«Μπρα ντε φερ» για τα «πράσινα» καύσιμα

Ανησυχία πως όσα συντελούνται στον ενεργειακό τομέα αποτελούν «σκηνές από τα προσεχώς» εκφράζουν ναυτιλιακοί παράγοντες. Η εκτόξευση του ενεργειακού κόστους έχει δημιουργήσει τεράστια προβλήματα στην αγορά της ενέργειας, με πολλές μικρομεσαίες κυρίως επιχειρήσεις να βρίσκονται αντιμέτωπες με τον κίνδυνο του λουκέτου. Ναυτιλιακοί φορείς φοβούνται πως ανάλογες επιπτώσεις θα υπάρξουν και στη ναυτιλία όταν εφαρμοστούν οι ρυθμίσεις του πακέτου «fit for 55» κατά της κλιματικής αλλαγής. Γερμανία και Ελλάδα κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου στα έγγραφα που στέλνουν στην Κομισιόν με τις πρώτες παρατηρήσεις σχετικά με την εξασφάλιση ικανής ποσότητας καυσίμων ή για τη στρατηγική της Κομισιόν αναφορικά με την αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους μεταφοράς και διαβίωσης για τους πολίτες της ΕΕ. Και αυτό γιατί θεωρείται δεδομένο ότι το αυξημένο κόστος λειτουργίας της ναυτιλιακής δραστηριότητας θα «περάσει» στους τελικούς καταναλωτές ειδικά σε περιοχές όπως η χώρα μας με μεγάλο αριθμό νησιών.

ΘΕΜΑ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ. Η ναυτιλία, ενώ είναι υπέρ της απεξάρτησής της από τον άνθρακα, έχει ενστάσεις αναφορικά με δύο προτάσεις της ΕΕ: την ένταξη του κλάδου στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας ρύπων και τον νέο κανονισμό FuelEU Maritime για τα καύσιμα. Οπως υποστηρίζουν φορείς της ναυτιλίας, οι προτάσεις αυτές δημιουργούν προβλήματα επιβίωσης στις μικρότερου μεγέθους ναυτιλιακές εταιρείες, οι οποίες όμως αποτελούν την πλειοψηφία της ευρωπαϊκής ναυτιλιακής βιομηχανίας. Οι συγκεκριμένες εταιρείες, σημειώνουν, δεν θα μπορέσουν να καλύψουν το κόστος δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων, το οποίο βρίσκεται σταθερά κοντά στα 65 ευρώ, όταν το πρώτο εξάμηνο είχε διαμορφωθεί στα 43,9 ευρώ ο τόνος κατά μέσο όρο, αυξημένος κατά 100% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2020.

Οι ίδιοι υποστηρίζουν ακόμη πως οι παραπάνω προτάσεις νοθεύουν τον υγιή διεθνή ανταγωνισμό εις βάρος των ευρωπαίων πλοιοκτητών, αφού κατακερματίζουν το διεθνές θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του κλάδου που ασκεί μια κατεξοχήν παγκόσμια δραστηριότητα, ενώ δεν είναι δίκαιες καθώς υποχρεώνουν τη ναυτιλία να αναλάβει δυσανάλογα βάρη για τα οποία δεν είναι υπεύθυνη. Για τους εκπεμπόμενους ρύπους από τα πλοία, λένε, «ευθύνονται» τα καύσιμα, οι μηχανές και οι σχεδιαστές – κατασκευαστές των πλοίων και όχι οι πλοιοκτήτες. Ειδικότερα η ναυτιλία bulk/tramp που δεν κινείται σε τακτικές γραμμές και δρομολόγια είναι τελείως ασύμβατη με το EU ETS, όπως υποστηρίζει η Ενωση Ελλήνων Εφοπλιστών (ΕΕΕ). «Δεν είναι οι πλοιοκτήτες, αλλά οι ναυλωτές που κατά κύριο λόγο καθορίζουν τη λειτουργία και την ενεργειακή απόδοση του πλοίου με τις αποφάσεις τους σχετικά με την ταχύτητα, τη θαλάσσια διαδρομή, τα φορτία και τα ναυτιλιακά καύσιμα». Θετικό ωστόσο θεωρείται το γεγονός ότι η ΕΕ, ευθυγραμμιζόμενη με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», αναγνωρίζει την ευθύνη των ναυλωτών για την κάλυψη του κόστους συμμόρφωσης με την εν λόγω Οδηγία, χωρίς βέβαια ακόμη να έχει κλείσει το θέμα.

ΕΙΔΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ. Αντί της συμμετοχής στο EU ETS, η ΕΕΕ και η διεθνής ναυτιλία μέσω του Διεθνούς Ναυτικού Επιμελητηρίου (ICS) αντιπροτείνουν την εισαγωγή ενός ειδικού ταμείου (dedicated fund) για τη ναυτιλία, το οποίο θα μπορούσε να αγοράζει και να πουλάει δικαιώματα ρύπων μέσω του EU ETS με βάση τη μέση τιμή του προηγούμενου έτους. Το εν λόγω ταμείο θα μπορεί να χρηματοδοτήσει την απαραίτητη Ερευνα και Ανάπτυξη για φιλικότερα προς το περιβάλλον ναυτιλιακά καύσιμα, χωρίς τα οποία δεν θα είναι δυνατή η απεξάρτηση της ναυτιλίας από τον ορυκτό άνθρακα. Επίσης, η ευρωπαϊκή ναυτιλία αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό τον κανονισμό FuelEU Maritime που έχει στόχο την επιτάχυνση της απεξάρτησης της ναυτιλίας από τον άνθρακα μέσω της θέσπισης ενός υποχρεωτικού προτύπου ναυτιλιακών καυσίμων, το οποίο θα βασίζεται στην ένταση άνθρακα των εν λόγω καυσίμων που χρησιμοποιούνται από τα πλοία.

Τα προτεινόμενα μέτρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προκαλούν μεγάλη ανησυχία καθώς, όπως σημειώνει η ΕΕΕ, για την bulk/tramp ναυτιλία καθίσταται δύσκολη η προμήθεια του πιστοποιημένου καυσίμου, προσθέτοντας ότι η διαθεσιμότητα των απαιτούμενων συμμορφούμενων καυσίμων παγκοσμίως και το συσχετιζόμενο με αυτά κόστος τους απαιτούν κατάλληλη έρευνα και μελέτη, οι οποίες δεν φαίνεται να έχουν πραγματοποιηθεί.