Ενας αρχαίος διάλογος περί αθλητισμού

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες στο Τόκιο κλείσαν την αυλαία τους διακοινώνοντας μια βαθιά αλήθεια. Πάντα αναγκαία για το ιστόρημα άνθρωπος. Είναι η αλήθεια του αθλητισμού. Και γίνεσαι κοινωνός της, συμμετέχοντας στον αποκαλυπτικό διάλογο ανάμεσα στον Σόλωνα και προσκεκλημένο του σκύθη ηγεμόνα και στοχαστή Ανάχαρση, όπως μας τον παρουσιάζει ο Λουκιανός 750 χρόνια μετά.

ΑΝΑΧΑΡΣΙΣ: Σόλωνα, τι έκαναν οι νέοι σας; Μερικοί απ’ αυτούς μπλέκονται ο ένας με τον άλλον και βάζουν τρικλοποδιές, άλλοι στραγγαλίζουν και λυγίζουν ο ένας το σώμα του άλλου και κυλιούνται μες στη λάσπη σαν τα γουρούνια. Αν και στην αρχή όταν ξεντύθηκαν, γιατί τους είδα, αλείφτηκαν με λάδι, και ο ένας έτριβε την πλάτη του άλλου πολύ ειρηνικά. Μετά όμως δεν ξέρω τι έπαθαν και τραβούν και σπρώχνουν ο ένας τον άλλον και κουτρούν τα μέτωπά τους σαν τα κριάρια.

Δες εκεί! Εκείνος σήκωσε τον άλλον από τα πόδια και τον έριξε καταγής, κι ύστερα έπεσε πάνω του και δεν τον αφήνει να σηκωθεί, αλλά συνεχίζει να τον σπρώχνει μέσα στη λάσπη. Τώρα έχει τυλίξει τα πόδια του στη μέση του άλλου και, πατώντας του με τον πήχη του χεριού τον λαιμό, τον πνίγει, κι ο άλλος τον χτυπάει με την παλάμη στον ώμο ικετεύοντας, νομίζω, να μην τον πνίξει τελείως. Κι ούτε για χάρη του λαδιού αποφεύγουν να λερωθούν. Αντίθετα, έχουν βγάλει από πάνω τους αυτό με το οποίο είχαν αλειφτεί, και έχουν γεμίσει, από την κορφή ως τα νύχια λάσπη και ιδρώτα: μου προκαλούν το γέλιο έτσι που τους βλέπω να γλιστρούν ο ένας από τα χέρια του άλλου σαν χέλια.

Αλλοι πάλι, στο αίθριο της αυλής κάνουν το ίδιο πράγμα, όχι όμως στη λάσπη. Εχουν βάλει σ’ ένα σκάμμα μπόλικη άμμο και πασπαλίζουν ο ένας τον άλλον ή τους εαυτούς τους μ’ αυτήν μαζεύοντας σκόνη σαν τα κοκόρια, για να μην μπορούν, νομίζω, να ξεφύγουν εύκολα απ’ τις λαβές, καθώς η άμμος βοηθάει τις λαβές κάνοντας το δέρμα να μην είναι γλιστερό. Αλλοι, όρθιοι και κατασκονισμένοι, χτυπούν και κλωτσούν ο ένας τον άλλο. Εκείνος εκεί ο καημένος μοιάζει πως θα φτύσει τα δόντια του, τόσο γεμάτο άμμο και αίμα είναι το στόμα του. Οπως βλέπεις, έφαγε μια γροθιά στο σαγόνι. Και ο άρχων – τέτοιος νομίζω πως είναι από τον πορφυρό χιτώνα του – δεν τους χωρίζει ούτε σταματάει τη μάχη: αντίθετα τους παροτρύνει και επαινεί, εκείνον που έδωσε τη γροθιά.

ΣΟΛΩΝ: Είναι λογικό, Ανάχαρση, να έχεις αυτή τη γνώμη, γιατί αυτά σου είναι ξένα και πολύ διαφορετικά από τα ήθη της πατρίδας σου της Σκυθίας. Οπως και πολλά μαθήματα και ασκήσεις δικές σας θα φαίνονταν αλλόκοτα σ’ εμάς τους Ελληνες, αν συνέβαινε να τα παρατηρήσει κάποιος από μας σαν κι εσένα τώρα. Θάρρος όμως, καλέ μου άνθρωπε, δεν γίνονται αυτά από τρέλα ούτε από απρέπεια χτυπιούνται αυτοί μεταξύ τους και κυλιούνται στη λάσπη και ρίχνουν σκόνη ο ένας στον άλλο. Αυτό που χάνουν έχει κάποια χρησιμότητα και απόλαυση, και δυναμώνει πολύ τα σώματά τους. Αν μάλιστα μείνεις ένα διάστημα στην Ελλάδα, όπως ελπίζω ότι θα κάνεις, πριν περάσει πολύς καιρός θα είσαι κι εσύ ένας απ’ τους λασπωμένους ή σκονισμένους. Τόσο ευχάριστο και χρήσιμο θα βρεις αυτό το πράγμα.

ΑΝΑΧΑΡΣΙΣ: Αφησέ με, Σόλωνα, κρατήστε εσείς αυτά τα ωφέλιμα και τα τερπνά. Κι αν κάποιος από σας πάει να με βάλει σε τέτοιες οδύνες, θα μάθει ότι δεν φοράμε άσκοπα τον ακινάκη στις ζώνες μας. Αλλά πες μου τώρα, πώς ονομάζετε αυτά τα πράγματα, ή τι θα πούμε πως κάνουν αυτοί;

ΣΟΛΩΝ: Τον χώρο αυτόν, Ανάχαρση, τον ονομάζουμε γυμνάσιον και είναι αφιερωμένος στον Λύκειο Απόλλωνα. Και το άγαλμά του το βλέπεις. Ο θεός είναι ακουμπισμένος στη στήλη, κρατάει τόξο στο αριστερό του χέρι, ενώ το δεξί του, λυγισμένο πάνω από το κεφάλι του, θέλει να δείξει πως ο θεός ξεκουράζεται έπειτα από μεγάλο κάματο. Απ’ αυτά τα αθλήματα, εκείνο που γίνεται στη λάσπη ονομάζεται πάλη, κι εκείνοι που βρίσκονται στην άμμο όμως παλεύουν. Οι άλλοι που χτυπιούνται όρθιοι αγωνίζονται στο παγκράτιο. Εχουμε κι άλλα τέτοια αθλήματα, την πυγμαχία, τον δίσκο και το άλμα. Για όλα αυτά έχουμε θεσπίσει αγώνες, που ο νικητής θεωρείται άριστος στο άθλημά του και παίρνει τα έπαθλα. (…) Ολα αυτά, όπως είπα πιο πριν, είναι χρήσιμα στους πολέμους, όταν λόγου χάρη χρειαστεί να σηκώσει κανείς και να κουβαλήσει τον πληγωμένο φίλο του ή να αρπάξει κάποιον εχθρό και να τον πάρει σηκωτό. Γι’ αυτό τους γυμνάζουμε υπερβολικά στα πιο δύσκολα πράγματα, έτσι ώστε να χάνουν ευκολότερα τα μικρότερα.