Ο δασκαλάκος ήταν λεβεντιά

Ο τίτλος αναφέρεται σε φιλμ του 1970. Οταν η χρυσή εποχή του εμπορικού ελληνικού κινηματογράφου ήταν ήδη παρελθόν και ό,τι ήταν να σωθεί, σωζόταν χάρη στον «πατριωτισμό» των πρωταγωνιστών. Στην περί ου ο λόγος ταινία ήταν ο Βουτσάς, ο Παπαγιαννόπουλος, ο Ανδρέας Φιλιππίδης. Το σενάριο, αναπαραγωγή του γνωστού κλισέ. Το ισχυρό κέντρο με ό,τι αυτό συνεπάγεται και η παραμελημένη περιφέρεια. Στην προκειμένη περίπτωση, ο έντιμος και φιλότιμος φτωχός, ο λογάς πλούσιος που όλο τάζει αλλά ποτέ δεν πραγματοποιεί, η μοίρα που ευνοεί το φιλότιμο. Εδώ, ο πλούσιος διασώζεται, μετά από ατύχημα, από τους κατοίκους ενός χωριού και τάζει στον δασκαλάκο ότι, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης, θα ξαναφτιάξει το μισογκρεμισμένο σχολείο τους. Φεύγει, ξεχνά την υπόσχεσή του, ο δασκαλάκος πηγαίνει να τον βρει και, τέλος πάντων, βοηθούσης και της τύχης, το σχολείο, τελικά, χτίζεται.

Τα κλισέ καθιερώνονται διότι υφίστανται ως πραγματικότητα. Και το δίπολο «πλούσιος – φτωχός» έχει πολλές αναφορές. Στην «κέντρο – περιφέρεια» εκδοχή του, η αλήθεια είναι οι άνθρωποι των μεγάλων πόλεων θυμόμαστε την περιφέρεια, ακόμη και αν πρόκειται για τον τόπο καταγωγής μας, μόνο με αφορμή χουχουλιάρικα ή cool, ανάλογα με την εποχή, Σαββατοκύριακα και φυσιολατρικές αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αντε και σε καμιά φυσική καταστροφή, αυτό όμως με πολύ σύντομη ημερομηνία λήξης.

Οταν συγκινεί το αυτονόητο

Κάτι ανάλογο συνέβη και με το Δαμάσι του Τυρνάβου που, τον περασμένο Μάρτιο, είχε χτυπήσει ο Εγκέλαδος. Είχαμε ακούσει τότε κάτι για τον δάσκαλο του χωριού που είχε την ψυχραιμία να βγάλει σώα και αβλαβή τα παιδιά από το ετοιμόρροπο σχολείο. Και για κυβερνητικές υποσχέσεις ότι θα ξαναχτισθεί σύντομα. Μετά ασχοληθήκαμε με κάτι άλλο.

Και χθες, μέρα έναρξης της σχολικής χρονιάς, ξανακούσαμε για το Δαμάσι. Ο Γρηγόρης Λέτσιος, ο «δασκαλάκος που ήταν λεβεντιά», υποδέχθηκε τους μαθητές του στο ολοκαίνουργιο σχολείο του χωριού. Υποδέχθηκε και τον Πρωθυπουργό ο οποίος είχε παρέμβει σε ιδιωτική κατασκευαστική εταιρεία ώστε να χτιστεί το καινούργιο κτίριο όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Σημασία όμως δεν έχει αυτό.

Σημασία έχει ότι αν και όσοι θυμηθήκαμε ξανά το Δαμάσι, αν συγκινηθήκαμε επειδή συγκρίναμε τη θλίψη του περασμένου Μαρτίου με τα χαμογελαστά πρόσωπα των παιδιών χθες, έχουμε φτάσει, δυστυχώς, σε ένα σημείο που μας κάνει αίσθηση το αυτονόητο. Οτι, δηλαδή, οι υποσχέσεις που δίνονται, τηρούνται. Οτι η περιφέρεια δεν είναι η ξαδελφούλα από το χωριό που τη θυμόμαστε μόνο όταν μας στέλνει θυμαρίσιο μέλι. Στο κάτω κάτω, ακόμη και στην ταινία, το σχολείο, τελικά, χτίσθηκε.

Αποδρομές, επιδρομές, καταδρομές

Στο δημόσιο κουβεντολόι, πολιτικού κυρίως χαρακτήρα, «εισβάλλουν» κάθε τόσο κάποιες λέξεις και εκφράσεις που τις κάνουμε κουρελάκια από την υπερχρήση. Και η υπερχρήση αφήνει πολλά περιθώρια και στη λάθος χρήση. Θα ξεχάσω εγώ το διακύβευμα που, πριν από λίγα χρόνια, ήταν σε πρώτη διάταξη, ανεξαρτήτως λόγου. Ή τον «οδικό χάρτη»;

Εδώ και λίγες μέρες, η ελαφρά ταξιαρχία των οπαδών του ΣΥΡΙΖΑ είχε βγάλει σε διαδικτυακό σεργιάνι την έκφραση «σε αποδρομή» για τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Τουλάχστον τρεις στις πέντε αναρτήσεις έτσι τον ανέφεραν. Δημιουργώντας το κατάλληλο κλίμα ώστε να ακουστεί ως ώριμο φρούτο το «δεν μας πείθουν τα “θα” ενός ανίκανου, αποτυχημένου και σε αποδρομή πρωθυπουργού» της ανακοίνωσης του ΣΥΡΙΖΑ για την ομιλία στη ΔΕΘ. Τόσο ώριμο δηλαδή που μοιάζει σαν η ανακοίνωση – απάντηση να γράφτηκε δυο μέρες πριν από την ομιλία.

Ως «παρέκκλιση από την ευθεία πορεία» δίνει το Βικιλεξικό την ερμηνεία του «αποδρομή». Ενώ επίσης καταδεικνύει υποχώρηση ασθένειας ή μείωση έντασης. Σύμφωνα με τα τελευταία γκάλοπ πάντως, δεν βλέπω τη λέξη πολύ περιγραφική της πραγματικότητας. Εκτός κι αν τους άρεσε ο ήχος της χωρίς να ξέρουν τι ακριβώς σημαίνει. Αν είναι έτσι έχω να προτείνω κι άλλες. Κρονόληρος, αμπονόρα… Ωχ, μη δίνω ιδέες.