Μπούρκα, φόβος και έρημοι δρόμοι η νέα καθημερινότητα

Oι Αμερικανοί ολοκληρώνουν την αποχώρησή τους, οι Ταλιμπάν εξουσιάζουν πλέον τους δρόμους της Καμπούλ και εν μία νυκτί εκατομμύρια κάτοικοι της αφγανικής πρωτεύουσας προσπαθούν να επιβιώσουν σε μια αβέβαιη μετάβαση έπειτα από 20 χρόνια διακυβέρνησης από μια εξουσία που στηριζόταν στις ΗΠΑ.

Δώδεκα ημέρες αφότου οι Ταλιμπάν επέστρεψαν νικητές στην Καμπούλ, μια νέα καθημερινότητα δημιουργείται. Οι κυβερνητικές υπηρεσίες ακόμα δεν λειτουργούν και οι πολίτες αγωνίζονται να βγάλουν την κάθε ημέρα σε μια οικονομία η οποία στηριζόταν στην αμερικανική βοήθεια η οποία δεν υπάρχει πια. Οι τράπεζες άνοιξαν μόλις χθες και χιλιάδες Αφγανοί έσπευσαν να σηκώσουν τις λιγοστές οικονομίες τους φοβούμενοι την κατάρρευση. Οι τιμές των τροφίμων έχουν εκτοξευθεί και τα καύσιμα είναι λιγοστά.

Στο κέντρο της πόλης πολλοί κρύβονται στα σπίτια τους ή βγαίνουν για να δουν πώς είναι η ζωή στις νέες συνθήκες. Οι υποσχέσεις για εκσυγχρονισμό δεν λείπουν, κανείς όμως δεν μπορεί να ξεχάσει τις σκληρές ισλαμιστικές πρακτικές που είχαν υιοθετήσει οι Ταλιμπάν την προηγούμενη φορά που βρέθηκαν στην εξουσία. Ακόμα και πολίτες που φοβούνται τους Ταλιμπάν εξεπλάγησαν από τους έρημους δρόμους – έντονη αντίθεση με χρόνια έντονης εγκληματικότητας και βίας που είχαν γίνει μέρος της καθημερινότητας στην αφγανική πρωτεύουσα.

Αυτή η ησυχία όμως κρύβει κακούς οιωνούς. «Οι πολίτες φοβούνται ότι ανά πάσα στιγμή θα χτυπήσει η πόρτα τους και οι Ταλιμπάν θα τους πάρουν τα πάντα» λέει στους «New York Times» ο Μοχίμπ. «Είμαστε όλοι τρομοκρατημένοι». Ελάχιστες γυναίκες κυκλοφορούν κι αυτές μόνο με μπούρκα.

Υπάρχει και η άλλη πλευρά. Οδηγοί φορτηγών και λεωφορείων λένε πως οι αυτοκινητόδρομοι της χώρας έχουν γίνει πιο ασφαλείς τώρα που οι Ταλιμπάν πήραν την εξουσία και δεν πραγματοποιούν επιθέσεις. Επίσης δεν υπάρχουν πια τα πολλά φυλάκια ελέγχου όπου μέχρι τώρα οι άνδρες των δυνάμεων ασφαλείας απαιτούσαν μίζες και δώρα – τώρα πια υπάρχουν λίγα «διόδια», όπου πληρώνουν στους Ταλιμπάν ένα μικρό τίμημα.

Οι δημόσιες υπηρεσίες είναι άδειες καθώς οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν εμφανίζονται από φόβο μήπως υποστούν τιμωρία από τους Ταλιμπάν. Οι περισσότεροι θα χάσουν τις δουλειές τους καθώς οι Ταλιμπάν έχουν αρχίσει και διορίζουν δικούς τους στις θέσεις αυτές. Οι γρήγορες εξελίξεις υπονομεύουν την εύθραυστη οικονομία που εξαρτιόταν κυρίως από ξένη βοήθεια. Οι ντόπιοι χρησιμοποιούν τα ελάχιστα αμερικανικά δολάρια που έχουν καθώς η αξία του τοπικού νομίσματος αφγκάνι καταρρέει. Και οι τιμές των βασικών τροφίμων εκτοξεύονται. Πέντε λίτρα μαγειρικού λαδιού πήγε από τα 500 αφγκάνι στα 1.200 μέσα σε λίγες ημέρες.

Και πια δεν υπάρχουν δουλειές. «Εκατοντάδες εργάτες και οικοδόμοι περπατούν στους δρόμους άσκοπα καθώς δεν υπάρχει κάποιος να τους προσλάβει» περιγράφει ο Σαγιέντ. «Η Καμπούλ βρίσκεται μπροστά σε μια βαθιά ανθρωπιστική κρίση». Και καθώς τα καύσιμα είναι πια πανάκριβα, ακόμα και οι Ταλιμπάν εγκαταλείπουν τα θηριώδη τζιπ με τα οποία εισέβαλαν στην πρωτεύουσα.

«Ολοι ανησυχούν για τη ζωή τους» περιγράφει ο Σαϊφουλάχ, που λειτουργεί ένα ανεπίσημο γραφείο μεταφοράς χρημάτων. «Δεν τους νοιάζει τόσο να ξανανοίξουν τα καταστήματα, τις δουλειές τους. Τα σχολεία είναι κλειστά, οι μαθητές και οι φοιτητές προσπαθούν να φύγουν από τη χώρα. Τίποτα άλλο δεν τους νοιάζει». Γι’ αυτό και τα λεωφορεία προς τις συνοριακές περιοχές είναι γεμάτα νέους που θέλουν να φύγουν, με τη βοήθεια διακινητών. Τα λεωφορεία φεύγουν γεμάτα από την Καμπούλ και επιστρέφουν άδεια.