Περισσότερο επιτελικό κράτος

Από την πρώτη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου τον Ιούλιο του 2019 – από τους συμβολισμούς, δηλαδή, που κουβαλούσαν οι μπλε φάκελοι οι οποίοι μοιράστηκαν σε όσους κάθονταν γύρω από το δρύινο τραπέζι – είχε υπογραμμιστεί η σημασία που ο Πρωθυπουργός αποδίδει στο στήσιμο ενός μηχανισμού που θα ελέγχει και θα αξιολογεί τις επιδόσεις των υπουργών του ώστε η στοχοθεσία να μη μένει στα χαρτιά. Αν κάτι έχει επιβεβαιώσει το στυλ διακυβέρνησης που έχει υιοθετήσει ως τώρα ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αυτό είναι πως ο συγκεκριμένος μηχανισμός – που κατοικοεδρεύει στο Μαξίμου – αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της κυβέρνησής του. Εξού και στην κρισιμότερη μέχρι σήμερα στιγμή για το πολιτικό κεφάλαιο της τελευταίας, τις πυρκαγιές σε Βόρεια Εύβοια και Βόρεια Αττική, η πρωθυπουργική απάντηση ήταν μια αναδιάταξη δυνάμεων στην κυβερνητική έδρα σχεδιασμένη να εκπέμψει το σήμα «το επιτελικό κράτος γίνεται επιτελικότερο».

Σύμφωνα με επαγγελματίες των ερευνών οι πολλαπλές κρίσεις που ο Μητσοτάκης έχει κληθεί να αντιμετωπίσει κατά τη διάρκεια της θητείας του – από τον Εβρο και την πανδημία μέχρι τα ελληνοτουρκικά και τα προβλήματα στην οικονομία που προκάλεσαν τα λοκντάουν – τού εξασφάλισαν τη δημοσκοπική υπεροχή, η οποία καταγράφεται σε όλες τις μετρήσεις. Η τελευταία ωστόσο κρίση, οι φυσικές καταστροφές των προηγούμενων ημερών, ήταν η πρώτη που κατά τις εκτιμήσεις των πολιτικών αναλυτών άγγιξε τον ίδιο προσωπικά.

Γιατί; Στις προηγούμενες κατόρθωσε να φιλοτεχνήσει το προφίλ του αποτελεσματικού στη διαχείριση κρίσεων Πρωθυπουργού, και το εργαλείο που χρησιμοποίησε γι’ αυτή την κατασκευή ήταν το επιτελικό κράτος. Η ανταπόκριση, όμως, του κρατικού μηχανισμού στις μεγάλες φωτιές του φετινού Αυγούστου μουντζούρωσε – στην ανάγνωση αρκετών από τους δημοσκόπους και φυσικά όλων των κομμάτων της αντιπολίτευσης – την πολυδιαφημισμένη επιτελικότητα της πολιτείας. Επληξε, άρα, τον πυρήνα του πλεονεκτήματος που έχει ο σημερινός Πρωθυπουργός και η κυβέρνησή του έναντι του προκατόχου του και της κυβερνώσας Αριστεράς – ενός πλεονεκτήματος που το κυβερνητικό στρατόπεδο φροντίζει να υπενθυμίζει συχνά καταφεύγοντας σε συγκρίσεις με την περίοδο 2015-2019.

Το χτύπημα ήταν τόσο ισχυρό ώστε η αντιπολίτευση, μείζων και ελάσσων, να διακρίνει στο κλίμα αγανάκτησης που δημιούργησαν οι πυρκαγιές μια ευκαιρία να μετατρέψει το μεγαλύτερο ατού του Μητσοτάκη, τη διαχειριστική του επάρκεια, στο πιο τρωτό του σημείο – τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ μιλούσαν από τις αρχές Αυγούστου για «το επιτελικό κράτος της ΝΔ που κατέρρευσε», ενώ ίδια γραμμή ακολουθεί και το Κίνημα Αλλαγής.

Η αντίδραση του Πρωθυπουργού, λοιπόν, στο υπό συζήτηση πλήγμα ήταν η υπουργοποίηση ενός προσώπου που ενσαρκώνει το επιτελικό κράτος, του Ακη Σκέρτσου, η υφυπουργοποίηση του γενικού γραμματέα του ΥΠΟΙΚ, Χρήστου Τριαντόπουλου, ο οποίος επιφορτίστηκε με την επίβλεψη όλων των θεμάτων της «κρατικής αρωγής και αποκατάστασης από φυσικές καταστροφές, προκειμένου να λειτουργήσει άμεσα ο διαχειριστικός μηχανισμός για τη στήριξη των κατοίκων και την ανασυγκρότηση των πυρόπληκτων περιοχών», αλλά κι η ανάθεση του πρότζεκτ ανοικοδόμησης της Βόρειας Εύβοιας από τις στάχτες στον κεντροαριστερό «που ξέρει να χτίζει μέσα από τα συντρίμμια», τον Σταύρο Μπένο. Η λύση, για να το θέσουμε αλλιώς, στα προβλήματα του επιτελικού κράτους ήταν περισσότερο επιτελικό κράτος.

Βέβαια, στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος το μήνυμα ενίσχυσης της επιτελικότητας που ο Μητσοτάκης αποπειράται να στείλει προς την κοινή γνώμη διαβάζεται κάπως διαφορετικά. Οι ψίθυροι δυσαρέσκειας για την προτίμησή του σε εξωκοινοβουλευτικούς, είτε τεχνοκράτες είτε εκ του ΠΑΣΟΚ ορμώμενους – ή και τα δύο -,  πολλαπλασιάζονται. Ορισμένοι, μάλιστα, ερμηνεύουν την προσήλωσή του σε τέτοιου είδους επιλογές ως μια προειδοποίηση προς τη γαλάζια ΚΟ πως εκείνος συνεχίζει να διατηρεί την πολιτική του δύναμη.