Υστατο «χαίρε» από τη δεύτερη πατρίδα του

«Μίκης Θεοδωράκης: μια ζωή μουσικής και πολιτικού αγώνα» (France 24), «Πέθανε ο έλληνας συνθέτης Μίκης Θεοδωράκης» («Libération»), «Θάνατος του έλληνα συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη, συμβόλου της αντίστασης» («L’ Obs»), «Πέθανε ο Μίκης Θεοδωράκης, ο συνθέτης του αξέχαστου θέματος του “Αλέξη Ζορμπά”» («Le Figaro»), «Ο Μίκης Θεοδωράκης, ο συνθέτης και σύμβολο της αντίστασης στη δικτατορία των συνταγματαρχών στην Ελλάδα, απεβίωσε» («Le Monde»)… Η Γαλλία, δεύτερη πατρίδα του Μίκη Θεοδωράκη, ο τόπος όπου σπούδασε τη δεκαετία του 1950 και κατέφυγε επί δικτατορίας το 1970, δεν θα μπορούσε να μην αποτίσει φόρο τιμής «στο σύμβολο της αντίστασης στην Ελλάδα διαμέσου όλων των εποχών», «τον διασημότερο έλληνα μουσικοσυνθέτη», τον άνθρωπο «που εξερεύνησε με πάθος τους μεγάλους μύθους του ελληνικού πολιτισμού και της σύγχρονης ιστορίας, παντρεύοντάς τους με μαεστρία με την τέχνη του».

Από την αριστερή «Libération» μέχρι τη δεξιά «Le Figaro», όλος ο γαλλικός Τύπος έκανε χθες εκτενή αναφορά στον βίο και την πολιτεία του Μίκη Θεοδωράκη, από τη Χίο όπου γεννήθηκε στις 29 Ιουλίου του 1925 μέχρι τον θάνατό του στην Αθήνα 96 χρόνια αργότερα, από τα μαθήματα των Εζέν Μπιγκό και Ολιβιέ Μεσιέν που παρακολούθησε νέος στο Ωδείο του Παρισιού και τη μαγική συνεργασία του με τον χιλιανό ποιητή Πάμπλο Νερούδα μέχρι τη μάχη που έδωσε από τη γαλλική πρωτεύουσα – και πραγματοποιώντας διεθνή περιοδεία – κατά της χούντας των συνταγματαρχών.

«Ηταν ένα από αυτά τα θρυλικά δημόσια πρόσωπα για τα οποία η πολιτική στράτευση είναι αδιαχώριστη από την καλλιτεχνική δημιουργία» έγραψε στη «Le Monde» ο Πατρίκ Λαμπές. «Συνθέτης της μουσικής επένδυσης της ταινίας “Αλέξης Ζορμπάς” (σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη, κυκλοφόρησε το 1964) που κατέστησε λαοφιλή τον χορό συρτάκι (εφευρέθηκε για τις ανάγκες της ταινίας), ο Μίκης Θεοδωράκης, σύμβολο της αντίστασης κατά της δικτατορίας, εμβληματική προσωπικότητα της ελληνικής πολιτικής ζωής, αφήνει πίσω του ένα πυκνό έργο και την ανάμνηση ενός ανθρώπου όρθιου, στρατευμένου στην Αριστερά, εξεγερμένου και αντιστεκόμενου μέχρι το τέλος της ζωής του».

Ιταλία

Εσβησε μια «καθαρή και αντάρτικη ψυχή»

«Ο Μίκης Θεοδωράκης, ο σπουδαιότερος σύγχρονος έλληνας συνθέτης, πέθανε στην Αθήνα σε ηλικία 96 χρόνων. Ο Θεοδωράκης εκπροσωπούσε με τον καλύτερο τρόπο την ψυχή της χώρας του, την κουλτούρα της, την παράδοσή της και ταυτόχρονα τον σύγχρονο χαρακτήρα της, οικοδομώντας ένα μουσικό σύμπαν ραφινάτης ομορφιάς και ποίησης, με βαθιές ρίζες στην πραγματικότητα. Το ευρύ κοινό τον γνωρίζει πάνω από όλα χάρη στη μουσική του “Αλέξη Ζορμπά”, της ταινίας του Μιχάλη Κακογιάννη του 1964, αλλά το μουσικό του έργο, η μουσική που έγραψε για ταινίες και όπερες, τα ποιήματα που μελοποίησε, είναι πολύ μεγαλύτερο, πλουσιότερο και σημαντικό»: με αυτόν τον τρόπο αποχαιρέτησε μέσω της ιταλικής εφημερίδας «La Repubblica» τον Μίκη Θεοδωράκη ο Ερνέστο Ασάντε, χωρίς να παραλείψει να θυμίσει και την επιτυχία που γνώρισαν τα τραγούδια του στην Ιταλία, χάρη σε ερμηνευτές όπως η Μίλβα, η Εντμόντα Αλντίνι και η Ιβα Τζανίκι.

«Το έργο του Θεοδωράκη είναι τεράστιο και πολύ πλούσιο, φτιαγμένο από τραγούδια που καταφέρνουν να συνδυάζουν το μάξιμουμ της κουλτούρας και το μάξιμουμ της δημοτικότητας, συνθέσεις που αναμειγνύουν την παράδοση και το μέλλον, τη στράτευση και το συναίσθημα, την όπερα και την αβανγκάρντ, αξέχαστα soundtracks και στρατευμένα τραγούδια που τον κατέστησαν μία από τις σπουδαιότερες προσωπικότητες στην ιστορία του 20ού αιώνα και της εποχής μας» κατέληξε.

Περιπλανώμενος. Αποχαιρετώντας μια «καθαρή και αντάρτικη ψυχή», η ιταλική «Corriere della Sera» επέλεξε από την πλευρά της να αναδημοσιεύσει μια συνέντευξη που είχε παραχωρήσει στην εφημερίδα και στον Μάριο Τσέρβι ο Μίκης Θεοδωράκης στις 19 Απριλίου του 1972, λίγο πριν από μια παράστασή του στο Teatro Lirico του Μιλάνου. «Η οικογένειά μου ζει στο Παρίσι. Αλλά εγώ… εγώ είμαι ένας περιπλανώμενος, όπως βλέπετε» είπε στον δημοσιογράφο ο σπουδαίος έλληνας μουσικοσυνθέτης, που ζούσε τότε, επί δικτατορίας, εξόριστος στη γαλλική πρωτεύουσα και είχε μόλις αποχωρήσει από το ΚΚΕ – αν και όπως επισήμανε, παρέμενε «μαρξιστής και επαναστάτης». «Αλίμονο αν παραδινόμουν στη νοσταλγία, αλίμονο αν λυπόμουν τον εαυτό μου επειδή δεν βλέπω τον πατέρα μου, τη μητέρα μου, τον αδελφό μου που παρέμειναν εκεί» είπε στον Τσέρβι όταν αυτός τον ρώτησε αν του λείπουν η Πλάκα και το Τουρκολίμανο. «Είμαι πολιτικός όπως είμαι και καλλιτέχνης. Και ως πολιτικός δηλώνω πως δεν θα επιστρέψω ποτέ στην Ελλάδα, νόμιμα, όσο βρίσκονται στην εξουσία οι συνταγματάρχες και πως θα σπεύσω εκεί, παράνομα, την ημέρα που θα ξεσπάσει μια λαϊκή εξέγερση». Στην ίδια συνέντευξη, ο Μίκης Θεοδωράκης εκφράζει την πεποίθηση πως η «σταθερότητα της κυβέρνησης των συνταγματαρχών είναι περισσότερο φαινομενική παρά πραγματική», πως είναι αδύνατη «μια ανώδυνη μετάβαση, αυτή η διάσημη γέφυρα από τη δικτατορία σε μια νέα μορφή δημοκρατίας» και πως «το καθεστώς μπορεί να εκδιωχθεί μόνο με λαϊκή δράση».