Ενα σχολείο για ευρωπαίους διπλωμάτες

Η «κοινή εξωτερική πολιτική της ΕΕ» θα μπορούσε να είναι μια έκφραση που αποτελεί ένα από τα πιο σύντομα ανέκδοτα – εάν, βεβαίως, δεν ήταν μια υπόθεση που υπονομεύει και απειλεί διαρκώς με κατάρρευση το ίδιο το οικοδόμημα της «ενωμένης Ευρώπης». Σπανίως, άλλωστε, θα βρει κανείς σοβαρό διεθνές ζήτημα στο οποίο οι «27» (και μέχρι πρότινος «28») να εμφανίζονται με ενιαία γραμμή και να μη χωρίζονται σε στρατόπεδα – από τον αγωγό Nord Stream 2 και τις σχέσεις με τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα μέχρι το Προσφυγικό και την Τουρκία, αλλά και τις εξελίξεις στα πολεμικά μέτωπα της Λιβύης και της Συρίας.

Τούτων δεδομένων, ορισμένοι σκέφτηκαν την εξής λύση: Αντί η πολυπληθής διπλωματική υπηρεσία – που συγκροτήθηκε πριν από δέκα χρόνια και της οποίας σήμερα ηγείται ο Ζοζέπ Μπορέλ, ενώ διαθέτει 2.000 στελέχη στις Βρυξέλλες και άλλα 2.800 σε 148 χώρες του κόσμου – να απαρτίζεται από στελέχη που στέλνουν σε αυτήν τα κράτη-μέλη, τα οποία προηγουμένως έχουν εκπαιδευτεί προκειμένου να υπηρετούν τα εθνικά συμφέροντα των χωρών τους και όχι εκείνα της ΕΕ, ίσως θα έπρεπε να συγκροτηθεί ένας μηχανισμός ο οποίος θα «παράγει» ευρωπαίους διπλωμάτες – τυπικά και επί της ουσίας.

Με αυτό το σκεπτικό, όπως σημειώνει και η ισπανική εφημερίδα «el Pais» στο σχετικό της ρεπορτάζ, η Κομισιόν έδωσε ήδη το πράσινο φως για να μελετηθεί η ίδρυση μιας Ευρωπαϊκής Διπλωματικής Σχολής. Με τον τρόπο αυτόν, έκανε δεκτή καταρχήν μια ιδέα την οποία διατύπωσε πρώτη η Ευρωβουλή, υπήρχε όμως εξαρχής στο μυαλό της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία είχε θέσει στόχο – αναλαμβάνοντας την προεδρία της Κομισιόν – να δώσει πιο γεωστρατηγικό χαρακτήρα τόσο στο σώμα του οποίου ηγείται (που θεωρητικά αποτελεί ένα υβρίδιο «ευρωπαϊκής κυβέρνησης) όσο και στο σύνολο της ΕΕ.

Η σχολή αυτή «θα επιτρέψει την επιλογή και εκπαίδευση διπλωματών με ευρωπαϊκή οπτική, από την πρώτη κιόλας στιγμή», όπως είπε η ισπανίδα ευρωβουλευτής των Σοσιαλιστών, Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ, από τους πρωτεργάτες του σχεδίου το οποίο παρουσιάστηκε στην Κομισιόν τον περασμένο Απρίλιο. Μετά δε και τη σχετική αξιολόγηση, το σχέδιο βαθμολογήθηκε με Α, σε μια κλίμακα τεσσάρων επιπέδων με χειρότερο το Δ, με αποτέλεσμα να αποτελεί πλέον μία από τις βασικές προτεραιότητες.

Το 2022 αναμένεται να κρίνει το μέλλον αυτής της υπόθεσης. Εάν η τελική μελέτη εγκριθεί, τότε σε πρώτη φάση η νέα σχολή θα λάβει χρηματοδότηση ύψους δύο εκατομμυρίων ευρώ, έτσι ώστε να είναι έτοιμη να υποδεχθεί και να εκπαιδεύσει την πρώτη – πειραματική μάλλον – φουρνιά των νέων διπλωματών, που θα σκέφτονται πρωτίστως ευρωπαϊκά και λιγότερο εθνικά. «Οι Ισπανοί συνήθως πηγαίνουν στις αποστολές προς τη Λατινική Αμερική, οι Γάλλοι στην Αφρική και ο καθένας έχει ενσωματώσει τις εθνικές προτεραιότητες της χώρας του. Πρέπει να υπερβούμε αυτή τη λογική» σημειώνει η Σάντσεθ Αμόρ.

Η αλήθεια, βεβαίως, είναι πως τα πράγματα δεν θα είναι τόσο απλά στην πράξη. Κι αυτό διότι η λειτουργία της ΕΕ υπαγορεύεται από τις Συνθήκες που προβλέπουν ότι ο αποφασιστικός λόγος για όλα τα καίρια ζητήματα, της εξωτερικής πολιτικής συμπεριλαμβανομένης, ανήκει στα συμβούλια, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται με ομοφωνία. Κατά συνέπεια, ακόμη και στην περίπτωση που η νέα Ευρωπαϊκή Διπλωματική Σχολή ευδοκιμήσει και «παράξει» εκατοντάδες καταρτισμένα στελέχη, κάθε άλλο παρά βέβαιο είναι ότι στην πράξη θα αλλάξει κάτι, και μάλιστα γρήγορα.

Οι «τεχνοκράτες», άλλωστε, ακόμη και όταν πρόκειται για διπλωμάτες, αποτελούν πάντα μια συμπληρωματική δύναμη. Το ζήτημα, λοιπόν, είναι οι «27» να λάβουν την πολιτική απόφαση ότι θέλουν να εκφράζονται με μια φωνή προς τα έξω. Θέλουν;