Η στρατηγική της Γαλλίας

Η AUKUS δημιούργησε ερωτηματικά για τα όρια της παρέμβασης και της επιρροής της Γαλλίας στις διεθνείς υποθέσεις. Η στρατηγική συμφωνία με την Ελλάδα ήρθε να δώσει μία διαφορετική διάσταση για τον ρόλο και τις δυνατότητες της Γαλλίας.

Η Μεσόγειος αποτελεί ιστορικά μέρος της στρατηγικής κουλτούρας της Γαλλίας. Μία περιοχή στην οποία διαχρονικά ήθελε να έχει παρουσία, επιρροή και ένα διακριτό στρατηγικό αποτύπωμα. Η επιρροή στη Μεσόγειο ήταν άλλωστε και σημαντικό μέρος του ιστορικού στρατηγικού ανταγωνισμού Γαλλίας, Μεγάλης Βρετανίας και Ρωσίας, των τριών μεγάλων δυνάμεων της περιόδου της Ελληνικής Επανάστασης.

Δεν έχει όμως μόνο πολιτισμικό και ιστορικό υπόβαθρο το στρατηγικό ενδιαφέρον της Γαλλίας για την ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου. Η σταδιακή μετατόπιση του στρατηγικού κέντρου βάρους για τις ΗΠΑ από την ευρύτερη περιφέρεια της Ευρώπης στην Ασία και στον Ειρηνικό Ωκεανό δημιούργησε ένα κενό που έπρεπε να καλυφθεί. Η Ρωσία και η Τουρκία έδειξαν πως θέλουν να έχουν έναν σημαντικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση, τη σύγκρουση στη Συρία. Τα αργά βήματα της ΕΕ προς την αμυντική ολοκλήρωση δεν της έχουν δώσει ακόμη τη δυνατότητα για να έχει μία διακριτή και αισθητή παρουσία. Από τη στιγμή που το Ηνωμένο Βασίλειο μπήκε στην περιπέτεια του Brexit και η Γερμανία έχει τη δική της προσέγγιση στην εξωτερική πολιτική και στη στρατηγική επιρροή, μόνο η Γαλλία θα μπορούσε να προσπαθήσει να ασκήσει επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτή τη στρατηγική ευκαιρία αποφάσισε να εκμεταλλευτεί ο πρόεδρος Μακρόν.

Η προσέγγιση της Γαλλίας στην Ανατολική Μεσόγειο είναι αυτή της σταθερότητας και της ειρήνης, για αυτό και σε αρκετές περιπτώσεις εξεδήλωσε την υποστήριξή της στην Ελλάδα και στην Κύπρο, με αποτέλεσμα να συγκρουστεί με το όραμα της Τουρκίας που θέλει να αλλάξει το status quo της περιοχής. Δεν πρέπει να βλέπουμε τον ανταγωνισμό Γαλλίας – Τουρκίας ως μία αντιπαράθεση ηγετών, αλλά ως δύο διαφορετικά στρατηγικά οράματα για την περιοχή. Το όραμα της Γαλλίας είναι στην ίδια κατεύθυνση με το αντίστοιχο της Ελλάδας, μία ακόμη σημαντική παράμετρος.

Η επιστροφή της Γαλλίας στις διεθνείς υποθέσεις δεν περιορίζεται όμως μόνο στην περιοχή της Μεσογείου. Αφορά κυρίως την ΕΕ και την περίφημη στρατηγική αυτονομία της. Ο πρόεδρος Μακρόν είναι ο ηγέτης που έχει τοποθετηθεί ξεκάθαρα σε αυτή την κατεύθυνση. Δεν πρέπει να ξεχνάμε τη δηκτική δήλωσή του πως «το ΝΑΤΟ είναι εγκεφαλικά νεκρό». Ο γάλλος πρόεδρος είχε υποστηρίξει από την πρώτη στιγμή την αναγκαιότητα οι Ευρωπαϊκές Ομάδες Μάχης (Battlegroups) να είναι έτοιμες προς ανάπτυξη το 2020. Η Γαλλία, χώρα με ισχυρή αμυντική βιομηχανία, είναι επίσης από αυτές που προωθούν την ανάγκη τα κράτη – μέλη της ΕΕ να εξοπλίζονται από την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.

Σε αυτό το διπλό πλαίσιο θα πρέπει να δούμε τη στρατηγική συμφωνία με την Ελλάδα, από την πλευρά της Γαλλίας. Μία συμφωνία η οποία κάνει ξεκάθαρη τη στρατηγική προτεραιότητα της Ανατολικής Μεσογείου, στέλνοντας παράλληλα μηνύματα σε χώρες με αναθεωρητικές βλέψεις, όπως η Τουρκία, που έχουν προκαλέσει προβλήματα στην εύθραυστη σταθερότητα της περιοχής. Παράλληλα, είναι και ένας τρόπος δημιουργίας των προϋποθέσεων για την προώθηση της αμυντικής ολοκλήρωσης και την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ενωσης. Πολλές φορές είναι αποτελεσματικότερες οι bottom – up προσπάθειες δημιουργίας των κατάλληλων συνθηκών, μιας και η ομοφωνία στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας δεν είναι η ευκολότερη υπόθεση. Ο σημαντικότερος όμως συμβολισμός έρχεται από τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, την οποία πρέπει να δούμε συνδυαστικά και με την αντίστοιχη σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Είναι μία ρήτρα αλληλεγγύης σε μία στρατηγική συμφωνία. Οι κοινές στρατηγικές προτεραιότητες μπορούν να συνεισφέρουν καταλυτικά στη δημιουργία μίας κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής κουλτούρας. Η Γαλλία είναι το μυαλό και η καρδιά (στρατιωτικό εκτόπισμα – πολιτική βούληση) σε μία τέτοια προσπάθεια.

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι δρ. Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών. Επιστημονικός συνεργάτης στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)