Στην… πρίζα τα πλοία όταν πιάνουν λιμάνι

«Σταυρόλεξο για… δυνατούς λύτες» αποδεικνύεται το πρόγραμμα ηλεκτροδότησης των πλοίων στα λιμάνια. Πρόκειται για ένα αρκετά απαιτητικό εγχείρημα, το οποίο στοχεύει στη μείωση των εκπομπών αερίων ρύπων από τα πλοία. Η συζήτηση άρχισε ήδη σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης ενώ το πρόγραμμα σχεδιάζεται να τεθεί σε ισχύ το 2030.

Στην Ελλάδα, το πρόγραμμα θα αφορά αρχικά τα μεγαλύτερα λιμάνια, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα ποια ακριβώς θα είναι αυτά που θα βρεθούν στην πρώτη γραμμή. Μάλιστα, συζητείται το ενδεχόμενο να μείνουν εκτός προγράμματος λιμάνια σε νησιά που δεν είναι διασυνδεμένα με το ηπειρωτικό δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Το μεγάλο αγκάθι στην υλοποίηση αυτού του φιλόδοξου project δεν είναι άλλο από τους πόρους που απαιτούνται για τον εκσυγχρονισμό των λιμενικών υποδομών. Αν και πρόωρο για εκτιμήσεις, υπολογίζεται πως μόνο στον Πειραιά θα απαιτηθούν επενδύσεις 130 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 80 εκατ. ευρώ εντός του λιμανιού και 40 εκατ. ευρώ από τον ΑΔΜΗΕ για την εγκατάσταση του δικτύου μέχρι και τις λιμενικές εγκαταστάσεις.

Ολα ξεκίνησαν από την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ενωσης να αναπτύξει υποδομές εναλλακτικών καυσίμων στις οδικές, θαλάσσιες, σιδηροδρομικές και αεροπορικές μεταφορές. Η πρωτοβουλία πληροί τη ρητή απαίτηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (Green Deal) για υποχρέωση των ελλιμενισμένων σκαφών να χρησιμοποιούν την παρεχόμενη από ξηράς ηλεκτρική ενέργεια. Η πρωτοβουλία συμπληρώνει πλήρως την πρωτοβουλία για εναλλακτικά καύσιμα «Fuel EU maritime» και επιχειρεί να κινητοποιήσει τον κλάδο, ο οποίος δεν φαίνεται διατεθειμένος να αναλάβει δυναμικές πρωτοβουλίες και να προχωρήσει στις απαραίτητες επενδύσεις εκσυγχρονισμού.

ΜΙΚΡΗ ΖΗΤΗΣΗ. Ανασταλτικά λειτουργεί η πολύ μικρή ζήτηση που εκδηλώνεται από τους φορείς εκμετάλλευσης των πλοίων για σύνδεση με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας όσο τα πλοία είναι ελλιμενισμένα, με αποτέλεσμα τα λιμάνια να εμφανίζονται διστακτικά στην υλοποίηση επενδύσεων σε συστήματα για την από ξηράς παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, θεωρώντας πως είναι οικονομικά ασύμφορες. Από την άλλη πλευρά, η περιορισμένη διείσδυση υποδομών για την από ξηράς παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στους λιμένες είναι πολύ πιθανό να υπονομεύσει τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού, κυρίως για όσους επενδύουν για πρώτη φορά καθώς τα σκάφη που δεν διαθέτουν υποδομές για να τροφοδοτούνται με ηλεκτρική ενέργεια θα μεταφέρουν ενδεχομένως τις εμπορικές τους δραστηριότητες σε άλλους λιμένες. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να οριστούν ελάχιστες απαιτήσεις για τους θαλάσσιους λιμένες σε όλο το Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών. Ο κανονισμός, μεταξύ άλλων, προβλέπει την κατασκευή μιας τουλάχιστον εγκατάστασης ηλεκτροδότησης έως την 1η Ιανουαρίου 2025, εντός όλων των λιμένων εσωτερικής ναυσιπλοΐας του κεντρικού Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών (ΔΕΔ-Μ). Για τη χώρα μας αυτό σημαίνει ότι πρέπει να προσαρμοσθούν άμεσα τα λιμάνια του Πειραιά, της Θεσσαλονίκης, της Πάτρας, της Ηγουμενίτσας και του Ηρακλείου. Επίσης την κατασκευή μιας τουλάχιστον εγκατάστασης εντός όλων των λιμένων εσωτερικής ναυσιπλοΐας του εκτεταμένου ΔΕΔ-Μ έως την 1η Ιανουαρίου 2030. Εδώ περιλαμβάνονται τα λιμάνια του Βόλου, Ελευσίνας, Καβάλας, Καλαμάτας, Κατάκολου, Κέρκυρας, Κυλλήνης, Λαύριου, Μυκόνου, Μυτιλήνης, Νάξου, Πάρου, Ραφήνας, Ρόδου, Σαντορίνης, Σκιάθου, Σύρου, Χαλκίδας, Χανίων και Χίου.

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ. Πηγές από το υπουργείο Ναυτιλίας αναφέρουν ότι τα νησιά – μάλλον – θα μείνουν εκτός του σχεδιασμού, τουλάχιστον όσα δεν είναι διασυνδεμένα με το ηπειρωτικό δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Κάτι τέτοιο άλλωστε προβλέπει και ο κανονισμός για λόγους επάρκειας ισχύος. Την περίοδο αυτή διεξάγονται συζητήσεις μεταξύ της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας και του ΟΛΠ και καταγράφονται μια σειρά θεμάτων προς επίλυση όπως:

n πώς θα εξασφαλισθεί η απαραίτητη ισχύς, όταν π.χ. στο λιμάνι του Πειραιά μπορεί μέσα σε μια μέρα να υπάρχουν εννέα κρουαζιερόπλοια ταυτόχρονα, όταν ένα κρουαζιερόπλοιο μπορεί να απορροφήσει το 25% περίπου της υφιστάμενης διαθέσιμης ισχύος του λιμανιού του Πειραιά

n  θεσμικά θέματα όπως πόσοι πάροχοι θα δραστηριοποιούνται στο λιμάνι με τον ΟΛΠ να προτείνει ένα (τον ΟΛΠ) και τη ΡΑΕ να υποστηρίζει την ελεύθερη πρόσβαση σε όλους.