Αλλαγές στα ΑΕΙ και αγορά εργασίας

Η συζήτηση για την αναδιάρθρωση της ανώτατης εκπαίδευσης της χώρας ξεκινάει σε περίοδο κατά την οποία τα εκπαιδευτικά συστήματα του κόσμου αναζητούν συνολικά τον βηματισμό τους, μετά από δυο χρόνια πανδημίας που άλλαξαν κατά πολύ τις μορφές της εκπαίδευσης. Είχαν προηγηθεί όμως πριν από αυτά, αρκετά χρόνια προβληματισμού σχετικά με τα αποτελέσματα της Τέταρτης Βιομηχανικής Επανάστασης.

Περισσότεροι από 100 εκατομμύρια εργαζόμενοι μόνο σε οκτώ χώρες ενδέχεται να χρειαστεί να αλλάξουν θέσεις εργασίας έως το 2030, σύμφωνα με τις διεθνείς εκθέσεις για την εξέλιξη της αγοράς εργασίας, ενώ ειδικά η πανδημία του κορωνοϊού και οι εξελίξεις στις οποίες οδήγησε παγκοσμίως φαίνεται να φέρνει 12% περισσότερους πολίτες (από τα αναμενόμενα ποσοστά πριν από την κρίση) να αλλάξουν επαγγέλματα μέχρι το τέλος της δεκαετίας.

Νέος παράγοντας στα παραπάνω δεδομένα είναι ο μετασχηματισμός της εργασίας σε τηλεργασία ή εξ αποστάσεως εργασία, κάτι που δημιουργεί επίσης νέα κριτήρια, αλλάζοντας την εικόνα πολλών επαγγελμάτων. Οπως αναφέρεται και σε μεγάλη έκθεση που δημοσίευσε πρόσφατα το Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ, η ζήτηση πλέον στις αγορές εργασίας των σύγχρονων κοινωνιών συνδυάζει δυο διαφορετικές ταυτότητες: Το «ψηφιακό» και το «ανθρώπινο».

Τεχνητή Νοημοσύνη. Ετσι, αντί για επτά αρχιτεκτονικές σχολές ή δεκάδες τμήματα με κοινά επιστημονικά αντικείμενα στην ανώτατη εκπαίδευση μιας χώρας όπως η δική μας, πλέον συζητείται η υιοθέτηση νέων επιστημονικών κατευθύνσεων. Κεντρική θέση εδώ κατέχουν οι Νέες Τεχνολογίες με την αναμενόμενη αύξηση τα επόμενα χρόνια των θέσεων διαχείρισης των λεγόμενων «μεγάλων δεδομένων» και της οικονομίας της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά και των ειδικών ασφάλειας στον κυβερνοχώρο καθώς και του cloud computing (παροχή δηλαδή υπηρεσιών υπολογιστών-διακομιστών, αποθηκευτικών χώρων, βάσεων δεδομένων, δικτύωσης, λογισμικού, αναλυτικών στοιχείων και πολλά άλλα μέσω του Διαδικτύου).

Από την άλλη πλευρά, όπως αναφέρεται στην ίδια έκθεση, εκτός από τους επιδημιολόγους και βιοεπιστήμονες που είναι επίσης από τα γρήγορα αναπτυσσόμενα επαγγέλματα, οι νέες αναδυόμενες θέσεις εργασίας συνδέονται πλέον και με την πιο ανθρώπινη διάσταση των νέων οικονομιών. Σε αυτόν τον τομέα μεγαλύτερη ζήτηση αναμένεται στις θέσεις εργασίας που αφορούν στις υπηρεσίες περίθαλψης των υγειονομικών συστημάτων. Οι άνθρωποι, άλλωστε, ζουν πλέον περισσότερο και μπορεί στη διάρκεια της ζωής τους να αντιμετωπίσουν νέες πανδημίες και φονικούς ιούς. Μάλιστα, όπως αναφέρουν οι έρευνες το 2039, ο αριθμός των ατόμων ηλικίας 75+ εκτιμάται ότι ενδέχεται να διπλασιαστεί, γεγονός που συνεπάγεται τεράστια ζήτηση για άτομα που εργάζονται στον τομέα φροντίδας.

«Πράσινη οικονομία». Παράλληλα, όμως, αναμένεται η δημιουργία πολλών θέσεων εργασίας στην «πράσινη οικονομία», καθώς και νέοι ρόλοι στα επαγγέλματα των μηχανικών (π.χ. μηχανικοί Ρομποτικής).

Η ανάλυση των δεδομένων της αγοράς εργασίας φέρνει τα επόμενα χρόνια και νέους ρόλους στο μάρκετινγκ των επιχειρήσεων και στις πωλήσεις, καθώς και νέα επαγγέλματα στην «πρώτη γραμμή» της ψυχικής μας υποστήριξης και του πολιτισμού.

Για όλα αυτά, τα εκπαιδευτικά συστήματα του κόσμου μελετούν πλέον προσεκτικά τις νέες δεξιότητες με τις οποίες πρέπει να εξοπλίσουν τους νέους πολίτες τους. Ετσι, τα επόμενα χρόνια, εκτιμάται ότι ένα 37% των «αναδυόμενων» επαγγελμάτων θα αφορά τις υπηρεσίας φροντίδας των πολιτών (υγειονομικών και κοινωνικών συστημάτων πρόνοιας), ένα 17% τις πωλήσεις και το μάρκετινγκ, ένα 16% τη διαχείριση των δεδομένων και τα νέα επαγγέλματα της πληροφορικής, ένα 12% τα νέα επαγγέλματα των μηχανικών και τις υπηρεσίες διαχείρισης της ψηφιακής αποθήκευσης (clouds) και ένα 8% τα επαγγέλματα σχετιζόμενα με τον πολιτισμό.

Σε κάθε περίπτωση, τα δεδομένα που διαμορφώνονται στις αγορές εργασίας του κόσμου αλλάζουν διαρκώς σε συνδυασμό με τις εξελισσόμενες ανάγκες που διαμορφώνονται από τις κοινωνίες και την κατεύθυνσή τους.