Ανησυχία για επιστροφή της αντισυστημικής ψήφου

Οι ειδικές συνθήκες που διαμορφώθηκαν λόγω της πανδημίας, οι αντιδράσεις για τις πυρκαγιές και, τώρα, ο φόβος για ένα νέο προσφυγικό κύμα μοιάζουν με συστατικά κοινωνικής αναστάτωσης, ικανά να προκαλέσουν πολιτικά αποτελέσματα. Και αυτό προκαλεί ανησυχίες όχι μόνο σε αναλυτές αλλά και στο πολιτικό σύστημα. Ανησυχίες για ένα υπόκωφο αντισυστημικό κύμα που μπορεί να οδηγήσει μερίδα ψηφοφόρων σε αναζήτηση πιο ακραίων πολιτικών σχηματισμών.

Το τέλος της Χρυσής Αυγής με την καταδίκη της ραχοκοκαλιάς των στελεχών της από το Δικαιοσύνη δεν καθησυχάζει, άλλωστε, όσους παρακολουθούν την εκλογική βάση και τις συμπεριφορές. Οι ψηφοφόροι της διαχύθηκαν στο πολιτικό φάσμα, σε συστημικά και μη κόμματα, αλλά δεν πρέπει να υποτιμάται η τάση αυτή της μετακίνησης στην αντισυστημική ψήφο που παρατηρήσαμε τα προηγούμενα χρόνια και που βρήκε το ελληνικό πολιτικό σύστημα σχεδόν προ εκπλήξεως όταν το κόμμα του Νίκου Μιχαλολιάκου μπήκε ξαφνικά (ή ίσως όχι και τόσο) από το περιθώριο στην κεντρική πολιτική σκηνή. Σε κάθε περίπτωση, όσο κι αν ο φόβος μιας στροφής σε αντισυστημική ψήφο τώρα μοιάζει μακρινός, το πρόσφατο παρελθόν και το φαινόμενο των «κρυφών ψηφοφόρων» που δεν αποκαλύπτουν τις προτιμήσεις τους σε δημοσκοπήσεις κρατά αναλυτές και επιτελεία σε εγρήγορση.

Τα εμβόλια. Η πανδημία και οι επιλογές στις οποίες οδηγήθηκαν οι κυβερνήσεις παγκοσμίως δημιούργησε κύματα αντιδράσεων, τα οποία στην Ελλάδα μπορεί να μην έμοιαζαν μεγάλα, στο επίπεδο των διαδηλώσεων σε σχέση με αυτές σε άλλες χώρες, αλλά έχουν απήχηση σε μια μερίδα πολιτών. Και μπορεί δημοσίως τα κύματα διαμαρτυρόμενων για τις μάσκες, για τα περιοριστικά μέτρα, τα λοκντάουν και τα εμβόλια να μη σχολιάζονται ή να υποτιμώνται ως αντιδράσεις περιθωριακών, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, όμως καταγράφονται ως φαινόμενο που πρέπει να είναι υπό παρακολούθηση.

Παράλληλα, η υποχρεωτικότητα του εμβολιασμού είναι ένα μέτρο που ενδέχεται να εντείνει τις διαμαρτυρίες. Κι έχει ενδιαφέρον ότι, πέραν των καταγεγραμμένων ενστάσεων συνδικαλιστικών οργάνων κλάδων που θα αφορά το μέτρο, όπως π.χ. των υγειονομικών, έχουν φτάσει στα αφτιά στελεχών και βουλευτών της κυβερνώσας παράταξης έντονες διαφωνίες με ιδεολογικό πρόσημο και από ψηφοφόρους της, ειδικά από μια μερίδα που ανήκει στο πιο δεξιό παραδοσιακό ακροατήριο της ΝΔ. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι η πανδημία έγινε αφορμή να ξεπηδήσουν διάφορα νέα κομματίδια στον χώρο της αντισυστημικής Δεξιάς που είναι άγνωστο, βέβαια, τώρα αν θα καταγράψουν ποτέ σοβαρά απειλητική παρουσία.

Οικονομία και πυρκαγιές. Στην οικονομική ανασφάλεια που είναι ένας ανησυχητικός παράγοντας για την εκλογική συμπεριφορά κι έχει ήδη καταγράφει και δημοσκοπικά σε μεγάλη μερίδα του πληθυσμού λόγω της πανδημίας, έρχεται να προστεθεί και αυτή που προκαλούν φαινόμενα όπως οι φετινές πυρκαγιές. Οι οποίες έχουν σοβαρά οικονομικά αποτελέσματα για όσους πλήττονται από αυτές αλλά και τυχόν ανησυχίες για λάθη και προβλήματα στη διαχείρισή τους δημιουργούν ρωγμές στη σχέση εμπιστοσύνης στο κράτος και την κυβέρνηση. Επιπλέον η διαχείρισή τους είναι κατ’ εξοχήν θέμα ασφάλειας και αμυντικής ετοιμότητας, θέματα που λαμβάνει πολύ σοβαρά υπόψη του το συντηρητικό κοινό της ΝΔ.

Το Προσφυγικό. Το μείγμα που φοβούνται κάποιοι πως μπορεί να οδηγήσει πάλι ψηφοφόρους σε νέες επιλογές ακραίας διαμαρτυρίας συμπληρώνεται από το Προσφυγικό, με τις νέες συνθήκες που διαμορφώθηκαν στο Αφγανιστάν να ξυπνάνε φόβους για ένα νέο προσφυγικό κύμα παρόμοιο με εκείνο από τη Συρία που ξεκίνησε το 2015. Η κυβέρνηση με τη σκληρή γραμμή κλειστών συνόρων που έχει υιοθετήσει μετά την κρίση στον Εβρο, έχει πετύχει να ικανοποιήσει τα αιτήματα της μεγάλης συντηρητικής βάσης της. Αν ωστόσο τελικά κύματα μεταναστών φτάσουν στην Ελλάδα ξανά ή αν συμφωνήσει να δεχτεί έναν αριθμό αφγανών προσφύγων όπως πιθανόν να κάνουν κα άλλες χώρες, ενδέχεται να ξαναβρεί μπροστά της διαμαρτυρίες που είχαν καταγράφει σε νησιά πρώτης υποδοχής, χώρους κράτησης, σχολεία κ.λπ.