Η ασπιρίνη δεν προστατεύει από την άνοια τους υγιείς ηλικιωμένους

Το ακετυλοσαλικυλικό οξύ, γνωστό και ως ασπιρίνη, αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα φάρμακα, το οποίο συνδυάζει σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως η ισχυρή αντιπυρετική, αντιθρομβωτική, αντιφλεγμονώδης και αντιπυρετική δράση. Κατά την αρχαιότητα ο πατέρας της Ιατρικής Ιπποκράτης χρησιμοποιούσε φύλλα και ξέσματα από τις φλούδες του κορμού της ιτιάς, που περιείχαν σαλικίνη, από την οποία παρασκευάζεται το σαλικυλικό οξύ, ένα ενεργό συστατικό της ασπιρίνης, ως αναλγητικό και αντιπυρετικό φάρμακο. Το 1897 ο Felix Hoffman ανακάλυψε το ακετυλοσαλικυλικό οξύ και το 1900 η γερμανική φαρμακοβιομηχανία Bayer παρασκευάζει την ασπιρίνη σε μορφή υδατοδιαλυτών δισκίων, με την ασπιρίνη να γίνεται το πρώτο φάρμακο που διατίθεται σε αυτή τη μορφή.

Η ασπιρίνη σε χαμηλές δόσεις εμφανίζει αντιθρομβωτική δράση, καθώς αποτρέπει τη συγκόλληση των αιμοπεταλίων συμβάλλοντας στο να μη δημιουργούνται θρομβώσεις στην καρδιά και στον εγκέφαλο, προστατεύοντας από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου και από ισχαιμικά αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια.

Ωστόσο, παρά την ευρεία και τόσο διαδεδομένη χρήση της ασπιρίνης, η  καρδιοπροστατευτική δράση της είναι  πλήρως τεκμηριωμένη μόνο σε στεφανιαίους ασθενείς ή ασθενείς με αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή ασθενείς πολύ υψηλού κινδύνου για αθηροσκληρωτική νόσο. Τα υγιή άτομα της τρίτης ηλικίας χωρίς καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου δεν ωφελούνται από τη χορήγηση της ασπιρίνης.

Αυτό καταδεικνύουν και τα αποτελέσματα της πρόσφατα δημοσιευμένης μεγάλης κλινικής μελέτης ASPREE (ASPirin in Reducing Events in the Elderly), η οποία αποτελεί τη διεθνώς μεγαλύτερη και πιο ολοκληρωμένη στο είδος της μέχρι σήμερα,  με συμμετέχοντες από την Αυστραλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Στην κλινική αυτή δοκιμή παρατηρήθηκε ότι η συστηματική προληπτική χορήγηση  ασπιρίνης χαμηλής δόσης (100 mg) δεν μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας ή εξασθένησης των γνωστικών λειτουργιών σε υγιή άτομα άνω των 65 ετών. Με τα μέχρι τώρα επιστημονικά δεδομένα η προφυλακτική χρήση της ασπιρίνης δεν πρέπει να θεωρείται επωφελής σε κάθε ηλικιωμένο υγιές άτομο, αφού μπορεί να αυξάνει σημαντικά τον αιμορραγικό κίνδυνο κυρίως στο γαστρεντερικό σύστημα και στον εγκέφαλο.

Ωστόσο, παρά τα αρνητικά αποτελέσματα της σημαντικής αυτής μελέτης, η ασπιρίνη αναμφισβήτητα είναι ωφέλιμη στην πρόληψη των ισχαιμικών καρδιακών συμβαμάτων και των εγκεφαλικών επεισοδίων στους ανθρώπους με καρδιακές παθήσεις, όπως στεφανιαία νόσο, και καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο «Ιπποκράτειο» Αθηνών