«Κανένας δεν είναι στα καλά του στις τέσσερις το πρωί»*

Δεν στάθηκε δύσκολο να πηδήξω τον φράχτη. Ο σκύλος τους, που σε άλλη περίπτωση θα με είχε κάνει κομφετί, έλειπε κι αυτός διακοπές. Θα γύριζε με τον σύζυγο και την κόρη της Λόπης στο τέλος του Αυγούστου. Παρόλο που ήταν τέσσερις το πρωί, ίχνος δροσιάς δεν έσπαγε τον καύσωνα, ακόμη κι εδώ, στο Κεφαλάρι. Τα τζιτζίκια έσκουζαν. Η μπλούζα είχε κολλήσει στην πλάτη μου. Στάθηκα για λίγο καταμεσής του κήπου, που με τα φερ φορζέ έπιπλα έμοιαζε με σκηνικό ελληνικής ταινίας της δεκαετίας του ’60. Η Λόπη θα μπορούσε να είναι η Ελενα Ναθαναήλ. Αυτό είχα σκεφτεί όταν την είχα πρωτοδεί εδώ, σε αυτόν τον κήπο, καθισμένη σ’ ετούτη ακριβώς την καρέκλα που τη μεταλλική της πλάτη ακουμπώ τώρα φευγαλέα με το χέρι μου σαν να καλοπιάνω ένα φάντασμα. Πρέπει να βιαστώ, όμως τα βήματά μου μοιάζουν με αυτά ενός αστροναύτη. Αιωρούμαι, απρόσκλητος εισβολέας, στον πλανήτη της πρώην ερωμένης μου. Οι κινήσεις μου έχουν στερηθεί τη βαρύτητα της πραγματικότητας. Αλλωστε, αυτό που ετοιμάζομαι να επιχειρήσω διεκδικεί τη φασματική υφή ενός ονείρου. Θέλω να επανέλθω στην αφετηρία. Τότε που όλα έμοιαζαν πιθανά. Θέλω με ανάποδους βηματισμούς να τερματίσω στη γραμμή εκκίνησης. Μόνο σε αυτόν τον εδεμικό κήπο μπορώ να αντιστρέψω τον χρόνο και να τον ακινητοποιήσω πριν τη κλωτσιά που με έδιωξε από αυτόν. Κάθομαι στην καρέκλα, που όμως της λείπει, τώρα το παρατηρώ, το λουλουδένιο μαξιλάρι -ο κήπος έχει χάσει πολλά από τα ευώδη, απαλά του άνθη- και νιώθω να με τσιμπούν μεταλλικές φιδίσιες γλώσσες. Το δηλητήριο των αναμνήσεων χύνεται αργά, γλυκά στις φλέβες μου. Βλέπω την πρώτη μας συνάντηση: τη Λόπη να προτείνει στην ομήγυρη -εγώ εξασκούσα μέχρι εκείνη τη στιγμή το ταλέντο μου να είμαι αόρατος- να παίξουμε τα «Κινέζικα Πορτρέτα». Ηταν όπως και τώρα Αύγουστος κι ο άντρας της μαζί με τη δεκαπεντάχρονη Μυρτώ έλειπαν στο χωριό του. Εκείνη είχε μαζέψει όσους είχαν ξεμείνει στην πόλη και τους διασκέδαζε με πολύχρωμα κοκτέιλ και ομαδικά παιχνίδια. Τα ομαδικά παιχνίδια μπορούν να με στείλουν στον ψυχίατρο με βαριά κατάθλιψη, όμως το αλκοόλ μού είχε αφαιρέσει το σθένος να αντισταθώ κι έτσι υπέκυψα στην ανοησία των κανόνων: η μια ομάδα ορίζει κρυφά ένα μέλος της και οι αντίπαλοι κάνουν ερωτήσεις ώσπου να ανακαλύψουν την ταυτότητά του. Στράγγιξα το αμφιβόλου χρώματος κοκτέιλ μου. «Αν ήταν ζώο, τι ζώο θα ήταν;». Είχε κληρωθεί ως κρυφό πρόσωπο η αφεντιά μου. Η Στέλλα, η φίλη μου -αυτή με είχε σύρει εδώ- είπε πως θα ήμουν πίθηκος. Συμφώνησα. Η Λόπη είπε «αντιλόπη». Ηθελε μάλλον να θολώσει τα νερά. Λόπη, αντιλόπη. Να φανταστούν οι αντίπαλοι πως πρόκειται για κείνην. Ακολούθησαν κι άλλες βλακώδεις ερωτήσεις. Πριν αποφανθούν, έκαναν μια ακόμη: «Αν ήταν μήνας, ποιος μήνας θα ήταν;». «Ο Κουτσοφλέβαρος» είπε προκλητικά η Στέλλα. Ημασταν στα τελευταία μας και μόνο η κεκτημένη ταχύτητα της σχέσης και η αδράνεια του Αυγούστου μάς κρατούσαν ακόμη ενωμένους. «Αύγουστος» είπα εγώ χωρίς να το πολυπιστεύω. «Αύγουστος στην πόλη» πρόσθεσε η Λόπη και κάρφωσα το βλέμμα μου στα μάτια της. Πώς το είχε καταλάβει; Ημουν ακριβώς αυτό: Αύγουστος στην πόλη. Οι δρόμοι μου ήταν έρημοι κι άχνιζαν ζέστη. Οσοι με κατοικούσαν, είχαν φύγει τρέχοντας για πιο δροσερές εκδοχές της ύπαρξης. Οσοι είχαν μείνει, είτε περίμεναν να φύγουν, είτε ήταν κι αυτοί λοξοί, κι η λόξα, όπως ξέρουμε, δεν κάνει διακοπές, δεν πάει στα βουνά, ούτε και στις Κυκλάδες. Βέβαια υπήρχε κι η Λόπη που δεν ανήκε σε καμιά από τις παραπάνω προσφιλείς κατηγορίες. Ηταν ποιήτρια. Εμενε πάντα τον Αύγουστο στην πόλη για να γράψει. Ο άντρας της έπαιρνε την κορούλα τους και το λυκόσκυλο κι έφευγαν αφήνοντας ελεύθερο τον χώρο να την επισκεφτεί η Μούσα. Εκτός από τη Μούσα, άρχισα να την επισκέπτομαι κι εγώ. Για τρία ολόκληρα χρόνια ο Αύγουστος έγινε ο εκλεκτός μας μήνας. Τριγυρίζαμε σε άγνωστες γειτονιές, καθόμασταν σε παρακμιακά καφενεία, πηγαίναμε βράδυ στον Σχινιά, με τα σκοτεινά συνεστραμμένα δέντρα να παρακολουθούν τα χάδια μας. Στον γυρισμό, όσο οδηγούσα, είχε το χέρι πάντα στον μηρό μου. Το σκέπαζα με την παλάμη μου κι άλλαζα ταχύτητες με το αριστερό, αφήνοντας το τιμόνι. Στο σπίτι της δεν πλαγιάζαμε ποτέ. Μόνο στο δικό μου. Κάναμε έρωτα κι έφευγε. Ούτε μια νύχτα ολόκληρη δεν κοιμηθήκαμε μαζί. Πάντα τη γύριζα αξημέρωτα πίσω, στο σπίτι της στο Κεφαλάρι. Ηταν ένας κανόνας που μισούσα κι είχα αναπτύξει μια παράξενη ζήλεια για ετούτο το σπίτι, λες και ήταν εκείνο που στεκόταν εμπόδιο στον έρωτά μας, κι όχι ο σύζυγος και το παιδί, η οικογένεια που δεν μπορούσε ούτε κατά διάνοια να αφήσει η ερωμένη μου. Κι είχα αρχίσει να απεχθάνομαι και την ώρα που αναγκαζόμουν να την επιστρέψω. Τέσσερις το πρωί. Είναι μάλιστα και τίτλος ποιήματος. Η Λόπη μού το έμαθε.

Η ώρα της νύχτας μέσα στη μέρα/ Η ώρα του γυρίσματος από πλευρό σε πλευρό/ Η ώρα για τους μεσόκοπους

μου έγραφε τους στίχους της Σιμπόρσκα στο Messenger, καθώς επέστρεφα μόνος στο διαμέρισμά μου. Τέσσερις η ώρα για τους μεσόκοπους ή μάλλον τους κατάκοπους σαν και του λόγου μου. Επεφτα σαν κούτσουρο, σαν ξύλο κάτω απ’ το τσεκούρι του ύπνου και κοιμόμουν μέχρι το μεσημέρι.

Και τώρα είναι τέσσερις το πρωί. Τι περιμένω; Γιατί δεν της χτυπάω την πόρτα; Γιατί δεν της απαγγέλω το ποίημα της τρισκατάρατης Πολωνής κάτω απ’ το μπαλκόνι της, σαν μεσήλιξ και κάθιδρος Ρωμαίος; Αυτό δεν ήταν το σχέδιό μου; Μετά από έναν χρόνο χωρισμού να την ξανακερδίσω. Ρίχνω μια ματιά στο κινητό μου, όπου έχω φωτογραφίσει τους στίχους.

Η ώρα που μας απαρνιέται η γη/ Η ώρα των σταγόνων από σβησμένα άστρα/ Η ώρα του «τι κι αν μετά από μας δεν υπάρχει τίποτα».

Τίποτα. Επρεπε να το μάθω απέξω. Η οθόνη σβήνει κάθε τρεις και λίγο και πρέπει να βάζω κωδικό. Επιπλέον δεν πήρα μαζί τα γυαλιά πρεσβυωπίας μου κι έτσι όπως το απομακρύνω για να διακρίνω τα γράμματα μοιάζει σαν να απαγγέλλω στη συσκευή του τηλεφώνου. Από την υπαρξιακή γελοιότητα της στιγμής με αποσπούν φωνές. Ταράζομαι. Βάζω το κινητό στην τσέπη. Μήπως φέτος δεν έφυγαν ο άντρας της με τη Μυρτώ; Αποκλείεται. Αφού λείπει όχι μόνον ο σκύλος αλλά και το αυτοκίνητό τους. Απομακρύνομαι λίγο ώστε να έχω θέα τού πάνω ορόφου. Το φως της κρεβατοκάμαρας είναι ανοιχτό. Κρύβομαι γονατιστός πίσω από μια ξαπλώστρα δίπλα στην πισίνα. Νιώθω στα πόδια μου να σκαρφαλώνουν μυρμήγκια στη δική τους μάταιη και παράδοξη νυχτερινή πορεία. Διακρίνω καθαρά πίσω απ’ το τζάμι δυο φιγούρες που λογομαχούν. Νιώθω τα λυγισμένα πόδια μου να τρέμουν. Το στομάχι μου ανακατεύεται. Η Λόπη έχει εραστή. Η Λόπη έχει άλλον εραστή για τον Αύγουστο στην πόλη. Εχει άλλον έρωτα για τις τέσσερις το πρωί. Και το χειρότερο: αυτόν τον βάζει σπίτι. Με κατακλύζει η οργή και μου ‘ρχεται να επιτεθώ στα πέτρινα ντουβάρια όταν από την πόρτα ξεχύνεται αναμαλλιασμένη η Λόπη, μια Λόπη αγνώριστη, μια μεθυσμένη αντιλόπη που τρέχει προς το μέρος όπου κρύβομαι, παραπατά και πέφτει στην πισίνα. Πίσω της δεν φαίνεται ο εραστής όμως ακούω ήδη την εξάτμιση από τη μηχανή του. Εχει γίνει καπνός. Αφαντη κι η ξεμυαλισμένη Αντιπηνελόπη. Στην επιφάνεια μπουρμπουλήθρες. Πέφτω στο νερό κι όταν τραβάω έξω το σώμα της, λες και μόλις λούστηκε σε μαγική πηγή -στα θαυματουργά νερά του έρωτα;- έχει ξαναβρεί τη νεότητά του. Ποια νεότητα; Εδώ μιλάμε για μια κοπέλα δεκαοκτώ ετών. Της πιέζω με τις δυο παλάμες μου το στήθος να βγει το νερό. Είναι ένα στήθος μικρό, σφιχτό, μικρογραφία του στήθους της πρώην ερωμένης μου. Κι όταν φυσάω μες στο στόμα της όπως έχω δει να κάνουν οι ναυαγοσώστες, τότε ανοίγει τα μάτια της και με κοιτά με έκπληξη η κόρη της Λόπης, η Μυρτώ. Βγάζει από μέσα της έναν πίδακα νερό και παίρνοντας την πρώτη της ανάσα, ξεσπά σε αναφιλητά. Τα μυρμήγκια χώνονται μέσα στα μπατζάκια μου και με γαργαλούν.

Κανένας δεν είναι στα καλά του στις τέσσερις το πρωί/ Κι αν άσπρα μυρμήγκια νιώθουν ωραία στις τέσσερις το πρωί/- ας συγχαρούμε τα μυρμήγκια.

Εύγε και δρόμο τώρα από δω. Τινάζω το πόδι μου να τα γκρεμίσω και βοηθώ τη Μυρτώ να κάνει εμετό κρατώντας πίσω τα βρεγμένα της μαλλιά ώστε να μη τα λερώσει. Καθόμαστε μετά, αμίλητοι, αποκαμωμένοι, γιατί η αγάπη δεν πεθαίνει εύκολα τον Αύγουστο, τέσσερις το πρωί, στην πόλη.

* Ο τίτλος όπως και τα αποσπάσματα είναι από το ποίημα της Βισλάβα Σιμπόρσκα, «Τέσσερις το πρωί», μτφρ. Βασίλης Καραβίτης