Δίκες

Οι δύο δίκες που ήρθαν τις τελευταίες μέρες στην επικαιρότητα, για την Ιωάννα και για τον Ζακ, έχουν θεμελιώδεις διαφορές μεταξύ τους. Η πρώτη τελειώνει 17 μήνες μετά τη διάπραξη του εγκλήματος, η δεύτερη έκανε τρία χρόνια για να ξεκινήσει. Εκεί υπάρχει απόπειρα ανθρωποκτονίας, εδώ θανατηφόρα σωματική βλάβη. Στη μια περίπτωση χρησιμοποιήθηκε βιτριόλι, στην άλλη μπουνιές και κλωτσιές. Η Ιωάννα είναι μια γυναίκα που προκάλεσε τον γενικό θαυμασμό με τη γενναία της στάση, ο Ζακ ήταν ένας ακτιβιστής για τα δικαιώματα των οροθετικών και των ΛΟΑΤΚΙ που, ακόμη και μετά τον θάνατό του, εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται από το ευρύ κοινό με αδιαφορία, αν όχι με καχυποψία: παρόλο που η ανάκριση έχει δώσει οριστικές απαντήσεις στις πρώτες φήμες που είχαν κυκλοφορήσει (το θύμα ΔΕΝ μπήκε στο κοσμηματοπωλείο για να κλέψει αλλά για να σωθεί από τους διώκτες του, ΔΕΝ ήταν χαπακωμένος, ΔΕΝ κρατούσε μαχαίρι), πολλοί εξακολουθούν να έχουν μια λανθασμένη εικόνα. Γιατί αυτό τους βολεύει.

Η τελευταία αυτή διαφορά αντανακλάται και στο πώς βλέπουμε τους κατηγορούμενους. Είναι άλλο να δέχεται μια γυναίκα μια επίθεση εν ψυχρώ από κάποιαν που είχε σχεδιάσει την πράξη της με σκοπό την εκδίκηση κι άλλο να κακοποιείται ένας περιθωριακός που μπορεί και να ήταν επικίνδυνος από μερικούς νοικοκυραίους και φύλακες της τάξης οι οποίοι μπορεί και να τρόμαξαν, να παρεξήγησαν, να παραπλανήθηκαν βρε αδερφέ και να έδωσαν εν βρασμώ ψυχής και μια κλωτσιά παραπάνω. Θα τα ακούσουμε αυτά στη δίκη για τον Ζακ, είναι σίγουρο.

Εκτός από τις διαφορές αυτές, όμως, οι δύο δίκες έχουν και τρεις τουλάχιστον ομοιότητες. Η πρώτη είναι η χρήση ακραίας βίας. Οπως είδαμε και στην υπόθεση της Κάρολαϊν, οι δράστες προσέφυγαν σε πρωτόγονα μέσα με ασύλληπτη ψυχραιμία. Το ξέραμε, το επιβεβαιώνουμε: ο άνθρωπος είναι εν δυνάμει το χειρότερο κτήνος που κυκλοφορεί ελεύθερο.

Το δεύτερο κοινό σημείο είναι περισσότερο μια ευχή: η καταδίκη ενός εγκλήματος για οποιονδήποτε λόγο. Δεν έχει καμιά απολύτως σημασία αν ανάμεσα στην Ιωάννα και την Εφη υπήρχε ερωτική αντιζηλία. Δεν έχει καμιά απολύτως σημασία αν ο Ζακ ήταν υπό την επήρεια ναρκωτικών ή ήθελε να κλέψει. Η χρησιμοποίηση τέτοιων ελαφρυντικών από την υπεράσπιση των κατηγορουμένων είναι παραπλανητική.

Η τρίτη ομοιότητα έχει καταλυτική σημασία: η απουσία μιας ειλικρινούς, απόλυτης και λυτρωτικής συγγνώμης. Είναι αλήθεια ότι η βιτριολίστρια πρόφερε αυτή τη λέξη, αλλά το έκανε προσχηματικά: για να γίνει πιστευτή, θα έπρεπε να μείνει εκεί, να μην προσθέσει τίποτα άλλο. Στην περίπτωση του λιντσαρίσματος του Ζακ, πάλι, είδαμε προσπάθειες συγκάλυψης και αλλοίωσης των γεγονότων, ακούσαμε τον αδελφό του να μιλάει για αδιαφορία και ολιγωρία των Αρχών, αλλά η μαγική λέξη δεν αρθρώθηκε ποτέ. Ο βασικός κατηγορούμενος, άλλωστε, δεν παρέστη καν προχθές στο δικαστήριο. «Εκπροσωπήθηκε».