Τζέιμς Μποντ, {LF}δεν είναι ώρα να πεθάνεις

Ο Τζέιμς Μποντ, αν και μάλλον δεν έχει χρόνο για να… πεθάνει, φαίνεται πως διαθέτει αρκετό για να αναγεννηθεί. Από το 1962 που εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην οθόνη ο ήρωας του Ιαν Φλέμινγκ με την ταινία «Τζέιμς Μποντ, πράκτωρ 007 εναντίον δόκτορος Νο» μέχρι σήμερα, επτά ηθοποιοί φόρεσαν το ακριβό του κοστούμι. Η νέα ταινία «Νo time to die» που θα κυκλοφορήσει στις αίθουσες στις 28 Σεπτεμβρίου θα είναι η τελευταία με πρωταγωνιστή τον Ντάνιελ Κρεγκ, γεγονός που έχει φουντώσει τις φήμες για τον αντικαταστάτη του. Πολλά ονόματα έχουν γραφτεί για τον νέο ηθοποιό που θα τεθεί στις υπηρεσίες της βασίλισσας, με τις περισσότερες πιθανότητες να συγκεντρώνουν οι Ρίτσαρντ Μάντεν, Τομ Χάρντι και ο πρωταγωνιστής της σειράς «Bridgerton» Ρεζέ – Ζαν Πέιτζ. Το ερώτημα, ωστόσο, που πρέπει να απασχολήσει περισσότερο από το ποιος θα υποδυθεί τον Τζέιμς Μποντ θα πρέπει να είναι τι είδους πράκτορα 007 θα κληθεί να ενσαρκώσει.

«Κάθε φορά που ένας νέος ηθοποιός γίνεται Μποντ, η ταινία έχει την ευκαιρία να επανασυντονιστεί με την ιδεολογία του κοινού στο οποίο απευθύνεται», αναφέρει στο BBC o δρ Γιαπ Βερχόλ, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο King’s College του Λονδίνου και συντάκτης του βιβλίου «Η πολιτιστική ζωή του Τζέιμς Μποντ», μιας νέας ανθολογίας ακαδημαϊκών δοκιμίων για τον μυστικό πράκτορα. Και πραγματικά, αν αναλύσει κανείς την εξέλιξη των φιλμ του Τζέιμς Μποντ, θα παρατηρήσει πως κάθε φορά που ένα νέο πρόσωπο παίρνει το όπλο Walther PPK και την άδεια για να σκοτώσει, η ταινία ανανεώνεται σημαντικά τόσο αισθητικά όσο και ως προς τις πολιτικές που σχολιάζει και τις υπόλοιπες κοινωνικές πτυχές που αγγίζει. Ωστόσο, η επόμενη μεγάλη παραγωγή του 007 θα πρέπει να ανταποκριθεί σε μεγαλύτερες προκλήσεις. Γιατί θα πρέπει, έστω και πολύ ισχνά, να αντανακλά την εποχή της παραπληροφόρησης και των fake news, τη Βρετανία του Brexit και την επερχόμενη παγκόσμια κλιματική αλλαγή. Και να προσαρμοστεί στα διαφορετικά κινηματογραφικά δεδομένα για τους υπερήρωες που δημιουργεί το διαρκώς συστελλόμενο σύμπαν της Marvel με τα ατελείωτα spin off για χάρη της αγοράς streaming.

Αυτή την αλλαγή πιστοποιεί ήδη το τρέιλερ. «Ο κόσμος έχει προχωρήσει, διοικητά Μποντ. Μείνετε λοιπόν στη θέση σας. Διαφορετικά, θα σας φυτέψω μια σφαίρα στα γόνατα». Αυτή τη φράση ακούγεται να λέει η Λασάνα Λιντς στο τρέιλερ του «No time to die», υποδυόμενη τη Ναόμι, μια μαύρη κομάντο που αντικατέστησε τον Τζέιμς Μποντ ως πράκτορας 007. Η ανάδυση της δυνατής γυναικείας φιγούρας – και μάλιστα έγχρωμης – μπορεί να θεωρηθεί μια εξέλιξη, ένα βήμα προς μια νέα εποχή με άρωμα γυναικείας χειραφέτησης. Μια επανόρθωση, ίσως, της μέχρι τώρα σεξιστικής συμπεριφοράς του ήρωα. Πίσω από τις κάμερες, η αρχή έγινε με την προσθήκη της Φίμπι Γουόλερ – Μπριτζ στη συγγραφική ομάδα ώστε να επεξεργαστεί ξανά τον χαρακτήρα της γραμματέως Μάνεϊπενι. Σκοπός της ήταν να την κάνει να μοιάζει ίση στο πεδίο της δράσης με τον Μποντ κι όχι μια υπάλληλο κολλημένη στο γραφείο του διοικητή των μυστικών υπηρεσιών. Μια μεγαλύτερη εξέλιξη θα έφερνε σίγουρα και μια γυναίκα σκηνοθέτρια, αν της ανέθεταν να ετοιμάσει την 26η ταινία Τζέιμς Μποντ.

Μέχρι τότε, ο ήρωας οφείλει να απαλλαχθεί για τα καλά από τις τοξικές συμπεριφορές του παρελθόντος. Αλλωστε, σε πολλές του εκφάνσεις ο ρόλος ήταν ξενοφοβικός, εμποτισμένος με τον βρετανικό ιμπεριαλισμό, την υπεροχή των εύπορων κοινωνικών στρωμάτων και μια δόση ομοφοβίας, ιδέες που το 2021 δεν είναι πια αποδεκτές. Ρόλο, βέβαια, στη μετατόπιση του προφίλ του Μποντ θα παίξουν και οι γεωπολιτικές συνθήκες, μέσα στις οποίες θα αναπτυχθεί η νέα ταινία. Γιατί πάντοτε, έστω κι εμμέσως, οι παραγωγές αυτές λειτουργούν σαν καθρέφτης της περιόδου στην οποία γίνονται. «Η εμφάνιση της Ακροδεξιάς θα ήταν τεράστια ανησυχία για οποιαδήποτε ταινία του Μποντ. Αν και είναι σε γενικές γραμμές ένα συντηρητικό, ελαφρώς δεξιό franchise για βρετανούς ήρωες που δεν εμπιστεύονται τους ξένους, υπάρχει σαφώς ένα όριο σε αυτό: δεν τους αρέσουν οι Ναζί. Η άνοδος της Ακροδεξιάς στη Βρετανία, την Αμερική και τη Γαλλία είναι κάτι που πρέπει να θίξουν γιατί είναι αδύνατον να το αγνοήσουν», τονίζει ο σεναριογράφος Αντριου Ελαρντ, φανατικός των ταινιών Τζέιμς Μποντ. Διαφορετικά, η κλιματική αλλαγή μπορεί να δώσει έμπνευση για μια νέα μορφή κακών. «Υπάρχουν άνθρωποι αυτή τη στιγμή που είναι αρκετά πλούσιοι για να σταματήσουν την υπερθέρμανση του πλανήτη. Η επιλογή τους να μη δράσουν είναι μια μορφή κακίας που θα ήταν ενδιαφέρον να εξερευνήσουμε», συνεχίζει ο Ελαρντ.

Ωστόσο, ένα πράγμα είναι σίγουρο: οι κακοί δεν θα έχουν κάποια δυσπλασία ή σημάδι στο πρόσωπό τους. Επειτα από σειρά χαρακτήρων με προβλήματα στην εμφάνισή τους, ενδεχομένως να είναι η σειρά του ίδιου του Μποντ να χαλάσει την αψεγάδιαστη εικόνα του, αποκτώντας εκείνο το σημάδι στο πρόσωπο που του είχε χαρίσει ο Φλέμινγκ στη «γέννησή» του. Μετά τη σφοδρή κριτική που έγινε από ακτιβιστές που υποστήριζαν ότι η απεικόνιση κακών με παραμορφώσεις ενισχύει τα αρνητικά στερεότυπα και κάνει τη ζωή των παραμορφωμένων ανθρώπων πιο δύσκολη, ίσως η ουλή στο δεξί μάγουλο του πράκτορα 007 να στείλει διαφορετικό μήνυμα σε όλους.