Οπως με τα εμβόλια

Νομίζαμε ότι η Ευρώπη είχε περάσει σε άλλη πίστα. Οτι είχε διδαχθεί από τα λάθη του παρελθόντος και είχε συνειδητοποιήσει ότι η σωστή αντίδραση απέναντι σε μια αιφνίδια μεγάλη κρίση είναι αυτή που έδειξε όταν ξέσπασε η πανδημία. Υστερα από τις πρώτες σπασμωδικές κινήσεις, όπου κάθε χώρα έσπευδε να κλείσει τα σύνορά της μπας και ξεγελαστεί ο ιός και μείνει απέξω, όλοι κατάλαβαν ότι έπρεπε να αναθέσουν την  προμήθεια των εμβολίων σε ένα κέντρο – εν προκειμένω την Κομισιόν – ώστε να μην επικρατήσει το «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». Μόνο οι Αγγλοι έπαιξαν μόνοι τους, αλλά οι Αγγλοι είναι Αγγλοι.

Να όμως που, μπροστά στην άνοδο των τιμών της ενέργειας, οι Ευρωπαίοι καταφεύγουν στους ίδιους βυζαντινισμούς που καθόρισαν τη συμπεριφορά τους και στη χρηματοπιστωτική κρίση. Ο κίνδυνος είναι σαφής και αποτυπώθηκε σε μια δήλωση που έκανε προχθές ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας στο Λουξεμβούργο: «Η άνοδος των τιμών απειλεί την οικονομική ανάκαμψη και θέτει σε κίνδυνο την κλιματική μετάβαση». Απέναντι σε αυτόν τον κίνδυνο, όμως, κάθε χώρα σηκώνει το δικό της μπαϊράκι. Οι Γερμανοί θέλουν να αφήσουν την αγορά «να κάνει τη δουλειά», όπως είπε ένας διπλωμάτης στη Monde. Οι Ανατολικοευρωπαίοι ελπίζουν να πείσουν την Κομισιόν να αναθεωρήσει το πρόγραμμα μείωσης των ρύπων ή να τους δώσει μεγαλύτερες αποζημιώσεις. Και οι Γάλλοι βρίσκουν την ευκαιρία να πιέσουν για μεγαλύτερες επενδύσεις στην πυρηνική ενέργεια, κάτι που οι Γερμανοί, οι Λουξεμβούργιοι και οι Αυστριακοί δεν θέλουν ούτε να τ’ ακούσουν.

Αν κάποιοι διασκεδάζουν με αυτές τις διχόνοιες είναι οι Ρώσοι. Η Gazprom θα μπορούσε να αυξήσει την παροχή φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, δεν το κάνει όμως έως ότου η Γερμανία εγκρίνει την έναρξη λειτουργίας του αγωγού NordStream2 – κάτι που η απερχόμενη καγκελάριος δεν είναι διατεθειμένη να κάνει για να μη δεσμεύσει τον διάδοχό της.

Σε αυτή τη Βαβέλ ξεχωρίζουν κάποιες φωνές της λογικής. «Αν η συλλογική αγορά εμβολίων λειτουργεί, γιατί δεν αυξάνουμε τη διαπραγματευτική μας δύναμη μέσω της συλλογικής αγοράς φυσικού αερίου, ώστε να δημιουργηθεί ένα ευρωπαϊκό στρατηγικό απόθεμα;» αναρωτήθηκε πρόσφατα ο ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ. Η ιδέα αυτή υποστηρίζεται από τη Λισαβόνα και τη Ρώμη, προσκρούει όμως στο γεγονός ότι αέριο δεν αγοράζουν τα κράτη, αλλά οι πάροχοι, που δεν είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν τους κινέζους πελάτες τους προς χάριν των Ευρωπαίων.

Την ανάγκη της συλλογικής αντίδρασης μπροστά σε ένα φαινόμενο που, αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε ένα πανευρωπαϊκό κίνημα Κίτρινων Γιλέκων, υπηρετεί και η πρόταση της Αθήνας να συσταθεί ένα ευρωπαϊκό ταμείο αντιστάθμισης κινδύνου που θα χρηματοδοτείται από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων ρύπων. Αλλά η Ευρώπη δεν βιάζεται. Εχει αποδείξει άλλωστε επανειλημμένα ότι μέχρι την τελευταία στιγμή αναρωτιέται αν θα πηδήξει στον γκρεμό. Και τελικά κάνει πίσω.