Τέσσερα μηνύματα στον Ταγίπ Ερντογάν

Στην ανάδειξη του ρόλου της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και στην ταυτόχρονη αποδόμηση της θετικής εικόνας που η Τουρκία προσπάθησε να καλλιεργήσει στην έδρα του ΟΗΕ, παρότι προκαλεί εκ νέου συνθήκες για δύσκολο φθινόπωρο έπειτα από το «ήσυχο καλοκαίρι» στα ελληνοτουρκικά, εστίασε η ελληνική διπλωματία στο περιθώριο της 76ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε στο επίκεντρο των επαφών του τις συμμαχίες της χώρας – ευρωπαϊκές, περιφερειακές, διεθνείς αλλά και οικονομικές -, επιλέγοντας ευθείες αναφορές στην παραβατικότητα της Αγκυρας και στην ανάγκη για διέξοδο από «περίπλοκα ζητήματα» αποκλειστικά με βάση το διεθνές δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας. Στην ομιλία που επρόκειτο να απευθύνει αργά το βράδυ (23.15 ώρα Ελλάδας) της Παρασκευής με «3+1» κεντρικούς άξονες (Τουρκία, Κυπριακό, Ευρώπη και κλιματική αλλαγή), ο Πρωθυπουργός επεφύλασσε τετραπλό μήνυμα προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν: υπάρχει μόνο ένα πλαίσιο κανόνων για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, η Αθήνα πιστεύει στη σημασία των ανοιχτών διαύλων (εν αναμονή και νέου γύρου διερευνητικών επαφών εκτός απροόπτου τον Οκτώβριο), πρέπει να αποφευχθεί επανάληψη της έντασης του καλοκαιριού του 2020 και η Ελλάδα δεν υποχωρεί από την υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της.

Η Αθήνα εξετάζει σενάρια κλιμάκωσης της επιθετικότητας και δηλώνει έτοιμη για αντίδραση, «διαβάζοντας» εκνευρισμό της Τουρκίας, που ήδη αντανακλάται στο πεδίο, με όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά – όσο και αν δεν φτάνει προς το παρόν τα επίπεδα του 2020. «Η Ελλάδα είναι ισχυρότερη οικονομικά, αλλά είναι επίσης ισχυρότερη γεωπολιτικά» ήταν το μήνυμα του Μητσοτάκη προς ομογενείς σε εκδήλωση του Hellenic Initiative.

«ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ» ΥΠΟ ΠΙΕΣΗ. Οσον αφορά τον Ερντογάν, η δύσκολη θέση του αποτυπώθηκε και στις δηλώσεις του ίδιου, αναχωρώντας χωρίς επιβεβαίωση των προσδοκιών του από τις ΗΠΑ, όταν εμφανίστηκε καταγγελτικός με κατά μέτωπο βέλη προς τον αμερικανό πρόεδρο. Ο Ερντογάν δεν πέτυχε να συναντήσει τον Τζο Μπάιντεν, παρά την έντονη κινητοποίησή του – ενέργειες που δεν έγιναν ποτέ σε ό,τι αφορά το Μαξίμου, αν και μονόπλευρα παρουσιάστηκε ως «προγραμματισμένο» ένα ραντεβού -, και έδειξε τον αμερικανό πρόεδρο ως υπεύθυνο για το στάτους των σχέσεων ΗΠΑ – Τουρκίας «που δεν είναι καλό». Και με την αποστροφή «μέχρι σήμερα δεν είδαμε κάποιο λάθος» προανήγγειλε ισχυροποίηση των δεσμών Ρωσίας – Τουρκίας.

ΓΙΑ ΛΙΒΥΗ ΚΑΙ ΚΥΠΡΙΑΚΟ. Την ίδια στιγμή, στον πυρήνα των επαφών τόσο του Πρωθυπουργού (όπως αυτή με τον μεταβατικό πρόεδρο της Λιβύης Μοχάμεντ Μένφι) όσο και του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια βρέθηκαν η επιχείρηση «απενεργοποίησης» του τουρκολιβυκού μνημονίου και η υποστήριξη της Ελλάδας στις προσπάθειες διεξαγωγής ελεύθερων εκλογών, χωρίς ξένες δυνάμεις και μισθοφόρους στο λιβυκό έδαφος. Σε ό,τι αφορά το Κυπριακό και την παραβατική τουρκική συμπεριφορά (στις θαλάσσιες ζώνες της και στα Βαρώσια), ο Πρωθυπουργός μετέφερε την πάγια θέση για λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας στη βάση των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Στην ομιλία του αναμενόταν επίσης να επαναλάβει τη στήριξή του στη «στρατηγική αυτονομία» της Ευρώπης προς όφελος, κατά την πρωθυπουργική πεποίθηση, και όχι εις βάρος των διατλαντικών δεσμών. Πέρα από τα θέματα εξωτερικής πολιτικής, ο Πρωθυπουργός έσπευσε να αναδείξει την Ελλάδα σε θέση πρωταγωνιστή στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.

ΕΚΤΟΝΩΣΗ ΓΙΑ ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΟ. Πριν από την ομιλία Μητσοτάκη αναμενόταν τελικά να γίνει συνάντηση με τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Ελπιδοφόρο ως κίνηση εκτόνωσης της αιφνίδιας κρίσης που έφερε αντιδράσεις, ακυρώσεις και αναδιπλώσεις. Για την παρουσία του Ελπιδοφόρου στα εγκαίνια του Σπιτιού της Τουρκίας στο Μανχάταν, με Ερντογάν και Ερσίν Τατάρ, η κυβέρνηση εξέφρασε επισήμως δυσαρέσκεια, έπειτα ακυρώθηκε η ξενάγηση του Πρωθυπουργού στον Αγιο Νικόλαο στο Σημείο Μηδέν (Ground Zero), αλλά το θέμα θεωρήθηκε «λήξαν» για την κυβέρνηση μετά το «λυπάμαι ειλικρινά» του Αρχιεπισκόπου «για την οδύνη που άθελά μου προκάλεσα σε κύπριους και ελληνοαμερικανούς αδελφούς μου». Η κυβέρνηση επιμένει ότι μπορούσαν να αποφευχθούν ορισμένοι χειρισμοί, ωστόσο κάθε πλευρά συμφώνησε στην ανάγκη καταλλαγής, με αχρείαστη οποιαδήποτε παράταση της έντασης.