«Μαζί τα κάψαμε»

Οσο κι αν είναι δύσκολο, ας επιχειρήσουμε να ξεχάσουμε για λίγο το φιάσκο της υπόθεσης Αποστολάκη, που σημάδεψε τον ανασχηματισμό. Και ας υποθέσουμε ότι όλα αυτά τα θλιβερά ευτράπελα δεν είχαν συμβεί. Οτι ο απόστρατος ναύαρχος είχε ορκιστεί κανονικά. Τώρα ας υποθέσουμε ότι ερχόταν και πάλι μία ημέρα που η χώρα βρισκόταν εκ νέου αντιμέτωπη με μεγάλες πυρκαγιές. Εδώ λοιπόν ανακύπτουν δύο ερωτήματα: η συναίνεση θα είχε σβήσει αποτελεσματικά τις πυρκαγιές; Θα είχε επιτευχθεί κάτι διαφορετικό επειδή ο πολιτικός επικεφαλής θα είχε τις ευλογίες όλων; Δηλαδή οι προηγηθείσες τραγωδίες οφείλονται στην έλλειψη συναίνεσης; Αυτή κατέκαψε ένα εκατομμύριο στρέμματα δασών και τόσα σπίτια, ή, χειρότερα, τόσους ανθρώπους παλιότερα στο Μάτι; Αν υπήρχε συναίνεση θα είχαν σωθεί; Το δεύτερο ερώτημα: αν και επί Αποστολάκη ζούσαμε τραγωδίες, τι θα γινόταν; Θα έλεγε η κοινή γνώμη «ε καλά, δεν πειράζει, αφού κάηκαν με… συναίνεση, όλα εντάξει»; Τα ερωτήματα είναι ρητορικά. Δεν χρήζουν απάντησης. Απλώς καθιστούν προφανές ότι όλα αυτά που έγιναν δεν έχουν να κάνουν με την ουσία του προβλήματος, αλλά με τη διαχείριση των ευθυνών οψέποτε ξαναπροκύψουν. Από πλευράς ουσίας, όλη η ιδέα που συνδέει έτσι την αντιμετώπιση καταστροφών με την πολιτική συναίνεση είναι μία συζήτηση περί όνου σκιάς. Δεν έχει πραγματικό αντικείμενο, πλην της προσπάθειας να καλυφθούν πίσω από αυτή ευθύνες για επόμενες καταστροφές, με φύλλο συκής κάτι σαν «μαζί τα κάψαμε», για να παραλλαχθεί η γνωστή ρήση Πάγκαλου. Είναι σαν η κυβέρνηση να θεωρεί περίπου δεδομένο ότι θα ξανακαούν και να ξέρει ότι θα μπορεί να κουνάει κι αυτή το δάχτυλο.

Το να αντιμετωπίζεις τις καταστροφές δεν είναι αντικείμενο συναίνεσης: είναι αυτονόητη υποχρέωση κάθε κυβέρνησης. Δεν απαιτείται συναίνεση, αλλά οργάνωση σε πολλά επίπεδα για να έχεις την ελπίδα ότι θα τα καταφέρεις. Ουδεμία σχέση έχει με το αν ο πολιτικός επικεφαλής έχει τις ευλογίες όλων των κομμάτων. Και αυτές δεν θα διασώσουν μια κυβέρνηση αν αποτύχει να το πράξει. Δυστυχώς, όλα αυτά είναι απλώς τακτικισμοί που δείχνουν ότι δεν έχουμε πάρει το πρόβλημα όσο σοβαρά θα έπρεπε. Αν θέλει η κυβέρνηση να πείσει ότι κάνει ό,τι μπορεί δεν της χρειάζεται κανένας Αποστολάκης. Της χρειάζονται άνθρωποι που ξέρουν πώς γίνεται αυτή η δουλειά, κάποιοι που έχουν συγκεκριμένη κατάρτιση και πείρα επί του πεδίου. Ανθρωποι που θα σχεδιάσουν έναν καλύτερο μηχανισμό, σοβαροί πόροι που θα στηρίξουν έναν επίσης σοβαρό συνολικό ανασχεδιασμό πολιτικής προστασίας και άνθρωποι που θα είναι σε θέση να τον εκτελέσουν τόσο προληπτικά, όσο και κατασταλτικά. Οχι πολιτικές περσόνες που θα εξυπηρετούν μια προσέγγιση του προβλήματος με λογική πολιτικών υπολογισμών. Τα ίδια ακριβώς ισχύουν και για τα ζητήματα της κλιματικής αλλαγής.

Το πρόβλημα της κυβέρνησης δεν είναι να μπορεί να πει μετά «μαζί τα κάψαμε». Το πρόβλημα είναι να μην καούν ξανά, τουλάχιστον με τέτοιο τρόπο σε τέτοια έκταση. Και ως προς αυτό, ούτε ο συγκεκριμένος Αποστολάκης, ούτε κανείς άλλος Αποστολάκης έχει κάτι να προσφέρει. Ειδικά ο συγκεκριμένος παρά λίγο… «ταγός» της συναίνεσης. Καλά, πώς καν το σκέφτηκαν, για τον άνθρωπο που ως Α/ΓΕΕΘΑ είχε δηλώσει ότι θα… ισοπέδωνε ελληνικό έδαφος αν το προσέβαλαν οι Τούρκοι; Ποιος είχε τη λαμπρή αυτή ιδέα; Με ποιο σκεπτικό; Οτι θα τους έβαζε πλάτη ο Τσίπρας; Ή ότι θα τον εγκλώβιζαν; Εκτός του ότι είναι αμφότερα αφελή σενάρια, δείχνουν και πού είχαν το μυαλό τους στο Μέγαρο Μαξίμου.

Ο ανασχηματισμός εξελίχθηκε σε κάτι σαν κροτίδα από αυτές που κρατούν κάποιοι το Πάσχα και τους σκάνε τελικά στα χέρια. Αυτό θα είχε αποφευχθεί αν στόχος του ανασχηματισμού ήταν η ουσία του προβλήματος και όχι οι εντυπώσεις. Η κυβέρνηση έπεσε θύμα της ανησυχίας για την εικόνα της. Και, πιθανώς, μιας βαθύτερης αβεβαιότητας για τις δυνατότητές της. Ετσι κατέληξε στον Αποστολάκη. Και από εκεί στο φιάσκο. Τουλάχιστον ας το κατανοήσει. Και ας επικεντρωθεί στην ουσία. Και δεν είναι μόνον το πρόσωπο. Είναι με τι σχεδιασμούς και εργαλεία θα εξοπλιστεί ο αναγκαίος μηχανισμός. Αν το κάνει, ίσως βγει τελικά κάτι καλό απ’ όλα αυτά τα πρωτοφανή θλιβερά με τα οποία δεν αξίζει καν να ασχοληθεί κανείς.