Νοσταλγία

Οι ιταλοί σοσιαλδημοκράτες έχουν ένα πρόβλημα. Αλλάζουν τον έναν αρχηγό μετά τον άλλο, αλλά προκοπή δεν βρίσκουν. Βλέπουν τον Σολτς να θριαμβεύει στη Γερμανία, ακούνε για κόκκινο κύμα στη Σκανδιναβία, κι εκείνοι δεν μπορούν να βρουν ούτε μια αριστερή ιδέα για να πιαστούν. Κάποιοι λοιπόν, μεταξύ των οποίων και ο πρώην γραμματέας Πιερλουίτζι Μπερσάνι, σκέφτηκαν ότι τον ρόλο ενός μεγάλου εργατικού κόμματος θα μπορούσε να τον παίξει το παλιότερο συνδικάτο της χώρας. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την επίθεση των νεοφασιστών εναντίον του δεν έγινε άλλωστε το Σάββατο στη Ρώμη μια από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις των τελευταίων ετών;

Να ενωθούμε όλοι κάτω από τις κόκκινες σημαίες του εργατικού κινήματος, όπως τη δεκαετία του ’70: αυτό είναι πάνω-κάτω το νόημα αυτής της πρωτοβουλίας. Μόνο που από τότε έχει περάσει μισός αιώνας. Και δεν έχει αλλάξει ριζικά μόνο η Ιταλία (η κόκκινη τρομοκρατία, για παράδειγμα, ανήκει στο παρελθόν), αλλά και ο κόσμος της παραγωγής και των υπηρεσιών. Οπως έγραφε χθες ο Αντόνιο Πολίτο στην Corriere, οι εργαζόμενοι είναι μόνοι απέναντι σε νέα αφεντικά που δεν ξέρουμε καν πού βρίσκονται, καλυμμένα καθώς είναι πίσω από αλγόριθμους ή funds. Σε αυτή την πραγματικότητα, λοιπόν, τα συνδικάτα έχουν τον ρόλο τους και τα κόμματα τον δικό τους. Η νοσταλγία δεν αποτελεί παρά ένδειξη αμηχανίας – ή ανικανότητας.

Στη νοσταλγία για το κόμμα του 44% θα πρέπει να αποδοθεί και η αναταραχή που έχει προκαλέσει η κινητικότητα του Γιώργου Παπανδρέου. Οι αντίπαλοί του δεν φοβούνται τόσο τις ιδέες του, όσο το βάρος του ονόματός του. Μόνο που στα 12 χρόνια που έχουν περάσει από εκείνη την ιστορική εκλογική αναμέτρηση έχουν σημειωθεί σεισμικές αλλαγές στην Ελλάδα: μια χρεοκοπία, η απογείωση του αριστερού λαϊκισμού, ένα παρ’ ολίγον Grexit, η εκτόξευση ενός νεοναζιστικού κόμματος στην τρίτη θέση, η κυριαρχία ενός φιλελεύθερου κόμματος της Κεντροδεξιάς. Πιστεύει κανείς ακόμη ότι η ιστορία κινείται σε κύκλους;

Ο Γιώργος Παπανδρέου δικαιούται να έχει κάποια παράπονα: η φράση «λεφτά υπάρχουν» κακώς τον κυνηγάει. Δεν είναι όμως ο άνθρωπος «Καθαρά Χέρια»: εκείνος διέγραψε το 2008 τον Σημίτη. Και σίγουρα δεν είναι ο Μεσσίας που θα σώσει μια εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα παράταξη. Το μεγάλο του όπλο, το παρελθόν του, είναι και το μεγάλο του πρόβλημα. Αν τελικά αποφασίσει να διεκδικήσει την ηγεσία, δεν θα μπορέσει λοιπόν να στηριχθεί μόνο σε ήλιους, σημαίες και τραγούδια: την Κάρμινα Μπουράνα, άλλωστε, την παίζει σε εξαντλητικό βαθμό και ο Λοβέρδος. Ούτε η «προοδευτική προοπτική», την οποία υπόσχεται με το χθεσινό του μήνυμα, λέει τίποτα από μόνη της στους ψηφοφόρους. Κι ο Κυριάκος Μητσοτάκης προοδευτικός είναι.

Στο επίπεδο των ιδεών θα πρέπει να δοθεί η μάχη – αλλά αυτό προϋποθέτει φυσικά ότι υπάρχουν.