Με τον τρόπο του ΠΑΣΟΚ

Διαβάζω στο πρωτοσέλιδο της κομματικής εφημερίδας του ΣΥΡΙΖΑ, της «Αυγής», τη σύνοψη της πολιτικής του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης για τους εμβολιασμούς. «Ναι στον μαζικό εμβολιασμό και την ενίσχυση του ΕΣΥ. Οχι στην εγκληματική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη». Εντυπωσιάζομαι. Κυρίως επειδή η «εγκληματική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη» είναι «ναι στον μαζικό εμβολιασμό και την ενίσχυση του ΕΣΥ». Μοναδική διαφορά, ότι σήμερα η ενίσχυση του ΕΣΥ δεν είναι συνυφασμένη με τον μαζικό εμβολιασμό. Δεν έχει καν νόημα η συσχέτισή του – κι αυτό φαίνεται αν διαβάσει κανείς την αναλυτική ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ.

Οσο προχωράμε στον χειμώνα, μένω με την εντύπωση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ μιμείται τις πολιτικές του παλαιού, κραταιού ΠΑΣΟΚ, του παπανδρεϊκού λαϊκισμού (όπως τον είχε αναλύσει το 1991, στο βιβλίο του «Στον αστερισμό του λαϊκισμού», ο Αγγελος Ελεφάντης). Εχω περιγράψει κι άλλοτε, χάριν παιδιάς, τον τρόπο. Το ΠΑΣΟΚ έφτιαχνε μια πλατιά πλατφόρμα που μπορούσε ταυτόχρονα να εμπεριέχει και τη στρατηγική της εξουσίας αλλά και τη διαμαρτυρία – ακόμα και το τμήμα της διαμαρτυρίας που μπορούσε να θεωρηθεί αντιδραστικό: «δικαιώματα στους μετανάστες, ασφαλείς πόλεις». Μόνο να μην είχε κανείς παράπονο από την κοινωνική πανσπερμία που εξέφραζε το Κίνημα.

Με τον ίδιο τρόπο αντιλαμβάνεται την πολιτική ο ΣΥΡΙΖΑ. Χονδρικά, γνωρίζουν ότι αν έχουν κάποια ελπίδα, είτε έτσι όπως είναι σήμερα είτε αν εξελιχθούν, είναι να εξελιχθούν σε κόμμα εξουσίας. Η προϋπηρεσία στην εξουσία ενδυνάμωσε τη σχέση τους με αυτή, τα μεγαλεία άλλαξαν πολλούς. Αλλ’ η κοινωνική βάση τους, η δεξαμενή τους είναι συνυφασμένη με την ιδέα της διαρκούς πάλης. Για τι; Για τα πάντα και για τα αντίθετά τους, δεν έχει σημασία. Σημασία έχει η ιδέα της πάλης, που σήμερα είναι η ιδέα που μπορεί να εμπνεύσει ψηφοφόρους.

Στην ουσία, δηλαδή, ο ΣΥΡΙΖΑ αντιλαμβάνεται τον πολιτικό ρόλο του με τον ίδιο τρόπο που τον αντιλαμβάνονταν στο ΠΑΣΟΚ λίγα χρόνια μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης, το 1981. Τότε που έλεγαν «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο» αλλά η πολιτική στρατηγική ήταν συνυφασμένη με την απαίτηση ευρωπαϊκών κονδυλίων. Εξίσου ανάλογη με τότε είναι και σήμερα η προσαρμογή πρώην (και οιονεί αείποτε) διαμαρτυρόμενων σε διαχειριστές κρατικής (ή αυτοδιοικητικής) εξουσίας.

Αυτή η ιδέα για τα πράγματα διαμορφώνει το μείγμα της πολιτικής του σημερινού ΣΥΡΙΖΑ. Αν ήταν κάτι σαν ΚΚΕ εσωτερικού, κανείς στο κόμμα δεν θα διανοούνταν να συμψηφίσει την προτροπή για εμβολιασμό με το κλείσιμο του ματιού στους αντιεμβολιαστές ή στους ανεμβολίαστους. Αν ήταν κάτι σαν ΣΥΡΙΖΑ του 2010, κανείς δεν θα διανοούνταν ότι δεν θα βρίσκονταν στους δρόμους, μαζί με τα συνδικάτα των υγειονομικών που διεκδικούν (αποτυχημένα, όπως έδειξε η προχθεσινή κινητοποίησή τους, με το χαμηλότατο ποσοστό συμμετοχής) να μην είναι ο εμβολιασμός υποχρεωτικός. Σήμερα, αντίθετα, πατάνε και στις δυο βάρκες. Αφενός, επειδή η πολιτική λογική παραπέμπει στην ανάγκη δύσκολων παραδοχών, σαν αυτές που είχε κάνει το ΚΚΕ εσωτερικού. Αφετέρου, επειδή η εξέγερση, ή έστω οι συμβολισμοί της, είναι το μόνο πράγμα που τα περισσότερα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ έμαθαν στη ζωή.

Με άλλα λόγια, όπως όλα δείχνουν, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει καταλάβει τον χώρο που κατείχε τη δεύτερη δεκαετία της Μεταπολίτευσης το ΠΑΣΟΚ. Ισορροπεί μεταξύ μιας δήθεν σεβαστικής ματιάς στους θεσμούς και του ριζοσπαστικού αρνητισμού. Και ψαρεύει οπαδούς στον ριζοσπαστικό αρνητισμό αυτών που σήμερα υπονομεύουν τα εμβόλια ή, πιο γενικά, αντιμάχονται τους απαραίτητους διαχωρισμούς στη βάση της εμβολιαστικής κάλυψης του πληθυσμού. Ποιοι είναι αυτοί; Ο Πολάκης και ο Φίλης αγκαλιά με τη Μαρία Αλιφέρη και τον τραγουδιστή Νίκο Οικονομόπουλο: ακροαριστεροί ριζοσπάστες, ναΐφ αναρχικοί, οπαδοί του new age και κάθε είδους εναλλακτισμού, γενικώς επαναστατημένοι «αντί», συνωμοσιολόγοι αλλά και γιάπηδες, κενοί σταρ του εντυπωσιακού πεδίου (τηλεόραση, θέαμα, Διαδίκτυο), ακροδεξιοί, νεοφασίστες…

Σ’ αυτή τη δεξαμενή βρίσκεται το μεγάλο κοινό του εκπασοκισθέντος ΣΥΡΙΖΑ. Αυτούς καλεί κάθε τόσο ο Τσίπρας να βρεθούν μαζί του, με δέλεαρ πάντα την εξουσία.