Παλικάρια στα Σφακιά

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το καλαμπούρι της εβδομάδας ήταν ο εμβολιασμός του Πολάκη. Οχι επειδή εμβολιάστηκε τελικά ο άνθρωπος, καλά έκανε.

Αλλά επειδή το κίνημα «πολιτικής ανυπακοής» στον εμβολιασμό που τροφοδότησε με κατεβατά ύβρεων και εκκεντρικών δηλώσεων συνθηκολόγησε άδοξα με μια σύριγγα – μόλις φυσικά κατάλαβε ότι δεν θα μπορεί εφεξής να κάνει ανεμβολίαστος τον γιατρό.

Στο πνεύμα του πένθους των ημερών, ο Πολάκης έγινε τραγούδι σε παραλλαγή Θεοδωράκη.

«Ανάθεμα στην ώρα

κατάρα στη στιγμή

μπολιάσαν οι φασίστες

το γελαστό παιδί»

Κυκλοφόρησε ακόμη και ριζίτικο:

«Εβαλε ο Μπουρλά σημάδι

παλικάρι στα Σφακιά».

Πέρα από το καλαμπούρι όμως και την κωμική περίπτωση Πολάκη υπάρχει ένα σοβαρό φαινόμενο, από το οποίο δεν μπορούμε να κρυφτούμε.

Στο πεδίο της πανδημίας, η Ελλάδα, η Ευρώπη, ο δυτικός κόσμος και πολιτισμός δέχονται μια πρωτοφανή και βίαιη επίθεση αμφισβήτησης από έναν υποχθόνιο ανορθολογισμό. Κι αυτό δεν είναι καλαμπούρι.

Ακόμη και στη γενέτειρα του «ορθού λόγου» Γαλλία έχουμε διαδηλώσεις δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων εναντίον των εμβολίων και του υγειονομικού πιστοποιητικού.

Μπορεί το ποσοστό εμβολιασμού να ξεπέρασε το 70% αλλά (όπως στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες) ο ρυθμός εμβολιασμού έχει επιβραδυνθεί όσο πλησιάζουμε τον σκληρό πυρήνα των αρνητών.

Ποιος είναι αυτός; Σύμφωνα με έρευνα της IPSOS-SOFRA οι κατηγορηματικοί αρνητές του εμβολίου είναι 7% ενώ άλλο ένα 3% βρίσκεται στο «μάλλον όχι» («Le Monde», 8/9).

Ενα 10% συνολικά.

Στην Ελλάδα ο Δ. Μαύρος (MRB) υπολογίζει αυτό που αποκαλεί «ιδεολογικοφοβικοανατρεπτικό αντί» στον εμβολιασμό σε 12%, το οποίο επιμερίζεται «ακροδεξιά» και «ακροαριστερά».

Υπάρχει ακόμη ένα 13% που λέει «θέλω αλλά φοβάμαι» κι ένα άλλο 13% που λέει «θα το κάνω αργότερα» (Παραπολιτικά FM, 6/9).

Το ποσοστό φυσικά είναι σε ύφεση σε σχέση με το 37,7% που δήλωνε «δεν θα κάνω το εμβόλιο» πριν ξεκινήσουν οι εμβολιασμοί (MRB, 26/11/20).

Ανάλογα στοιχεία καταγράφονται σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές χώρες. Πράγμα που σημαίνει ότι το ιδεολογικό «αντί» στα εμβόλια (ή στο κράτος ή στην κυβέρνηση ή στην επιστήμη…) κινείται στο επίπεδο του 10-15%.

Δεν είναι καθόλου αμελητέο αν συνυπολογίσουμε τον φανατισμό του, τη συνεχή μόχλευση από το νοσηρό Διαδίκτυο και την ανοχή ενός «χώρου δυσπιστίας».

Αν δεν κάνω λάθος, πρέπει να ανατρέξουμε σε αρρωστημένα φαινόμενα του πιο μακρινού παρελθόντος (από τον αντισημιτισμό έως τον χιλιασμό) για να εντοπίσουμε τόσο έκδηλη απήχηση των «ανορθολογικών ριζών» του δυτικού πολιτισμού.

Η πανδημία αποδείχτηκε ένα πρόσφορο πεδίο.

Και σε αυτό νομίζω ότι αξίζει να επισυνάψω μια παρατήρηση του κορυφαίου κοινωνιολόγου Πιέρ Ροζανβαλόν.

Ο Ροζανβαλόν μιλάει για ένα «νέα κοινωνικό δεδομένο» στο οποίο ενυπάρχει η «αποδόμηση της αυθεντίας» και της οποίας ένα από τα χαρακτηριστικά είναι η αμφισβήτηση της επιστήμης.

Ετσι, το προφανές της γνώσης έχει υποβαθμιστεί ενώ αντιθέτως καλλιεργείται η αντίληψη ότι «η γνώση διαπερνιέται από μια διαμάχη κι έχει καταστεί βασικό πεδίο κοινωνικής σύγκρουσης».

Χωρίς κοινά αποδεκτή επιστημονική βάση, «το συγκρουσιακό εκφράζεται (πλέον) σε ένα νέο πεδίο, αυτό των συγκινήσεων» («L’ Obs», 28/8).

Με άλλα λόγια, το εμβόλιο δεν αποτελεί πλέον ιατρικό δεδομένο αλλά κοινωνικό επίμαχο. Κι η ιατρική μετατρέπεται σε βεντέτα στα Σφακιά.

Από εδώ, ο Παστέρ. Από εκεί, ο Πολάκης.

Αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι ο ανορθολογισμός αποτελεί σχέδιο. Στην πραγματικότητα αποτελεί στράτευμα. Απλώς όταν υπάρχει στράτευμα θα βρεθούν κι οι υποψήφιοι στρατηγοί για να το διευθύνουν.

Με αυτό το μάτι πρέπει να δούμε ένα κομμάτι της λαϊκής ή άκρας Δεξιάς κι ένα κομμάτι της αντισυμβατικής ή παλικαράδικης Αριστεράς που κλείνουν το μάτι στους αντιεμβολιαστές.

Δεν τους νοιάζουν τα εμβόλια. Δεν τους νοιάζουν τα (αμφιλεγόμενα) δικαιώματα των αρνητών. Για στρατό ψάχνουν.

Αλλοι είναι απλώς επιτήδειοι που αναζητούν δημοσιότητα (πόσα εγκλήματα έχουν γίνει στο όνομά της;) ή να βγάλουν κανένα φράγκο.

Και λοιπόν; Θα με ρωτήσετε.

Τι αλλάζει ως προς το αποτέλεσμα; Τι μας νοιάζει αν χαϊδεύουν αφτιά ή αν ανέχονται τους παλαβούς όχι επειδή τους αγαπούν ή επειδή συμφωνούν μαζί τους αλλά επειδή τους ορέγονται;

Για μένα μια απάντηση είναι εξαιρετικά απλή. Δεν μας νοιάζει. Κι ούτε έχουμε καμία υποχρέωση ανοχής ή προστασίας όσων αμφισβητούν τις θεμελιώδεις αρχές του πολιτισμού μας.

Διότι ο δυτικός πολιτισμός γεννήθηκε όταν η επιστήμη διαχωρίστηκε από τη θρησκεία. Οταν δηλαδή η επιφοίτηση και η πίστη έπαψαν να θεωρούνται επαρκείς κι αδιαμφισβήτητες παραδοχές.

Με βάση αυτό τον διαχωρισμό, ο Αμβρόσιος με το μπουκαλάκι του αγιασμού και ο Πολάκης με τις ιατρικές μπούρδες βρίσκονται στην ίδια πλευρά. Την απέναντι.

Μόνο που στην προκειμένη περίπτωση και στο μέσο μιας πολύνεκρης πανδημίας δεν κάνουμε φιλοσοφική συζήτηση για τον Διαφωτισμό, ούτε ημερίδα για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Παρεμπιπτόντως, ούτε κυβέρνηση βγάζουμε, ούτε κοινωνικό σύστημα διαλέγουμε – το σημειώνω διότι διάβασα διάφορες παρλαπίπες για «νεοφιλελεύθερη διαχείριση της πανδημίας»…

Με τον Μητσοτάκη και καπιταλισμό μάς βρήκε ο κορωνοϊός, με Μητσοτάκη και καπιταλισμό θα μας αφήσει.

Τι κάνουμε; Προσπαθούμε απλώς (ή κυρίως…) να προστατεύσουμε το κοινωνικό σύνολο από την πανδημία, ενδεχομένως κι από τους κερδοσκόπους της.

Με άλλα λόγια, σε συνθήκες υγειονομικής κανονικότητας ίσως το καλαμπουρίζαμε με τους διάφορους ανισόρροπους, όπως το καλαμπουρίζουμε για τους εξωγήινους που ζουν ανάμεσά μας ή τις συνωμοσίες της Λέσχης Μπίλντερμπεργκ.

Αλλά δεν έχουμε υγειονομική κανονικότητα και συνεπώς δεν χωρούν καλαμπούρια.

Γι’ αυτό (και κατά την προσφιλή θεωρία μου) καλό το ευχέλαιο αλλά να πάρουμε και καμιά γάτα.