Capital controls και οικονομική απελπισία

Με τον σχηματισμό της πρώτης τους κυβέρνησης (μη εκλεγμένης ασφαλώς) μετά το 2001 ασχολούνται οι Ταλιμπάν. Ο βαθμός πολιτικής νομιμοποίησής της και κυρίως ο βαθμός και ο ρυθμός (επαν)ένταξης του Αφγανιστάν στη διεθνή κοινότητα θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο για την επιβίωση της οικονομίας της χώρας αλλά και των πολιτών της. Διότι πολλές ανθρωπιστικές οργανώσεις έχουν προειδοποιήσει ήδη από την επομένη της κατάληψης της χώρας από τους Ταλιμπάν ότι επίκειται μια οικονομική καταστροφή. Οχι μόνο λόγω των πολιτικών εξελίξεων αλλά και λόγω της μακράς ξηρασίας που απειλεί να δημιουργήσει μείζον επισιτιστικό πρόβλημα στον πληθυσμό.

Την Τρίτη ο οίκος αξιολογήσεων Fitch προέβλεψε κατάρρευση της αφγανικής οικονομίας με συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά 9,7% φέτος και κατά 5,2% το 2022. Και ο διαφυγών στο εξωτερικό πρώην κεντρικός τραπεζίτης Αϊμάλ Αχμαντί προειδοποίησε για τον κίνδυνο κατάρρευσης του νομίσματος, εκτίναξης του πληθωρισμού και προέβλεψε ελέγχους στη ροή των κεφαλαίων από τους Ταλιμπάν. Ανοικτό γράμμα διάβασε ο εξόριστος κεντρικός τραπεζίτης, καθώς ήδη το αφγάνι έχει σχετική συναλλακτική αξία ακόμα και στο εσωτερικό της χώρας, όπου πολλές συναλλαγές γίνονται με δολάρια ή ανταλλαγή αγαθών.

Οσο για τη νέα νομισματική και τραπεζική Αρχή που εγκατέστησαν οι Ταλιμπάν, άνοιξε μεν τις τράπεζες αλλά επέβαλε ανώτατο όριο αναλήψεων έως 200 δολάρια εβδομαδιαίως. Τεράστιες ουρές σχηματίζουν καθημερινά οι πολίτες έξω από τις τράπεζες στην Καμπούλ, καθώς πολλοί έχουν τραπεζικούς λογαριασμούς σε συνάλλαγμα, δεδομένου ότι η χώρα βρισκόταν επί σειρά ετών υπό αμερικανική διοίκηση. Να μιλά κανείς, βέβαια, για επιβολή capital controls από τους Ταλιμπάν είναι μάλλον αστείο, αφού η διεθνής κοινότητα έχει δεσμεύσει τα περίπου 10 δισ. δολάρια που διατηρεί η κεντρική τράπεζα της χώρας στο εξωτερικό και απαγορεύει την πρόσβαση της νέας, de facto διοίκησης της τράπεζας σε αυτά. Η διεθνής κοινότητα δηλαδή είναι εκείνη που (ευλόγως) έχει επιβάλει όχι έλεγχο, αλλά αποκλεισμό των Ταλιμπάν από τα περιουσιακά στοιχεία της χώρας στο εξωτερικό.

Με δεδομένο ότι το «πάγωμα» των αφγανικών περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό θα συνεχιστεί έως ότου δώσουν οι Ταλιμπάν πειστικά δείγματα περί του πολιτεύεσθαι (σεβασμός των ατομικών ελευθεριών, αμνηστία σε πολιτικούς αντιπάλους, πρόσβαση σε ανθρωπιστικές οργανώσεις κ.λπ.) και αν οι Ταλιμπάν τηρήσουν την υπόσχεσή τους ότι θα πάψει η χώρα να εξαρτάται από τις εξαγωγές οπίου, χάρη στις οποίες τα Ηνωμένα Εθνη υπολογίζουν ότι επιβιώνουν περί τα 30 εκατ. Αφγανοί της υπαίθρου, διεθνείς παρατηρητές σημειώνουν ότι η καθημαγμένη χώρα θα εξαρτάται για κάποιο χρονικό διάστημα από την ανθρωπιστική βοήθεια και σε μια επόμενη φάση από τις ξένες επενδύσεις. Οι οποίες είναι βέβαιο ότι θα εισρεύσουν και στο Αφγανιστάν, διότι το υψηλό ρίσκο υπόσχεται και υψηλές αποδόσεις.