Η επιχείρηση εξευτελισμού απέτυχε

Δύο γυναίκες, ανεπιθύμητες για τις κυβερνήσεις των χωρών τους, του Ιράν και της Λευκορωσίας. Από τη μια, η 44χρονη ακτιβίστρια δημοσιογράφος Μασίχ Αλινετζάντ, που ζει εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες στο Μπρούκλιν και είχε «μπει στο μάτι» της Τεχεράνης. Από την άλλη, η 24χρονη σπρίντερ Κριστίνα Τσιμανούσκαγια, μέλος της εθνικής ομάδας που βρίσκεται στο Τόκιο για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, η οποία τόλμησε να επικρίνει δημοσίως τους προπονητές και τους καθοδηγητές τους.

Αμφότερες βρέθηκαν στο στόχαστρο των καθεστώτων και των υπηρεσιών τους, που επιδίωξαν να τις «εξουδετερώσουν» και, ταυτόχρονα, να τις απαξιώσουν. Αμφότερες επίσης, όπως τουλάχιστον φαίνεται από τα σχετικά ρεπορτάζ, σώθηκαν κυριολεκτικά στο παρά πέντε και, για την ώρα, είναι ασφαλείς και βρίσκονται μακριά από τους διώκτες τους.

Το FBI έσωσε την Αλινετζάντ από την απαγωγή

Της Κίττυς Ξενάκη

Οι ιρανοί πράκτορες είχαν σχεδιάσει μια επιχείρηση με αέρα ψυχροπολεμικού μυθιστορήματος. Θα απήγαγαν τη Μασίχ Αλινετζάντ, την πιο μισητή γυναίκα για την Τεχεράνη, μέσα από το σπίτι που μοιραζόταν στο Μπρούκλιν με τον σύζυγο και τον 14χρονο θετό της γιο, θα τη μετέφεραν με σκάφος στη Βενεζουέλα και από εκεί πίσω στην πατρίδα της, η οποία σκόπευε να την περάσει από δίκη με αβέβαιο αποτέλεσμα – ένας άλλος εξόριστος διαφωνών δημοσιογράφος, ο Ρουχολάχ Ζαμ, που πιάστηκε το 2019, απαγχονίστηκε τον περασμένο Δεκέμβριο. Οι πράκτορες παρακολουθούσαν τη 44χρονη φεμινίστρια δημοσιογράφο και ακτιβίστρια για μήνες. Τα σχέδιά τους ανακαλύφθηκαν ωστόσο από το FBI, που μετακίνησε αμέσως την Αλινετζάντ σε άλλο σπίτι και απήγγειλε μέσα Ιουλίου κατηγορίες σε βάρος τεσσάρων Ιρανών. Η Αλινετζάντ ζει πλέον υπό συνεχή αστυνομική προστασία, της έχουν συστήσει μάλιστα να μετακομίσει σε άλλη πόλη και να κρατήσει χαμηλότερο προφίλ. Αλλά εκείνη αρνείται.

«Φυσικά και είναι τρομακτικό, πρέπει να κοιτάζω συνεχώς πίσω μου» ομολόγησε στην απεσταλμένη της «El Pais» που τη συνάντησε κάπου στο Μανχάταν με πολλές προφυλάξεις. «Υπάρχουν όμως γυναίκες φυλακισμένες στο Ιράν λόγω των όσων κάνω εγώ εδώ· πώς να τα παρατήσω; Θέλω να καταλάβει ο κόσμος πως οι γυναίκες στο Ιράν είναι αγωνίστριες, δεν θέλω να καλύπτουν τα μίντια τις ιστορίες μας μόνο όταν γινόμαστε θύματα».

Πεντέμισι εκατομμύρια ακόλουθοι στο Instagram, 336.000 στο Facebook, μια εκπομπή σε δημόσιο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο και ένα καθεστώς έξαλλο. Η Αλινετζάντ, που έφτασε στις ΗΠΑ το 2009 και έχει αμερικανική υπηκοότητα, στηλιτεύει χρόνια το Ιράν για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις οποίες επιδίδεται και δίνει ιδιαίτερη μάχη κατά της καταστολής των γυναικών και της υποχρεωτικής χιτζάμπ. Το 2014, ξεκίνησε διαδικτυακά την εκστρατεία «Η Κρυμμένη μου Ελευθερία», ενθαρρύνοντας τις Ιρανές να φωτογραφηθούν ακάλυπτες, και το 2018 προώθησε τις «Λευκές Τετάρτες», με την ίδια κεντρική ιδέα και μεγάλο αντίκτυπο, καθώς το έκαναν σε δημόσια μέρη. Ηταν η πρώτη φορά που η Ισλαμική Δημοκρατία αντιμετώπιζε ένα κύμα διαμαρτυρίας κατά της υποχρεωτικής χιτζάμπ από όταν επιβλήθηκε, το 1983. Συνολικά 29 γυναίκες συνελήφθησαν αμέσως. Μία, η Σάμπα Κορνταφσάρι, καταδικάστηκε σε 24ετή κάθειρξη.

Θρησκευτική δικτατορία. Η Μασίχ Αλινετζάντ γεννήθηκε στο Ιράν το 1976, τρία χρόνια πριν από την Ισλαμική Επανάσταση – «μεγάλωσα σε μια πόλη με μια παραδοσιακή οικογένεια και είχα έναν αδελφό που μπορούσε να κάνει τα πάντα: να ανεβεί στο ποδήλατο, να παίξει ποδόσφαιρο, να πάει στο γήπεδο… Ηθελα το ίδιο και συμμάχησα μαζί του ώστε μυστικά να κάνουμε τα πάντα μαζί». Εγινε δημοσιογράφος και παντρεύτηκε πολύ μικρή έναν ποιητή. Χώρισαν πριν κλείσει τα 24 και το δικαστήριο έδωσε στον πατέρα την κηδεμονία του τρίχρονου γιου τους. Λίγο αργότερα η Αλινετζάντ εγκατέλειψε τη χώρα. Ο αδελφός της, ο Αλί, εκτίνει ποινή οκταετούς φυλάκισης στο Ιράν, η αδελφή της την αποκήρυξε δημόσια στην ιρανική τηλεόραση, η ίδια επιμένει στον δρόμο της. «Η υποχρεωτική χιτζάμπ δεν είναι ένα κομμάτι ύφασμα, είναι ο βασικός στυλοβάτης της θρησκευτικής μας δικτατορίας» λέει. «Είναι το πιο ορατό σύμβολο καταστολής, είναι το Τείχος του Βερολίνου του καθεστώτος: αν το πετάξουμε, το καθεστώς θα πέσει».