Περιμένοντας την κυβέρνηση των Ταλιμπάν

Η νέα κυβέρνηση του Αφγανιστάν δημιουργείται ενώ το χάος βαθαίνει στη χώρα, η οποία βρίσκεται στα πρόθυρα της οικονομικής κατάρρευσης, περίπου δύο εβδομάδες αφότου οι Ταλιμπάν πήραν την εξουσία. Η σύνθεση της κυβέρνησης αναμένεται να παρουσιαστεί σήμερα το πρωί, μετά την προσευχή της Παρασκευής και ενώ ήδη έχουν γίνει οι ανάλογες προετοιμασίες στο προεδρικό μέγαρο της Καμπούλ. Εξουσία πάνω από την κυβέρνηση θα έχει ο ανώτατος ηγέτης των Ταλιμπάν Χαϊμπατουλάχ Ακουντζάντα και κάτω από αυτόν θα οριστεί ένας πρόεδρος.

ΗΠΑ, Ευρωπαϊκή Ενωση και άλλες χώρες αμφιβάλλουν πολύ για το εάν οι Ταλιμπάν θα υλοποιήσουν τις υποσχέσεις τους για πιο ήπια διακυβέρνηση σε σύγκριση με την περίοδο 1996-2001, όταν και πάλι βρίσκονταν στην εξουσία. Τότε είχαν εφαρμόσει μια ακραία μορφή του ισλαμικού νόμου, της σαρίας, όμως τώρα επιζητώντας τη διεθνή αναγνώριση (και τα κεφάλαια που πιθανώς να τη συνοδεύσουν) οι Ταλιμπάν υπόσχονται μεταρρυθμίσεις.

«Δεν θα πάρουμε τοις μετρητοίς τα λόγια τους, θα τους κρίνουμε βάσει των πράξεών τους», τόνισε η υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Βικτόρια Νιούλαντ. Η ΕΕ ανακοίνωσε ότι δεν θα αναγνωρίσει την κυβέρνηση των Ταλιμπάν εάν δεν σχηματίσουν μια περιεκτική κυβέρνηση, εάν δεν αποδείξουν ότι σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και εάν δεν προσφέρουν ανεμπόδιστη πρόσβαση σε μέλη ανθρωπιστικών οργανώσεων.

Το μέγα ερώτημα όμως είναι εάν θα μπορέσουν οι Ταλιμπάν να οδηγήσουν σε ανάκαμψη την κατεστραμμένη οικονομία του Αφγανιστάν. Εν μέσω της χειρότερης ξηρασίας εδώ και δεκαετίες και την κατάρρευση της ασφάλειας, η οικονομία της χώρας προσπαθεί να ορθοποδήσει εδώ και χρόνια. Το κόστος των βασικών αγαθών, όπως τρόφιμα και πετρέλαιο, αυξάνεται σχεδόν καθημερινά, ενώ οι ουρές έξω από τις τράπεζες είναι τεράστιες, παρότι έχει επιβληθεί περιορισμός στις αναλήψεις.

Η αφγανική οικονομία βασίζεται στους ξένους δωρητές, οι οποίοι τώρα έχουν σταματήσει την αποστολή κεφαλαίων περιμένοντας να δουν τους Ταλιμπάν στην πράξη. Ανω του 42% του ΑΕΠ της χώρας προέρχεται από ξένη βοήθεια και αναπτυξιακά προγράμματα. Ολα αυτά τώρα έχουν παγώσει από τους διεθνείς οργανισμούς. Οπως έχουν παγώσει και τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας που βρίσκονται σε αμερικανικές τράπεζες. Οι Ταλιμπάν δείχνουν να έχουν κατανοήσει ότι αποτελεσματική διακυβέρνηση θα σημαίνει να παρέχουν τα βασικά αγαθά στους πολίτες καθώς και ελπίδα για το μέλλον της χώρας, όπου η μέση ηλικία των πολιτών είναι τα 18 έτη. Βάσει των δηλώσεων ηγετικών στελεχών των Ταλιμπάν, οι αναλυτές θεωρούν πως η οργάνωση σκοπεύει σε κάποιο βαθμό να ενσωματωθεί στη διεθνή οικονομία και να προσπαθήσει να αποκτήσει και πάλι πρόσβαση σε ξένη βοήθεια και αναπτυξιακά κεφάλαια.  Υπάρχουν ήδη ενδείξεις για άνοιγα προς τους διεθνείς οργανισμούς. Πριν από 20 χρόνια οι Ταλιμπάν στηρίζονταν στα δικά τους μέσα, δεν ζητούσαν ξένη βοήθεια. Ομως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατόρθωσε να στείλει αεροπορικώς προμήθειες από το Κατάρ χρησιμοποιώντας τις πακιστανικές αερογραμμές. Αρα πλέον δεν αποκλείουν να δεχθούν βοήθεια. Απλά θα πρέπει να γίνεται με έναν πολύ δύσκολο και περίπλοκο τρόπο.

Η κατάσταση της οικονομίας ίσως δώσει στη Δύση τη δυνατότητα να ασκήσει κάποιες πιέσεις σε ουσιώδη θέματα, εάν συνδέσει το ξεπάγωμα των κεφαλαίων με πρόοδο στα ανθρώπινα δικαιώματα ή απαγόρευση να λειτουργήσουν στη χώρα άλλες τζιχαντιστικές ομάδες. Ομως, τελικά, εκείνοι που αγωνιούν περισσότερο για το μέλλον της οικονομίας, μια και είναι αυτοί που πλήττονται περισσότερο, είναι οι αφγανοί πολίτες.