Ναι, σε υπουργείο Πολιτικής Προστασίας

Ηδη ξοδεύτηκαν αρκετή δημοσιογραφική μελάνη και ραδιοτηλεοπτικός χρόνος σχετικά με την ίδρυση υπουργείου Πολιτικής Προστασίας και κυρίως για τα εμπλεκόμενα πρόσωπα στην τρέχουσα συγκυρία. Η ιδέα για την ίδρυση υπουργείου Πολιτικής Προστασίας δεν είναι νέα. Εχω από καιρό προτείνει δημόσια τη σύσταση τέτοιου υπουργείου (π.χ. «ΤΑ ΝΕΑ», 27-7-2018 και 12-2-2020, επίσης στη Βουλή, Ιανουάριος 2020, συζήτηση του νέου Νόμου 4662 περί Πολιτικής Προστασίας, όταν προσκλήθηκα ως ειδήμων στην αρμόδια επιτροπή). Το προτείνω σταθερά ως βασικό θεσμικό όπλο για την αναβάθμιση του κρίσιμου ρόλου της Πολιτικής Προστασίας. Οπως πρότεινα και άλλα θεσμικά μέτρα, π.χ. τη δημιουργία επιχειρησιακών κέντρων σε κάθε περιφέρεια της χώρας, ιδέα που ενσωματώθηκε στον Ν. 4662 αλλά δεν έγιναν ουσιαστικά βήματα υλοποίησης μέχρι τώρα. Συνεπώς, δεν μπορώ παρά να συμφωνώ με την ίδρυση υπουργείου Πολιτικής Προστασίας.

Διακρίνω, όμως, για μία ακόμη φορά μια τάση σχεδόν ταύτισης της Πολιτικής Προστασίας με το Πυροσβεστικό Σώμα. Αυτό είναι μεγάλο διαχρονικό λάθος. Η Πολιτική Προστασία αποτελεί συμπλοκή δράσεων διοίκησης, σχεδιασμού, πρόληψης, εκπαίδευσης, αξιοποίησης επιστημονικών και τεχνολογικών μέσων και εφαρμογών, άσκησης και εξάσκησης, εθελοντισμού και επιχειρησιακής εφαρμογής σε περιόδους κρίσεων. Η Πολιτική Προστασία καλείται να προστατέψει τη χώρα από κάθε φυσικό και τεχνολογικό κίνδυνο σε ειρηνική περίοδο (π.χ. πλημμύρες, σεισμούς, επιδημίες κ.λπ.) και όχι μόνο από τις δασικές πυρκαγιές. Η ταύτιση Πολιτικής Προστασίας και ΠΣ δεν αποδίδει. Η μέχρι τώρα επιλογή, ως γενικών γραμματέων Πολιτικής Προστασίας, στελεχών μόνο από σώματα στρατιωτικά ή ασφαλείας δεν έχει αποδώσει. Είναι λανθασμένη η αντίληψη πως η Πολιτική Προστασία αποτελεί σώμα ασφαλείας όπως τα υπόλοιπα. Ο τομέας της Πολιτικής Προστασίας έχει επιχειρησιακά σχέδια για κάθε τύπο κινδύνου. Η χώρα όμως χρειάζεται μακροπρόθεσμο πολιτικό σχέδιο για τη σταδιακή μεταρρύθμιση και αναβάθμιση της Πολιτικής Προστασίας. Και αυτό θα πρέπει να είναι ο κύριος στόχος του νέου υπουργείου Πολιτικής Προστασίας, όποτε κι αν τελικά συγκροτηθεί και λειτουργήσει. Αλλά για να επιτευχθεί ο στόχος θα απαιτηθούν δραστικές πρωτοβουλίες συμβατές με τις διεθνείς εμπειρίες εντός της ΕΕ και πέραν αυτής. Ως χώρα έχουμε μείνει πίσω.

Η ΕΕ ήδη με αποφάσεις της από το 2013 έχει αναγνωρίσει τον σημαντικό ρόλο της διαθεσιμότητας και χρήσης επιστημονικής γνώσης στον τομέα των καταστροφών και προχωρά συνεχώς σε νέες σχετικές πρωτοβουλίες. Για παράδειγμα, απαιτούνται οργανωμένες και μακροπρόθεσμες ενέργειες για 1) την παραγωγή τεχνογνωσίας προς υποστήριξη των δράσεων του ΠΣ, των ΟΤΑ και πολλών άλλων υπηρεσιών που καλούνται να οργανώσουν σενάρια κινδύνων, όπως προβλέπει ο Ν. 4662/2020, 2) την οργάνωση δράσεων ενημέρωσης, επιμόρφωσης και άσκησης, 3) την ενεργό ένταξη των εθελοντικών ομάδων στον μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας και πολλά άλλα. Το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας δεν καλείται να σβήσει τις φωτιές, αυτό θα το κάνουν το ΠΣ και οι άλλες υπηρεσίες. Το νέο υπουργείο καλείται να διαδραματίσει σημαντικό επιτελικό ρόλο για την κατάρτιση και υλοποίηση ενός μελετημένου μακροπρόθεσμου πολιτικού σχεδίου για την υποστήριξη όλου του συστήματος Πολιτικής Προστασίας της χώρας. Αν δεν πορευτούμε σε αυτή την κατεύθυνση, τότε μετά την επόμενη καταστροφή θα βρεθούμε και πάλι στο ίδιο σημείο. Τότε η χώρα θα είναι και πάλι χαμένη.

Ο δρ Γεράσιμος Παπαδόπουλος είναι σεισμολόγος, επιστημονικός συνεργάτης ΕΕ και UNESCO