Εμφάνιση νοητικών δυσλειτουργιών και εκδήλωση εγκεφαλικού

Το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο αποτελεί μεν τη δεύτερη κατά σειρά αιτία θανάτου λόγω καρδιαγγειακών προβλημάτων και ευθύνεται και για τα 2/3 των θανάτων λόγω νευρολογικών διαταραχών. Οι ασθενείς που έχουν υποστεί εγκεφαλικό παρουσιάζουν συχνά επιδείνωση των νοητικών τους λειτουργιών, είτε αμέσως μετά το επεισόδιο είτε στο εγγύς μέλλον. Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες υποστηρίζουν ότι τα συμπτώματα προοδευτικής εξασθένησης των νοητικών λειτουργιών μπορεί να είναι εμφανή ήδη έως 4-10 τελευταία χρόνια πριν από το εγκεφαλικό, γνώση που θα ήταν σωτήρια για την πρόληψη πιθανού επεισοδίου, ιδιαίτερα σε ομάδες υψηλού κινδύνου.

Σε πρόσφατη έρευνα 14.164 άτομα ηλικίας άνω των 45 ετών παρακολουθήθηκαν για 26 έτη και αξιολογούνταν με ειδικά τεστ κάθε 4 χρόνια οι νοητικές τους λειτουργίες αλλά και η ικανότητά τους προς διεκπεραίωση βασικών καθημερινών δραστηριοτήτων. Διαπιστώθηκε ότι το ποσοστό επιτυχίας στις αξιολογήσεις όσων υπέστησαν εγκεφαλικό ήταν χαμηλότερο συγκριτικά με αυτούς που δεν υπέστησαν εγκεφαλικό. Ειδικότερα, τα τεστ νοητικής ικανότητας, άρχισαν να δείχνουν κάποια απόκλιση έως και 8-10 χρόνια πριν από το εγκεφαλικό, με τη μεγαλύτερη απόκλιση να παρατηρείται κατά μέσο όρο στα 4 χρόνια πριν από το επεισόδιο. Κατά ανάλογο τρόπο, τα τεστ αξιολόγησης βασικών καθημερινών δραστηριοτήτων όπως ντύσιμο, πλύσιμο, εμφάνισαν πιο ορατή επιδείνωση στα 2 χρόνια πριν από το εγκεφαλικό. Από μελέτες προκύπτει, επίσης, ότι η δεδομένη εξασθένηση στις νοητικές και σωματικές ικανότητες παρατηρείται, πιο συχνά, σε άτομα χαμηλού μορφωτικού επιπέδου καθώς και σε γυναίκες με συγκεκριμένο γονότυπο απολιποπρωτεΐνης Ε.

Φαίνεται λοιπόν ότι τα τεστ αξιολόγησης νοητικών και σωματικών ικανοτήτων μπορεί να αποτελέσουν ένα πολύ σημαντικό εργαλείο ανίχνευσης ατόμων με επιρρέπεια να υποστούν εγκεφαλικό επεισόδιο. Ωστόσο, πρέπει πάντα να έχουμε υπόψη μας ότι η αρρύθμιστη υπέρταση, η υψηλή LDL χοληστερόλη, ο διαβήτης και η κολπική μαρμαρυγή πρέπει να αντιμετωπίζονται έγκαιρα και αποτελεσματικά ώστε να προλαμβάνεται και το εγκεφαλικό επεισόδιο και η έκπτωση των νοητικών λειτουργιών με την αποφυγή της άνοιας.

Η αποφυγή του καπνίσματος, μια ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, φλαβονοειδή και πολυφαινόλη βοηθούν στη μείωση του κινδύνου για ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Ο συνδυασμός υγιεινού τρόπου ζωής με βάση τη μεσογειακού τύπου διατροφή και κατάλληλης ιατρικής φροντίδας με την πρώιμη ανίχνευση και πρώιμη αξιολόγηση των σημείων έκπτωσης της νοητικής λειτουργίας μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη έως και 80% των εγκεφαλικών επεισοδίων σώζοντας ζωές και αποφεύγοντας αναπηρίες.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών