Τι έχει μείνει από τη θυσία οκτώ χρόνια μετά…

Το λιτό πρώτο ενημερωτικό από το γραφείο Τύπου της ΕΛ.ΑΣ. το βράδυ της 18ης Σεπτεμβρίου του 2013 έκανε λόγο για συμπλοκή μεταξύ «οπαδών» στο Κερατσίνι. Εβλεπαν τον Ολυμπιακό, τσακώθηκαν για την μπάλα και μαχαιρώθηκαν, τα πρώτα «συμπεράσματα». Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί εκείνη τη στιγμή ότι όπως χανόταν η ζωή ενός νέου άντρα στην άσφαλτο του Πειραιά, μαζί της κάπως άλλαζε η ζωή όλων μας. Αλλαζε η Ιστορία.

Ο Παύλος ήταν μόνο 34 χρονών. Συνηθίζουμε συχνά να τον λέμε με το μικρό του όνομα, έτσι, σαν έναν ενικό μιας παράξενης και θλιβερής οικειότητας. Θα είναι για πάντα 34 χρονών, νέος, όμορφος και δυνατός. Είχε γράψει ένα τραγούδι που έλεγε «Μια τέτοια μέρα είναι ωραία για να πεθάνεις / Ομορφα κι όρθιος σε δημόσια θέα / Με λένε Παύλο Φύσσα από τον Περαία / Ελληνας μ’ ό,τι συνάδει αυτό – όχι μια σημαία, μελανοχίτωνας γόνος του Αχιλλέα». Το κακό τον βρήκε όρθιο και σε δημόσια θέα μόνο που δεν ήταν μέρα, ήταν νύχτα μαύρη σαν τα ρούχα που φορούσαν οι δράστες όταν έβγαζαν τη στολή του καθημερινού ανθρώπου και φορούσαν αυτή του τάγματος εφόδου.

Ο Παύλος μάς φώναξε «τρέξτε»

Καθόταν μαζί με την κοπέλα του και φίλους του σε μία καφετέρια κι έβλεπαν τον αγώνα. Εκεί τους πλησίασαν οι χρυσαυγίτες και ξεκίνησε η αντιπαράθεση που μεταφέρθηκε μετά στον δρόμο, στην Παναγή Τσαλδάρη. «Μας περικύκλωσαν 45 άτομα της Χρυσής Αυγής με ρόπαλα στα χέρια, πάνω από την Τσαλδάρη, κάποιοι χρυσαυγίτες είχαν κλείσει με τα αμάξια τους τη λεωφόρο, την οποία ανέβαιναν ανάποδα με τα αυτοκίνητά τους» αφηγήθηκε μετά ένας από τους φίλους. «Νιώσαμε ότι δεν θα γλιτώσουμε εύκολα από αυτούς. Ο Παύλος μάς φώναξε “τρέξτε”. Αρχίσαμε να τρέχουμε. Ο Παύλος σταμάτησε για να τους καθυστερήσει και να τους απωθήσει, να μη φτάσουν σ’ εμάς. Αρχίσανε να παλεύουν. Πήγε να φύγει, εκείνη τη στιγμή κατέβηκε ένας χρυσαυγίτης από ένα αμάξι που ήταν παρκαρισμένο δίπλα. Ο Παύλος τού φώναξε “τι θα γίνει, θα μας σκοτώσετε τώρα;”.

Εκείνος τον μαχαίρωσε. Του κάρφωσε το στιλέτο στην καρδιά. Μετά αρχίσανε οι χρυσαυγίτες να τρέχουνε. Τότε εμφανίστηκε η ομάδα ΔΙΑΣ. Ο Παύλος είχε τις αισθήσεις του. Προσπάθησε να πλησιάσει τους αστυνομικούς, ενώ ήταν μαχαιρωμένος και τους φώναξε: “Αυτός με μαχαίρωσε πιάστε τον!”». Ηταν ο Γιώργος Ρουπακιάς.

Εμελλε να είναι ο καταλύτης

Ο Παύλος Φύσσας δεν ήταν ο πρώτος άνθρωπος που βρέθηκε αντιμέτωπος με τη φονική βία της Χρυσής Αυγής, δεν ήταν καν ο πρώτος που έπεφτε νεκρός από το χέρι μέλους της. Εμελλε όμως να είναι ο καταλύτης, να γίνει ο θάνατός του εκείνο το σημείο ανακοπής της πορείας της. Δεν ήταν ένας νεαρός Πακιστανός, σαν τον 27χρονο Σαχζάτ Λουκμάν που – ας είμαστε ειλικρινείς με τις ντροπές μας – λίγοι θυμούνται το όνομά του και λίγοι ένιωσαν τον πόνο εκείνο καθώς τους ήταν αδύνατο να δουν στο ξένο πρόσωπό του ένα παιδί που θα μπορούσε να ήταν δικό τους. Κι ας μπορούσε, που θα μπορούσε. Επρεπε να πεθάνει ο Παύλος για να το καταλάβουν αυτό, για να νιώσουν ότι όταν άνθρωποι παρατάσσονται μασκαρεμένοι και παίρνουν τους δρόμους με τα μαχαίρια και τα λοστάρια, κανείς από εμάς τους υπόλοιπους δεν πρέπει να είναι και τόσο σίγουρος πως είναι ασφαλής. Ηταν ένας σαν εμάς, μια οικεία μορφή, με μια μάνα κι έναν πατέρα και μια κοπέλα και φίλους που μοιάζουν με τους δικούς μας. Τέτοιοι είμαστε οι άνθρωποι συχνά από τη φτιαξιά μας, θέλουμε να ταυτιστούμε για να νιώσουμε. Τραγικό αλλά αληθινό. Μετά τον Παύλο κανείς πια δεν μπορούσε να αγνοήσει.

Αθελά του, άδικα, σε μια στιγμή μονάχα, που ήταν σαν να μας βαρέθηκε ξαφνικά η Ιστορία και να μας τράβηξε μια μούντζα, έτσι γρήγορα, έγινε ένας μάρτυρας, με την έννοια τη χριστιανική. Μια γενναία ανθρωποθυσία για τον σωσμό της ανθρωπότητας. Διότι πώς αλλιώς να χαρακτηρίσεις την αρχή του τέλους της Χρυσής Αυγής, εκείνα τα τηλεοπτικά πλάνα που τους βλέπαμε χωρίς τα βουλευτικά τους κοστουμάκια να σέρνονται με τις φάτσες τους τσαλακωμένες από την οργή και το ένστολο κράτος να τους συμπεριφέρεται κατά πώς τους πρέπει, αν όχι σαν μια στιγμή ανάτασης, από εκείνες που χαμογέλασες και είπες «ναι, αυτή ήταν μια ωραία μέρα».

«Τα κατάφερες, γιε μου!»

Εχουν περάσει πια πόσα χρόνια; Ηταν πυκνά χρόνια, άλλαξαν πολλά, μα η μνήμη όσων έγιναν σε εκείνο τον δρόμο στο Κερατσίνι τότε δεν έχει σβήσει καθόλου, γεγονός αξιοσημείωτο σε μια χώρα που έχει μάθει να επιβιώνει κρύβοντας τα τραύματά της γρήγορα κάτω από το χαλί του σαλονιού και να χορεύει μετά πάνω του τσάμικο, φορώντας ψεύτικο χαμόγελο και δήθεν περηφάνια. Κι όμως όχι. Πέρυσι τον Οκτώβριο, μες στην πανδημία, χιλιάδες συγκεντρώθηκαν στους δρόμους και πολλοί περισσότεροι κόλλησαν στις τηλεοράσεις τους περιμένοντας την απόφαση του δικαστηρίου, εκείνη τη λύτρωση που θα έβαζε κι επισήμως στους χρυσαυγίτες, με σφραγίδα, την ταμπέλα της εγκληματικής οργάνωσης. Μετά την ανάγνωσή της, η μάνα του, η Μάγδα, βγήκε έξω και μπροστά στην πόρτα του Εφετείου, ύψωσε τα ανοιχτά της χέρια, σαν έναν πανηγυρισμό νίκης που ήταν ταυτοχρόνως και μια επίκληση προς τα θεία και τους αγγέλους. «Παύλο μου… Παύλο… Παύλο, τα κατάφερες, γιε μου!» κι η φωνή της, δυνατή, σχεδόν απόκοσμη, διαπέρασε τις κραυγές του κόσμου, τις τηλεοράσεις, τα ηχεία, σαν ο χρόνος να σταμάτησε για λίγα δευτερόλεπτα και μαζί του οι ανάσες μας. Εχουν περάσει πια πόσα χρόνια τελικά από τότε που έβαψε το αίμα του την Παναγή Τσαλδάρη; Οκτώ. Ε αυτός είναι, λοιπόν, ο απολογισμός τους, αυτή η κραυγή. «Παύλο, τα κατάφερες».