Ο άνθρωπος που γέμιζε τα γήπεδα…

Τη δεκαετία του ’70, θυμάμαι να μιλάνε για τον Μίκη Θεοδωράκη και να τον αναφέρουν ως «τον άνθρωπο που γέμιζε τα στάδια». Χωρίς τον φόβο του χωροφύλακα η Ελλάδα έτρεχε όντως στις συναυλίες του: οι πιο μεγάλες έγιναν σε γήπεδα που προηγουμένως δεν είχε γεμίσει κανείς – μεγαλειώδεις θεωρούνται δυο που έδωσε στο Στάδιο Καραϊσκάκη μετά την πτώση της χούντας και την επιστροφή του. Η επιλογή του γηπέδου δεν ήταν φυσικά τυχαία: το γήπεδο ήταν μεγάλο και ο ίδιος αγαπούσε τον Ολυμπιακό από μικρός. «Δέκα χρόνων παιδάκι, το 1935, στο Αργοστόλι της Κεφαλονιάς όπου ζούσα τότε, είδα στην εφημερίδα φωτογραφία του Ολυμπιακού με τους πέντε αδελφούς Ανδριανόπουλους και τους Βάζο, Συμεωνίδη και άλλους, που φορούσαν την κόκκινη φανέλα. Από τότε έγινα Ολυμπιακός», είχε πει σε μια συνέντευξή του το 1980 στην εφημερίδα «Φως των Σπορ». Την αγάπη του για τον Ολυμπιακό την υπενθύμιζε σε κάθε ευκαιρία. «Ο Ολυμπιακός του Μπούκοβι» θα πει στην ίδια συνέντευξη «ήταν η καλύτερη ελληνική ομάδα». Καμάρωνε για τον Ολυμπιακό – «άλλαξα κόμμα και πολλοί για αυτό με κατηγορούν, αλλά στον Ολυμπιακό έμεινα παντοτινά πιστός» του άρεσε να λέει. Αλλά κι ο Ολυμπιακός καμάρωνε για αυτόν. Πριν από έξι χρόνια, η γιορτή της κατάκτησης του 42ου πρωταθλήματος ήταν όλη αφιερωμένη σε αυτόν. Η μουσική του δόνησε το Καραϊσκάκη ξανά. Κι ο ίδιος βούρκωσε.

Τον Δεκέμβριο του 2003 είχε διοργανωθεί από το υφυπουργείο Αθλητισμού μια βραδιά προς τιμήν του: τότε ήταν υφυπουργός ο Γιώργος Λιάνης που τον λατρύει και που του είχε ζητήσει να γράψει τον «ύμνο της εθνικής ομάδας» – ένα μελωδικό εμβατήριο που θα ακουγόταν πριν από την έναρξη των παιχνιδιών της και μετά την ανάκρουση του Εθνικού Υμνου. Ο Μίκης το έκανε όλο χαρά και στη γιορτή εκείνη έλαμπε. Οι δεκάδες παλαίμαχοι ποδοσφαιριστές που παρευρέθησαν στην εκδήλωση (όλων των ηλικιών…) φωτογραφήθηκαν μαζί του, αλλά πιο πολύ και από αυτούς χαιρόταν για αυτές τις φωτογραφίες ο ίδιος. «Οταν ήμουν μικρός είχα συναντήσει τον Βάζο σε μια ταβέρνα της Κοκκινιάς. Είχα κατασυγκινηθεί. Νομίζω πως ακόμα κι αν συναντούσα τον Μπετόβεν θα ‘χα συγκινηθεί λιγότερο» έχει πει. Ο «Υμνος της Εθνικής» ακούστηκε μόνο σε ένα παιχνίδι της ομάδας στη Λεωφόρο, αλλά είχε φέρει γούρι. Η ομάδα του Οτο Ρεχάγκελ σε αυτό το παιχνίδι κέρδισε την Ιρλανδία με 1-0, προκρίθηκε στα τελικά του Euro, πήγε στην Πορτογαλία και γύρισε τροπαιούχα. «Είναι μια ωραία ομάδα αυτή, έχει ενέργεια» είχε πει ο Μίκης στον Λιάνη εκείνο το βράδυ.

Η λέξη «ενέργεια» ήταν από τις αγαπημένες του. Αυτή την ενέργεια αναζητούσε (και δημιουργούσε) και στα γήπεδα, που γέμιζε. «Μου αρέσουν οι συναυλίες στα γήπεδα πιο πολύ από τις θεατρικές παραστάσεις. Κάποιοι λένε ότι μια μουσική παράσταση σε γήπεδο είναι αταίριαστη – διαφωνώ, πάντα διαφωνούσα» λέει σε μια συνέντευξή του το 1975. «Στο γήπεδο νιώθεις την αναπνοή, την προσοχή, τη λατρεία του κόσμου για τη μουσική. Το γήπεδο αποκτά ενέργεια από τον ιδρώτα των παικτών, αλλά και από το πάθος των οπαδών στην εξέδρα: αυτή την ενέργεια πρέπει να την αναδείξεις. Η μουσική έρχεται να δώσει στο γήπεδο μια διάσταση μαγική εν μέσω ενεργειακής καταιγίδας. Εχετε ακούσει την έκφραση «τραγουδάει το γήπεδο»; Είναι λανθασμένη και συγχρόνως ολόσωστη. Διότι στο γήπεδο δεν τραγουδάνε μόνο οι άνθρωποι, έχει συμμετοχή στο δρώμενο κι αυτό. Καθορίζει την ένταση, ολοκληρώνει τη διαδικασία» έλεγε μετά τις μεγάλες συναυλίες στο Καραϊσκάκη. Τα γήπεδα τα γέμιζε πάντα. Κι ενοχλούσε πολλούς που τα έβλεπαν να απογειώνονται μαζί του στον ουρανό της μουσικής του. Τόσο ώστε η δικτατορία έκλεισε κάποτε το γήπεδο του Εργοτέλη καταδικάζοντας την ομάδα του Ηρακλείου σε αφανισμό μόνο και μόνο γιατί το γήπεδό της το γέμισε ο Μίκης.

Η μουσική του Θεοδωράκη με τη δωρική της μεγαλοπρέπεια υπήρξε πρωταγωνίστρια σε δυο τελετές Ολυμπιακών Αγώνων. Πολλοί θυμούνται πως η δική του μουσική χρησιμοποιήθηκε στην τελετή έναρξης και στην τελετή λήξη των Αγώνων της Αθήνας το 2004. Η είσοδος της Ολυμπιακής Σημαίας που μεταφέρονταν από οκτώ έλληνες αθλητές συνοδεύτηκε από ένα απόσπασμα από το τραγούδι του «Νεκρού Αδελφού». Η τελετή λήξης ολοκληρώθηκε με τον χορό του Ζορμπά, που θα μπορούσε να είναι και Εθνικός μας Υμνος. Ο Θεοδωράκης δεν ήταν στο γήπεδο κι αυτό υπήρξε ένα από τα μεγάλα του παράπονα: στις 4 Αυγούστου του 2004 είχε εισαχθεί στον Ευαγγελισμό εξαιτίας μιας καλοκαιρινής περιπέτειας υγείας. «Το πέρασε μαράζι» μου έλεγε ένας από τους καλύτερους φίλους του. «Αγαπούσε πολύ τους αθλητές – έλεγε τον Πύρρο Δήμα «παλίκαρο». Κι όταν συναντιόταν με κάποιους ένιωθε μια παράξενη υποχρέωση να σηκωθεί και να τους χαιρετήσει, σαν κάτι να τους χρωστούσε»!

Το Canto Olympico της Βαρκελώνης
Αν όλοι θυμούνται τη μουσική του να πρωταγωνιστεί στην Αθήνα, λίγοι θυμούνται την πρώτη του παρουσία σε τελετή έναρξης Ολυμπιακών Αγώνων. Το καλοκαίρι του 1992 ο Μίκης Θεοδωράκης παρουσιάζει το έργο του Canto Olympico στη Βαρκελώνη. Είναι μια παραγγελία της Διεθνούς Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Βαρκελώνης, όπως επίσης και το «Hellenisme»: και τα δυο χρησιμοποιήθηκαν στην τελετή έναρξης εκείνων των Αγώνων την ώρα της εισόδου της ολυμπιακής σημαίας και της ολυμπιακής φλόγας. Μέχρι το άναμμα του βωμού ο Μίκης Θεοδωράκης διευθύνει τη συμφωνική ορχήστρα και η Αγνή Μπάλτσα τραγουδά. Ελαμπε ο Μίκης πάλι σε ένα στάδιο γεμάτο. Νιώθοντας, εκεί στη Βαρκελώνη στο κέντρο του κόσμου, στη φυσική του θέση δηλαδή…