίρετα) μοδιστρούλες, πωλήτριες και άλλα τέτοια «επαγγελματικά». Μάλιστα, δεν θυμάμαι ποιος φιλόσοφος έλεγε για τον Σαρτρ, θέλοντας να απαξιώσει τη φιλοσοφία του, ότι γράφει «philosophie pour les midinettes». Lecture de midinette, εξάλλου, αποκαλούσαν παλαιότερα ό,τι ελληνικά θα λέγαμε «λαϊκά αναγνώσματα».

Επιδόρπιο

Το αγγλικό επίρρημα dramatically δεν σημαίνει δραματικά, όπως συχνότατα το βλέπω μεταφρασμένο. Σημαίνει κάτι σαν θεαματικά (εξού και η σύνδεση με το drama), εντυπωσιακά, ριζικά, κ.ο.κ. «The situation changed dramatically» δεν σημαίνει ότι υπήρξαν κατ’ ανάγκην δράματα ή δραματικά γεγονότα, αλλά ότι η κατάσταση άλλαξε ριζικά, άρδην.