Ανακρίβειες που δίνουν νέα ζωή στην Ιστορία

Οταν η Αντα Σέλμπι στους «Peaky Blinders» έτρωγε ποπ κορν ενώ παρακολουθούσε μια ταινία του βωβού κινηματογράφου, κάποιοι από τους τηλεθεατές της σειράς σχολίασαν στα social media την ιστορική «παρατυπία». Βλέπετε, το σίριαλ του BBC διηγείται την ιστορία μιας οικογένειας γκάνγκστερ τη δεκαετία του 1920 ενώ η λιχουδιά από καλαμπόκι μπήκε στην καθημερινότητα των ανθρώπων πολύ αργότερα. Εκείνοι που έχουν εμμονή με την ιστορική ακρίβεια, επίσης ταράχτηκαν όταν σε μια άλλη δραματική σειρά του BBC, το «The Tudors» («Οι Τυδώρ») εντόπισαν στα πρώτα επεισόδια μακριά φουσκωτά μανίκια, ένα στυλ που υιοθέτησε πολύ αργότερα η Αν Μπόλεϊν, όταν έγινε βασίλισσα.

Τα ιστορικά αυτά ατοπήματα είναι αρκετά συχνά στις παραγωγές των σειρών, προκαλώντας ποικίλα σχόλια κάθε φορά σχετικά με τη γλώσσα που χρησιμοποιούν οι ήρωες, το ντεκόρ που τους περιβάλλει ή ακόμα και την τεχνολογία της εποχής τους. Πρόσφατα σε ομιλία του ο βρετανός υπουργού Πολιτισμού Ολιβερ Ντάουντεν κάλεσε το Netflix να διευκρινίσει ότι η δημοφιλής παραγωγή του «The Crown» («Το Στέμμα), που αποτυπώνει τη ζωή της βασιλικής οικογένειας της χώρας, είναι απλή μυθοπλασία και τίποτα παραπάνω.

Ακόμα κι έτσι, ωστόσο, αυτοί οι νεωτερισμοί που ενσωματώνονται σε παλιές ιστορίες μπορεί να κρύβουν νέες δυναμικές για την αφήγηση. Σε αυτή την ερμηνευτική προσέγγιση κινήθηκαν ιστορικοί, δημοσιογράφοι, κινηματογραφιστές και στελέχη της βιομηχανίας του θεάματος που συμμετείχαν ψηφιακά στο συνέδριο «What’s Next for Period Drama?» που διοργάνωσαν ο Αντονι Ντιλέινι, καθηγητής Ιστορίας από το Πανεπιστήμιο του Εξετερ και η δρ Μάντελαϊν Πίλινγκ από το Κέντρο Μελετών 18ου Αιώνα του Πανεπιστημίου του Γιορκ.

Τα τελευταία χρόνια οι παραγωγές με ιστορικές αναφορές όπως τα «The Crown», «Bridgerton» (Μπρίτζερτον) και «The Terror» (Ο Τρόμος) πολλαπλασιάστηκαν στην τηλεόραση και τις πλατφόρμες, κερδίζοντας μάλιστα το ενδιαφέρον του κοινού. Η λεπτομέρεια της δημοφιλίας που μπαίνει στην εξίσωση φανερώνει πως οι τηλεθεατές αρέσκονται στο να βουτούν πίσω στον χρόνο και να μαθαίνουν για περασμένες δεκαετίες μέσα από τη φρέσκια ματιά των δημιουργών. «Τόσοι πολλοί ιστορικοί έχουν ιδέες που θέλουν να μοιραστούν κι εμείς θέλουμε να δείξουμε πώς αυτοί οι δύο κόσμοι μπορούν να αρχίσουν να συνομιλούν μεταξύ τους, ειδικότερα αφού υπάρχει τέτοια άνθηση ιστορικών δραμάτων τώρα» αναφέρει η Πίλινγκ μιλώντας στη βρετανική εφημερίδα «Guardian». «Δεν έχει να κάνει τόσο με το να ελέγξουμε αν μια κούπα τσαγιού είναι η σωστή κούπα τσαγιού. Εχει να κάνει με το να εμπλακούν οι ιστορικοί στα πρώιμα στάδια της παραγωγής» συνεχίζει η ακαδημαϊκός.

Αν και οι δημιουργοί φοβούνται την αυστηρή αντιμετώπιση της ιστορικής πραγματικότητας από την πλευρά των ακαδημαϊκών, σύμφωνα με την Πίλινγκ, στην πραγματικότητα, εκείνοι είναι αρκετά χαλαροί και πάνω απ’ όλα πρόθυμοι να μοιραστούν μαζί τους ιστορίες που δεν έχουν δει το φως της δημοσιότητας. «Οι σεναριογράφοι δεν μπορούν να βρουν αρκετές νέες ιστορίες την παρούσα περίοδο και οι ακαδημαϊκοί έχουν κάνει όλη την έρευνα. Αυτός θα μπορούσε να είναι ένας τρόπος για να ξεκινήσει αυτή η συζήτηση, μια και θα ξαφνιαστούν αν ανακαλύψουν ότι οι ιστορικοί δεν είναι καθόλου προκατειλημμένοι, αλλά αντίθετα πολύ ανοιχτοί στην πιθανότητα ιστορίες να ειπωθούν με έναν νέο τρόπο» επισήμανε από την πλευρά του ο συνδιοργανωτής του συνεδρίου Αντονι Ντιλέινι. Ο οποίος με την ιδιότητα του ιστορικού εμπλέκεται συχνά σε παραγωγές ως συγγραφέας. Αλλά και ως ηθοποιός, βλέπει πως τα τελευταία χρόνια οι συνάδελφοί του ξεπέρασαν αρκετά τους δισταγμούς που είχαν για την ακριβή αποτύπωση του παρελθόντος στη μικρή και τη μεγάλη οθόνη. «Οι ιστορικοί τώρα ενδιαφέρονται περισσότερο για τους δημιουργικούς τρόπους που μια ιστορία μπορεί να ειπωθεί για να γίνει φρέσκια και για να δώσει έμφαση σε διαφορετικά πράγματα, όπως το φύλο, η σεξουαλικότητα ή η φυλή» υπογραμμίζει ο ίδιος. Και ίσως να έχει δίκιο, αφού οι σκόπιμοι αναχρονισμοί στις δραματικές σειρές έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια κάτι σαν μόδα. Παραγωγές όπως το «Peaky Blinders» ή το «The Pursuit of Love» χρησιμοποιούν ροκ σάουντρακ για να χτίσουν σύγχρονες γέφυρες με το κοινό τους. Ή όπως στην περίπτωση της «Ευνοούμενης» του Γιώργου Λάνθιμου τα εντυπωσιακά ασπρόμαυρα κοστούμια μπορούν να αλλάξουν τη ροή της αφήγησης και να στρέψουν την προσοχή των θεατών σε μια περίοδο της ιστορίας που δεν έχει φωτιστεί τόσο πολύ.

«Ο αναχρονισμός είναι κάτι που με ενδιαφέρει πολύ. Συνήθως συμβαίνει τη στιγμή που, δημιουργική αδεία, η αφήγηση αλλάζει για να πιάσει κάτι διαφορετικό. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μένουν πιστοί στην ιστορία. Στην ταινία της Σοφίας Κόπολα “Μαρία Αντουανέτα”, βλέπουμε  ένα ζευγάρι παπούτσια Converse ανάμεσα στην γκαρνταρόμπα του 18ου αιώνα. Αυτό λέει κάτι για τον κόσμο που εκείνη απεικονίζει, κάτι για τον κόσμο της πολυτέλειας και της συσσώρευσης πλούτου» σχολιάζει η Πίλινγκ. «Η αντίληψή μας για το τι είναι αναχρονισμός αλλάζει δραστικά. Για παράδειγμα, το 1995, ο Κόλιν Φερθ σόκαρε όταν βγήκε από μια λίμνη με ένα βρεγμένο μπλουζάκι, στην τηλεοπτική μεταφορά του μυθιστορήματος της Τζέιν Οστιν «Περηφάνεια και Προκατάληψη». Οι προσδοκίες μας για τα ιστορικά δράματα θα αλλάξουν, όπως αλλάζουν οι προσδοκίες μας για την Ιστορία. Αλλωστε και η Ιστορία είναι επίσης μια μορφή αφήγησης» συμπεραίνει η ακαδημαϊκός.