181.000 δολάρια για ένα μεταπτυχιακό!

Τον περασμένο μήνα η «Wall Street Journal» δημοσίευσε αναλυτικά στοιχεία από τα εκπαιδευτικά προγράμματα της Ivy League, τα οποία διαφήμιζαν την εκπληκτική απόδοση που μπορούν να αποφέρουν τα φοιτητικά δάνεια. Για παράδειγμα, όσοι θέλουν να φοιτήσουν στη Σχολή Κινηματογράφου του Κολούμπια θα πρέπει να δανειστούν 181.000 δολάρια. (Η Ivy League είναι μια αθλητική ένωση των πανεπιστημίων η οποία αποτελείται από οκτώ ιδιωτικά πανεπιστήμια της βορειοανατολικής πλευράς των ΗΠΑ: Πανεπιστήμιο Μπράουν, Κολούμπια, Κορνέλ, Κολέγιο Ντάρτμουθ, Χάρβαρντ, Πρίνστον, Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, Γέιλ. Η ένωση αυτή χρησιμοποιείται για την αναφορά αυτών των οκτώ πανεπιστημίων ως συνόλου, πέρα από τα αθλήματα. Ο όρος Ivy League έχει ως υπαινιγμό την ακαδημαϊκή αριστεία, την επιλεκτικότητα της αποδοχής των μελών της και του κοινωνικού εκλεκτισμού.)

Αποφοιτώντας θα ενταχθούν σε μια αγορά εργασίας όπου η αμοιβή τους θα είναι λιγότερη από 30.000 δολάρια τον χρόνο. Πρόκειται για ένα αποθαρρυντικό δεδομένο που προκάλεσε έντονα ερωτήματα κατά πόσον τα παγκοσμίου φήμης πανεπιστήμια εκμεταλλεύονται φοιτητές που ονειρεύονται μια πορεία στην έβδομη τέχνη. Οι αντιδράσεις – ιδιαίτερα εκείνων οι οποίοι είναι εξοικειωμένοι με το ακαδημαϊκό περιβάλλον – διατυπώνουν τον προβληματισμό σχετικά με το ότι πολλά από αυτά τα μεταπτυχιακά προγράμματα οδηγούν σε κακές, όπως τις χαρακτηρίζουν, δουλειές. Την ίδια στιγμή αναρωτιούνται πόσο θα διαρκέσει αυτός ο φαύλος κύκλος των ακριβών – και υπό αμφισβήτηση – μεταπτυχιακών τίτλων και τι πρόκειται να συμβεί στο μέλλον εάν ο τομέας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης δεν ασκήσει κάποιον έλεγχο.

Στην ουσία πρόκειται για ένα φλέγον ζήτημα της αμερικανικής οικονομίας που αποτέλεσε σημείο τριβής τόσο της κυβέρνησης Ομπάμα όσο και της κυβέρνησης Τραμπ. Σύμφωνα με στοιχεία που είδαν το φως της δημοσιότητας πριν από περίπου δύο χρόνια, 44 εκατομμύρια Αμερικανοί είχαν πάρει φοιτητικό δάνειο και το κόστος του χρέους στο κράτος έφτανε το 1,5 τρισ. δολάρια. Τα εν λόγω δημόσια φοιτητικά δάνεια αντιστοιχούν στο 7% του συνολικού χρέους των ΗΠΑ. Σε αυτά προστίθενται και τα ιδιωτικά δάνεια που φτάνουν τα 64,3 δισ. δολάρια. Το φθινόπωρο του 2018 σπούδασαν στα αμερικανικά πανεπιστήμια περίπου 20 εκατομμύρια φοιτητές – 5 εκατομμύρια περισσότεροι απ’ ό,τι το 2000. Ωστόσο το κόστος των σπουδών – σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δημοσιευθεί – έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα, ανάλογα με το είδος σπουδών και το ίδρυμα, μπορεί να είναι τέσσερις φορές πιο ακριβό. Στο 90% των περιπτώσεων πιστωτής είναι το κράτος.

Η βάση των δεδομένων του αμερικανικού υπουργείου Παιδείας μετράει περισσότερα από 44.000 μεταπτυχιακά προγράμματα, κάτι που αποδεικνύει ότι η συνέχιση των σπουδών μετά το πρώτο πτυχίο αποτελεί κοινό δρόμο για την πλειονότητα των φοιτητών. Την ίδια στιγμή όμως αποτυπώνεται και η πρόθεση των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων να εκμεταλλευθούν την τάση αυτή για να καταστούν κερδοφόρα. Τα περισσότερα προγράμματα είναι μικρής χρονικής διάρκειας και δίκαια μπορούν να τεθούν υπό αμφισβήτηση. Κατά πόσο δηλαδή η γνώση και οι προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης αντιστοιχούν στα χρήματα που απαιτούνται για να αποκτήσει κανείς τον πολυπόθητο αυτόν τίτλο σπουδών. Μερικά ακόμα παραδείγματα ενισχύουν τον παραπάνω προβληματισμό.

Κάποιος που θέλει να σπουδάσει βελονισμό θα πρέπει να διαθέσει – δηλαδή να δανειστεί – 118.000 δολάρια. Οταν βγει στην αγορά εργασίας, δεν θα κερδίζει 18.000 ετησίως. Ενα μεταπτυχιακό πρόγραμμα στο Northwestern σχετικό με την κλινική ψυχολογία κοστίζει 142.000 δολάρια. Οποιος αποφασίσει ότι θα εργαστεί στον τομέα αυτόν θα πρέπει να γνωρίζει ότι τα πρώτα χρόνια τα έσοδά του δεν θα ξεπερνούν τα 43.000 δολάρια τον χρόνο. Οι περιπτώσεις που μπορούν να αναφερθούν δεν τελειώνουν εδώ. Σε αυτό όμως το σημείο αναδύεται το ερώτημα πόσο μπορεί να διαιωνίζεται ένα σύστημα παιδείας το οποίο προσφέρει στην αγορά χρεωμένους για μια ζωή εργαζομένους.